Adam Wojtyga

Adam Wojtyga
Ilustracja
Adam Wojtyga (1932)
podpułkownik pilot podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia

20 grudnia 1896
Półwsie Zwierzynieckie

Data i miejsce śmierci

3 lutego 1956
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1914-1947

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Legiony Polskie
Polski Korpus Posiłkowy
Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF

Jednostki

I Brygada Legionów Polskich,
5. pułk piechoty,
21. eskadra lotnicza,
1. pułk lotniczy,
dywizjon 318

Stanowiska

dowódca dywizjonu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota

Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941) Medal Lotniczy (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Srebrny Wawrzyn Akademicki
Gwiazda za Wojnę 1939–1945 (Wielka Brytania) Medal Obrony (Wielka Brytania) Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania) Gwiazda Afryki (Wielka Brytania) Gwiazda Francji i Niemiec (Wielka Brytania)
Odznaka „Za wierną służbę”

Multimedia w Wikimedia Commons
Otwarcie kursu instruktorów lotniczych LOPP w Warszawie 1934; mjr pilot Adam Wojtyga I rząd 3. z lewej.
Złożenie wieńca przez ZG LOPP pod pomnikiem poległych lotników; mjr pilot Adam Wojtyga I rząd 3. z prawej.
Powrót uczestników Zawodów Balonowych o Puchar Gordona Bennetta 1936; mjr pilot Adam Wojtyga 3. z prawej.

Adam Maksymilian Teofil Wojtyga (ur. 20 grudnia 1896 w Półwsiu Zwierzynieckim, zm. 3 lutego 1956 w Warszawie) – podpułkownik dyplomowany pilot Wojska Polskiego, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, dowódca dywizjonu 318.

Życiorys

Syn Jana (1854–1913), nauczyciela, i Heleny z Majewskich (1859–1914). Był bratem Stanisława (1893–1940), podporucznika piechoty rezerwy, odznaczonego Krzyżem Walecznych. Już w czasie nauki w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie działał w Związku Strzeleckim, w którym ukończył kurs podoficerski. Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 r. zgłosił się do służby w Legionach Polskich.

Początkowo służył w I Brygadzie, następnie został przeniesiony do 5. pułku piechoty, ale już od 1916 r. zgłosił się do służby w lotnictwie. Został skierowany na Pierwszy Kurs Lotniczy Polskiego Towarzystwa Żeglugi Napowietrznej. Po ukończeniu szkolenia został skierowany do jednostek artylerii Polskiego Korpusu Posiłkowego, gdzie w 1918 r. ukończył Szkołę Podchorążych Artylerii. Po rozwiązaniu Korpusu został internowany na Węgrzech.

Po zwolnieniu z internowania przedostał się na ziemie polskie i 5 listopada zgłosił się do odradzającego Wojska Polskiego. Początkowo został przydzielony do artylerii, ale na własną prośbę został przydzielony jeszcze w listopadzie do II Ruchomego Parku Lotniczego, gdzie objął stanowisko adiutanta. Od 1919 r. szkolił się w zakresie pilotażu w Szkole Pilotów w Krakowie, a następnie we Francuskiej Szkole Pilotów pełnił funkcję adiutanta i instruktora. Po ukończeniu szkolenia objął w grudniu 1920 r. stanowisko adiutanta w Szkole Pilotów w Bydgoszczy. Od 1923 r. służył w Wyższej Szkole Pilotów w Grudziądzu.

W październiku 1925 r. objął dowództwo nad 21. eskadrą lotniczą w 2. pułku lotniczym. Z dniem 2 grudnia 1927 został przeniesiony służbowo na czteromiesięczny kurs dla dowódców eskadr przy Oficerskiej Szkole Lotnictwa w Dęblinie. Po ukończeniu kursu objął dowództwo dywizjonu szkolnego 2 plot. Jednocześnie pracował jako wykładowca w Oficerskiej Szkole Lotnictwa i Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa. Jednocześnie był aktywnym działaczem LOPP oraz Aeroklubu Polskiego. W 1931 r. pełnił funkcję oficera łącznikowego przy Aeroklubie Krakowskim. W tym samym roku był organizatorem pierwszego na Śląsku kursu przysposobienia wojskowego lotniczego.

W marcu 1931 został przeniesiony do Dowództwa Aeronutyki Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko referenta. Obowiązki służbowe łączył z funkcją sekretarza redakcji „Przeglądu Lotniczego”, pisał również dla „Skrzydlatej Polski”, gdzie redagował dział wojskowy. W 1932 r. pełnił funkcję szefa polskiej ekipy podczas Challange. W 1931 r. był jednym z organizatorów pierwszych w Polsce centralnych wojskowych zawodów lotniczych. W 1932 r. w Zarządzie Głównym LOPP objął stanowisko skarbnika, w 1934 r. pełnił tam funkcję Sekretarza Zarządu. Jednocześnie działał jako wykładowca na kursie instruktorów lotniczych LOPP. W 1935 r. objął funkcję Sekretarza Generalnego Zarządu Głównego LOPP.

