Propyn

Propyn
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	prop-1-yn
	Inne nazwy i oznaczenia
	metyloacetylen
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	bezbarwny gaz o słodkawym zapachu
Wzór Hilla	C3H4
Inne wzory	HCCCH3, HC≡C−CH3
Masa molowa	40,06 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	74-99-7
PubChem	6335
SMILES
	C#CC
InChI
	InChI=1S/C20H26ClN3/c1-20(2)10-7-16(13-20)24-19(14-3-5-15(21)6-4-14)17-8-11-22-12-9-18(17)23-24/h3-6,16,22H,7-13H2,1-2H3
	InChIKey
	MWWATHDPGQKSAR-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,001707 g/cm³ (15 °C); gaz
	Rozpuszczalność w wodzie
	trudno rozpuszczalny: 3,64 g/l
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w benzenie, chloroformie, dobrze w etanolu
Temperatura topnienia	−103,0 °C
Temperatura wrzenia	−23,2 °C
Punkt krytyczny	129,2 °C; 5,63 MPa; 0,245 g/cm³;
logP	0,94
Współczynnik załamania nD	1,3863 (−40 °C)
Ciśnienie pary nasyconej	512,3 kPa (20 °C)
Budowa
Moment dipolowy	(0,784 ± 0,001) D
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H220, H280, H335
Zwroty P	P210, P261, P271, P304+P340+P312, P403+P233, P410+P403
	NFPA 704
	4 1 3
Granice wybuchowości	2,1–12,5% obj.; 2,5–80% obj.
Numer RTECS	UK4250000
	Podobne związki
Podobne związki	acetonitryl
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Propyn, C₃H₄ – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

Jest składnikiem gazu MAPP. W przeciwieństwie do acetylenu, propyn może być bezpiecznie sprężany.

Właściwości

Propyn istnieje w równowadze z propadienem, których mieszanina występuje pod nazwą MAPD:

H₃CC≡CH ⇄ H₂C=C=CH₂

Stała równowagi tej reakcji wynosi 0,22 (270 °C).

Toksykologia

Propyn działa drażniąco na drogi oddechowe, oczy i skórę. Potencjalne objawy w przypadku inhalacji: ból głowy, zawroty głowy, senność, problemy z koordynacją ruchową, rozszerzenie źrenic, utrata przytomności.

NDS wynosi 1500 mg/m³
NDSCh wynosi 2000 mg/m³

Przypisy

CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1. 1 2 3 4 5 S. 3-470.
2. ↑ S. 9-59.
3. ↑ S. 16-20.
1 2 3 Propyne, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 13940 [dostęp 2015-12-11] (niem. • ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Propyne [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 26 kwietnia 2024, numer katalogowy: 480983 [dostęp 2026-07-28] .
↑ 1-Propyne, [w:] CAMEO Chemicals [online], National Oceanic and Atmospheric Administration [dostęp 2026-07-28] (ang.).

[CRC-1] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1 2 3 4 5 S. 3-470.

↑ S. 9-59.

↑ S. 16-20.

[2] 1 2 3 4 5 S. 3-470.

[5] S. 9-59.

[7] S. 16-20.

[GESTIS-3] 1 2 3 Propyne, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 13940 [dostęp 2015-12-11] (niem. • ang.).

[SA-4] 1 2 3 4 5 6 7 Propyne [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 26 kwietnia 2024, numer katalogowy: 480983 [dostęp 2026-07-28] .

[CAMEO-6] 1-Propyne, [w:] CAMEO Chemicals [online], National Oceanic and Atmospheric Administration [dostęp 2026-07-28] (ang.).

[2] 1 2 3 4 5 S. 3-470.

[5] S. 9-59.

[7] S. 16-20.