Agama
Agama
Daudin , 1802
Agama lionotus
Systematyka
Domena
eukarionty
Królestwo
zwierzęta
Typ
strunowce
Podtyp
kręgowce
Infratyp
żuchwowce
Nadgromada
czworonogi
Gromada
gady
Rząd
łuskonośne
Podrząd
Iguania
Rodzina
agamowate
Podrodzina
Agaminae
Rodzaj
Agama
Typ nomenklatoryczny
Agama colonorum Daudin, 1802 (= Lacerta agama Linnaeus , 1758
Synonimy
Cyclosaurus Wagler , 1833Saura Wagler, 1833 Cyoclosaurus Wagler, 1833 Phrynopsis Fitzinger , 1843Podorrhoa Fitzinger, 1843 Psammorrhoa Fitzinger, 1843 Oreodeira Girard , 1857
Gatunki
48 gatunków (zobacz opis w tekście)
Agama rodzaj gadów z podrodziny Agaminae w rodzinie agamowatych (Agamidae).
Rodzaj obejmuje kilkadziesiąt gatunków występujących w Afryce (Egipt , Libia , Algieria , Maroko , Sahara Zachodnia , Mauretania , Senegal , Gwinea Bissau , Gwinea , Sierra Leone , Liberia , Wybrzeże Kości Słoniowej , Mali , Burkina Faso , Ghana , Togo , Benin , Niger , Nigeria , Kamerun , Czad , Sudan , Erytrea , Dżibuti , Somalia , Etiopia , Sudan Południowy , Republika Środkowoafrykańska , Gwinea Równikowa , Gabon , Kongo , Demokratyczna Republika Konga , Rwanda , Burundi , Uganda , Kenia , Tanzania , Malawi , Zambia , Angola , Namibia , Botswana , Zimbabwe , Mozambik , Eswatini , Lesotho i Południowa Afryka ).
Charakterystyka
Jaszczurki te zamieszkują suche stepy oraz skaliste pustynie . Osiągają długość ciała 30–45 cm. Ich ubarwienie jest zwykle brunatne lub szare, choć w okresie godowym samce przybierają często jaskrawe barwy (np. czerwone, błękitne, żółte).
Systematyka
Etymologia
Agama : rodzima nazwa agama z Gujany Holenderskiej oznaczająca „jaszczurkę”.Cyclosaurus (Cyoclosaurus ): gr. κυκλος kuklos „okrąg”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy : Lacerta hispida Linnaeus, 1758 .Saura : gr. σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Saura spinalis Wagler, 1833 (= Lacerta agama Linnaeus, 1758 ).Phrynopsis : gr. φρυνη phrunē , φρυνης phrunēs „ropucha”; οψις opsis , οψεως opseōs „wygląd, oblicze, twarz”. Gatunek typowy: Agama atra Daudin, 1802 ; młodszy homonim Phrynopsis Rafinesque , 1815Arachnida ).Podorrhoa : gr. πους pous , ποδος podos „stopa”; ορρος orrhos „zad”. Gatunek typowy: Lacerta agama Linnaeus, 1758 .Psammorrhoa : gr. ψαμμος psammos „piasek”; ορρος orrhos „zad”. Gatunek typowy: Agama aculeata Merrem, 1820 .Oreodeira : gr. ορος oros , ορεος oreos „góra”; δειρας deiras , δειραδος deirados „wzgórze, szczyt”. Gatunek typowy: Oreodeira gracilipes Girard, 1857 (= Tropidolepis africanus Hallowell, 1844 ).Do rodzaju należą następujące gatunki:
Agama aculeata Merrem , 1820Agama africana (Hallowell , 1844) Agama agama (Linnaeus , 1758) – agama czerwonogłowa Agama anchietae Bocage , 1896Agama armata Peters , 1855Agama atra Daudin , 1802Agama bibronii Duméril , 1851Agama boensis Monard , 1940Agama bottegi Boulenger , 1897Agama boueti Chabanaud , 1917Agama boulengeri Lataste , 1886Agama caudospinosa Meek , 1910Agama congica (Peters, 1877) Agama cristata Mocquard , 1905Agama dodomae Loveridge , 1923Agama doriae