W kwietniu 1935 został przeniesiony do 1. pułku lotniczego na stanowisko dowódcy dywizjonu szkolnego. Na stopień podpułkownika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 2. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa. Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii został tam skierowany jako obserwator. Swoje obserwacje związane z tym konfliktem opisał w wydanej w 1939 r. książce „Wojna domowa w Hiszpanii”. W tym samym roku ukończył Wyższą Szkołę Lotniczą, następnie objął stanowisko kierownika samodzielnego referatu lotnictwa w Wydziale Materiałowym Oddziału I Sztabu Głównego. Po wybuchu II wojny światowej służył w sztabie Naczelnego Dowódcy Lotnictwa. Po zakończeniu walk został ewakuowany przez Rumunię do Francji, gdzie objął stawisko kierownika samodzielnego referatu kultury i propagandy. Po upadku Francji został ewakuowany do Wielkiej Brytanii. Zgłosił się do służby w Polskich Siłach Powietrznych, otrzymał numer służbowy RAF 76 852, który w późniejszym czasie został zmieniony na P-0012.

Został mianowany dowódcą oddziału lotniczego w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich stacjonującej wówczas na Bliskim Wschodzie. W 1941 r. powrócił do Wielkiej Brytanii i przeszedł przeszkolenie lotnicze. Służył w szkole nawigacji w bazie lotniczej West Freugh(inne języki), później dowodził dywizjonem szkolnym w St Andrews, następnie w Brighton. W momencie formowania dywizjonu 318 20 marca 1943 r. objął nad nim dowództwo. Stanowisko zdał 5 sierpnia i został oficerem lotnictwa w sztabie Armii Polskiej na Wschodzie. W 1944 r. ukończył kurs dla wyższych dowódców oraz Wyższą Szkołę Lotniczą. W 1945 r. objął stanowisko szefa wydziału transformacji i przygotowania zawodowego oficerów do życia cywilnego. Po demobilizacji zdecydował się na powrót do Polski, znalazł zatrudnienie w Departamencie Samochodowym Ministerstwa Komunikacji, a następnie pracował w Wydawnictwach Komunikacji i Łączności.

Zmarł 3 lutego 1956 r. w Warszawie, został pochowany na Cmentarzu Wojskowym w Krakowie.

Życie prywatne

Poślubił Stanisławę Baum, mieli synów Wojciecha Jerzego (1922–1980), porucznika pilota Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, i Jana.

Awanse

W czasie służby w Wojsku Polskim otrzymał awanse:

Ordery i odznaczenia

Za swą służbę został odznaczony:

Publikacje

Był autorem publikacji, m.in.:

Przypisy

  1. ↑ Spis ludności 2 1910 ↓, s. 18.
  2. ↑ Spis ludności 21 1910 ↓, s. 182–183.
  3. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 605.
  4. ↑ Zieliński, Krzystek 2002 ↓, s. 237.
  5. ↑ Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 43.
  6. 1 2 Zieliński, Krzystek 2002 ↓, s. 238.
  7. ↑ Romeyko 1933 ↓, s. 38.
  8. ↑ Mordawski 2009 ↓, s. 13.
  9. ↑ Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 121.
  10. ↑ Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 289.
  11. ↑ Krzystek 2012 ↓, s. 619.
  12. ↑ Pawlak 1989 ↓, s. 166.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927, s. 371.
  14. ↑ Skrzydlata Polska i 2-3'1931 ↓, s. 38.
  15. ↑ Skrzydlata Polska i 5'1931 ↓, s. 112.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931, s. 106.
  17. ↑ Malak 2004 ↓, s. 135.
  18. ↑ Skrzydlata Polska i 3-4'1936 ↓, s. 121.
  19. ↑ Krzyżan 1988 ↓, s. 95.
  20. ↑ XV lecie LOPP 1938 ↓, s. 86.
  21. ↑ Skrzydlata Polska i 9'1931 ↓, s. 223.
  22. ↑ Skrzydlata Polska i 6'1933 ↓, s. 216.
  23. ↑ Skrzydlata Polska i 2'1934 ↓, s. 60.
  24. ↑ Skrzydlata Polska i 5'1935 ↓, s. 119.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935, s. 42.
  26. ↑ Rybka, Stepan 2003 ↓, s. 420.
  27. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 260.
  28. ↑ Klobuch 2009 ↓, s. 281.
  29. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 421.
  30. ↑ Wojtyga Adam Maksymilian. Personel Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii 1940-1947. [dostęp 2025-06-15]. (pol.).
  31. 1 2 Zieliński, Krzystek 2002 ↓, s. 239.
  32. ↑ Król 1990 ↓, s. 270.
  33. ↑ Adam Maksymilian Wojtyga. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników. [dostęp 2025-06-15]. (pol.).
  34. ↑ Kolekcja ↓, 2.
  35. ↑ Wojtyga Wojciech Jerzy. Fundacja Historyczna Lotnictwa Polskiego. [dostęp 2025-07-01].
  36. ↑ Kolekcja ↓, 15.
  37. ↑ Wojtyga, Adam Maksymilian Teofil. TracesOfWar.com. [dostęp 2025-06-15]. (ang.).
  38. ↑ Kolekcja ↓, 4.
  39. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 87, poz. 137 (ISAP)
  40. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 370.
  41. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 19 marca 1937, s. 2.
  42. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 69.
  43. ↑ Adam Wojtyga w bazie WorldCat. WorldCat. [dostęp 2025-06-18]. (pol.).

Bibliografia