Acetonitryl

Acetonitryl
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
PIN	acetonitryl
inne	etanonitryl
	Inne nazwy i oznaczenia
	cyjanometan, cyjanek metylu, ACN, AC
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	przezroczysta, bezbarwna ciecz
Wzór Hilla	C2H3N
Inne wzory	CH3CN, CH3−C≡N, MeCN
Masa molowa	41,05 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	75-05-8; 71635-16-0 (znakowany 3H); 7183-56-4 (znakowany 14C)
PubChem	6342
SMILES
	CC#N
InChI
	InChI=1S/C2H3N/c1-2-3/h1H3
	InChIKey
	WEVYAHXRMPXWCK-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,7857 g/cm³ (20 °C); ciecz
	Rozpuszczalność w wodzie
	681 g/kg (−3 °C); 464 g/kg (−10 °C);
	w innych rozpuszczalnikach
	mieszalny z etanolem, acetonem, eterem dietylowym, benzenem, CCl4
Temperatura topnienia	−44 °C
Temperatura wrzenia	81,6 °C
Punkt krytyczny	272,32 °C; 4,88 MPa; 0,237 g/cm³;
logP	−0,34
Współczynnik załamania nD	1,3442 (589 nm, 30 °C)
Lepkość	0,369 mPa·s
Napięcie powierzchniowe	28,66 mN/m (25 °C); 25,51 mN/m (50 °C);
Budowa
Moment dipolowy	3,92519 D
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H225, H302+H312+H332, H319
Zwroty P	P210, P280, P301+P312, P303+P361+P353, P304+P340+P312, P305+P351+P338
	NFPA 704
	3 2 0
Temperatura zapłonu	6 °C
Temperatura samozapłonu	524 °C
Granice wybuchowości	3,0–16,0%
Numer RTECS	AL7700000
Dawka śmiertelna	LD50 2460 mg/kg (szczur, doustnie)
	Podobne związki
Podobne związki	akrylonitryl, propanonitryl, benzonitryl, kwas octowy, acetamid, aminoacetonitryl, propyn, cyjanamid
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Acetonitryl, cyjanometan, CH₃C≡N – organiczny związek chemiczny, najprostszy nitryl (nitryl kwasu octowego). Acetonitryl jest łatwopalny, ma eterowy zapach, bez ograniczeń miesza się z wodą. Jest mało reaktywny dlatego jest popularnie stosowany jako rozpuszczalnik m.in. w chromatografii (LC, HPLC), elektrochemii, syntezie organicznej i nieorganicznej.

Przypisy

1 2 Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 902, DOI: 10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4, OCLC 898242916 (ang.).
1 2 Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .
CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1. 1 2 3 4 5 S. 3-6.
2. 1 2 S. 5-156.
3. 1 2 3 S. 6-59.
4. ↑ S. 5-196.
5. 1 2 3 4 S. 15-13.
6. 1 2 S. 6-182.
7. ↑ S. 9-53.
↑ Acetonitryl [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 30 lipca 2025, numer katalogowy: 271004 [dostęp 2026-04-08] .
↑ Acetonitrile [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 271004 [dostęp 2016-03-25] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[BlueBook-1] 1 2 Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 902, DOI: 10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4, OCLC 898242916 (ang.).

[FPX-2] 1 2 Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .

[CRC-3] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1 2 3 4 5 S. 3-6.

1 2 S. 5-156.

1 2 3 S. 6-59.

↑ S. 5-196.

1 2 3 4 S. 15-13.

1 2 S. 6-182.

↑ S. 9-53.

[4] 1 2 3 4 5 S. 3-6.

[5] 1 2 S. 5-156.

[6] 1 2 3 S. 6-59.

[7] S. 5-196.

[8] 1 2 3 4 S. 15-13.

[9] 1 2 S. 6-182.

[10] S. 9-53.

[SA-11] Acetonitryl [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 30 lipca 2025, numer katalogowy: 271004 [dostęp 2026-04-08] .

[SA-US-12] Acetonitrile [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 271004 [dostęp 2016-03-25] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[4] 1 2 3 4 5 S. 3-6.

[5] 1 2 S. 5-156.

[6] 1 2 3 S. 6-59.

[7] S. 5-196.

[8] 1 2 3 4 S. 15-13.

[9] 1 2 S. 6-182.

[10] S. 9-53.