Boulenger, 1885 Agama etoshae McLachlan, 1981 Agama finchi Böhme , Wagner , Malonza , Lötters & Köhler , 2005Agama gracilimembris Chabanaud, 1918 Agama hartmanni Peters, 1869 Agama hispida (Kaup , 1827) Agama hulbertorum Wagner, 2014 Agama insularis Chabanaud, 1918 Agama kaimosae Loveridge, 1935 Agama kirkii Boulenger, 1885 Agama knobeli Boulenger & Power , 1921 Agama lanzai Wagner, Leaché , Mazuch & Böhme, 2013 Agama lebretoni Wagner, Barej & Schmitz , 2009 Agama lionotus Boulenger, 1896 Agama lucyae Wagner & Bauer , 2011 Agama montana Barbour & Loveridge, 1928Agama mossambica Peters, 1854 Agama mucosoensis Hellmich , 1957Agama mwanzae Loveridge, 1923 Agama parafricana Trape , Mediannikov & Trape , 2012Agama paragama Grandison , 1968Agama persimilis Parker , 1942Agama picticauda (Peters, 1877) Agama planiceps Peters, 1862 – agama skalna Agama robecchii Boulenger, 1891 Agama rueppelli Vaillant , 1882Agama sankaranica Chabanaud, 1918 Agama somalica Wagner, Leaché, Mazuch & Böhme, 2013 Agama spinosa J.E. Gray , 1831Agama tassiliensis Geniez , Padial & Crochet , 2011Agama turuensis Loveridge, 1932 Agama wachirai Malonza , Spawls , Finch & Bauer , 2021Agama weidholzi Wettstein , 1932 Uwagi
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Cyclosaurus Wagler, 1833 . Przypisy
↑ Agama (ang. ) .↑ F.M. Daudin: Histoire naturelle, générale et particulière, des reptiles, ouvrage faisant suite à l’Histoire naturelle générale et particulière, composée par Leclerc de Buffon, et rédigée par C.S. Sonnini T. 3. Paris: F. Dufart, 1802, s. 333. (fr. ) . ↑ Wagler 1833 ↓ 896 .
↑ Wagler 1833 ↓ 894 .
↑ Wagler 1833 ↓ 903 .
↑ Fitzinger 1843 ↓ 17 , 79 .
↑ Fitzinger 1843 ↓ 18 , 80 .
↑ Fitzinger 1843 ↓ 18 , 81 .
↑ Ch.F. Girard. Descriptions of some new Reptiles, collected by the US. Exploring Expedition under the command of Capt. Charles Wilkes, U.S.N. Fourth Part „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 9, s. 199, 1857. (ang. ) . 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Agama . The Reptile Database. [dostęp 2025-07-28]. (ang. ) . ↑ R. Midtgaard: Agama RepFocus. [dostęp 2022-02-22]. (ang. ) . ↑ Jaeger 1944 ↓ 9 .
↑ Jaeger 1944 ↓ 65 .
1 2 Jaeger 1944 ↓ 203 .
↑ Jaeger 1944 ↓ 173 .
1 2 Jaeger 1944 ↓ 155 .
↑ Jaeger 1944 ↓ 180 .
1 2 Jaeger 1944 ↓ 156 .
↑ Jaeger 1944 ↓ 186 .
↑ Jaeger 1944 ↓ 69 .
Bibliografia
J.G. Wagler. Deutung der in Seba’s Thesauro rerum naturalium T. 1. et. 2. enthaltenen Abbildungen von Lurchen, mit kritische Bemerkungen „Isis von Oken”. Jahrgang 1833, s. 885–905, 1833. (niem. ) . L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae Vindobonae : Braumüller et Seidel, 1843, s. 1–106. (łac. ) . Edmund C. E.C. Jaeger Edmund C. E.C. Source-book of biological names and terms OCLC 637083062 (ang. ) .Encyklopedia Audiowizualna Britannica. Zoologia I: A–O . Poznań: Axel Springer Polska, 2006, s. 9. ISBN 978-83-60563-05-2 .Zwierzęta. Encyklopedia ilustrowana . Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN , 2005. ISBN 83-01-14344-4 .Identyfikatory zewnętrzne:
