Anolidae

Anolidae
Cocteau, 1836
Ilustracja
Anolis lineatus
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

zauropsydy

Rząd

łuskonośne

Infrarząd

Iguania

Rodzina

Anolidae

Typ nomenklatoryczny

Rodziny: Anolis Daudin, 1802
Rodzaju: Anolis auratus Daudin, 1802

Rodzaje i gatunki

Anolis Daudin, 1802
435 gatunków – zobacz opis w tekście

Anolidae – monotypowa rodzina jaszczurek zaliczana do infrarzędu Iguania w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).

Zasięg występowania

Rodzina obejmuje ponad 430 gatunków występujących w Ameryce (Stany Zjednoczone (włącznie z Navassą), Meksyk, Belize, Gwatemala, Salwador, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kuba, Bahamy, Kajmany, Jamajka, Turks i Caicos, Haiti, Dominikana, Portoryko, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Anguilla, Saint-Martin, Saint-Barthélemy, Saba, Sint Eustatius, Saint Kitts i Nevis, Antigua i Barbuda, Montserrat, Gwadelupa, Dominika, Martynika, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Barbados, Grenada, Aruba, Curaçao, Bonaire, Kolumbia, Trynidad i Tobago, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Peru, Boliwia i Paragwaj). Wiele gatunków zostało szeroko introdukowanych lub z powodzeniem skolonizowało obszary nieobjęte ich historycznymi zasięgami.

Systematyka

Etymologia

  • Anolis (Anolius): karaibska nazwa Anoli dla „jaszczurki”.
  • Xiphosurus: gr. ξιφος xiphos „miecz”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis cuvieri Merrem 1820.
  • Dactyloa: gr. δακτυλος daktulos „palec”; ωα ōa „brzeg, krawędź”. Gatunek typowy: Anolis cuvieri Merrem, 1820.
  • Draconura: gr. δρακων drakōn, δρακοντος drakontos „wąż, smok”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Draconura nitens Wagler, 1830 (= Anolis chrysolepis Duméril & Bibron, 1837).
  • Norops: gr. νωροψ nōrops „lśniący”. Gatunek typowy: Anolis auratus Daudin, 1802.
  • Phalangoptyon: gr. φάλαγγα phalanga „paliczek”, od φάλαγξ phalanx „kość palca lub stopy”; πτυον ptuon „wachlarz”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”. Gatunek typowy: Lacerta roquet Lacépède, 1788 (= Lacerta roquet Bonnaterre, 1789).
  • Acantholis: ακανθα akantha „cierń, kolec”, od ακη akē „punkt”; rodzaj Anolis Daudin, 1802. Gatunek typowy: Anolis loysiana Cocteau, 1836.
  • Chamaeleolis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Chamaeleo Laurenti, 1876 oraz Anolis Daudin, 1802. Gatunek typowy: Anolis chamaeleonides Duméril & Bibron, 1837.
  • Pseudochamaeleon: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; łac. chamaeleon „kameleon”, od gr. χαμαιλεων khamaileōn „ziemny lew”, od χαμαι khamai „na ziemi”; λεων leon, λεοντος leontos „lew”. Gatunek typowy: Anolis chamaeleonides Duméril & Bibron, 1837.
  • Ctenonotus: gr. κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”. Gatunek typowy: Lacerta bimaculata Sparrman, 1784.
  • Semiurus: gr. σημα sema, σηματος sematos „znak, znamię”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Anolis ricordii Duméril & Bibron, 1837.
  • Microctenus: gr. μικρος mikros „mały”; κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”. Gatunek typowy: Anolis edwardsii Merrem, 1820 (= Lacerta bimaculata Sparrman, 1784).
  • Eupristis: gr. ευ eu „dobry, typowy”; πριστης pristēs „pilarz”. Gatunek typowy: Anolis equestris Merrem, 1820.
  • Istiocercus: gr. ἱστιον histion „żagiel”; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Anolis cristatellus Duméril & Bibron, 1837.
  • Heterolepis: gr. ἑτερος heteros „inny”; λεπις lepis, λεπιδος lepidos „łuska, płytka”, od λεπω lepō „łuszczyć”. Gatunek typowy: Anolis pulchellus Duméril & Bibron 1837.
  • Eunotus: gr. ευ eu „dobry, typowy”; -νωτος -nōtos „-tyły, -grzbiety”, od νωτον nōton „tył, grzbiet”. Gatunek typowy: Anolis gracilis Wied-Neuwied, 1821 (= Anolis punctatus Daudin, 1802).
  • Ctenodeira: gr. κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”; δειρη deirē „gardło”. Gatunek typowy: Anolis richardi Duméril & Bibron, 1837.
  • Deiroptyx: gr. δειρη deirē „gardło”; πτυξ ptux, πτυχος ptukhos „fałda”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”. Gatunek typowy: Anolis vermiculatus Cocteau, 1837.
  • Trachycoelia: gr. τραχυς trakhus „chropowaty, szorstki”; κοιλια koilia „brzuch”. Gatunek typowy: Anolis lineatus Daudin, 1804.
  • Tropidopilus: gr. τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”; πιλος pilos „włosy”. Gatunek typowy: Anolis fusco-auratus D’Orbigny, 1837.
  • Xiphocercus: gr. ξιφος xiphos miecz; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Anolis chlorocyanus Duméril & Bibron, 1837.
  • Eudactylus: gr. ευ eu „dobry, typowy”; δακτυλος daktulos „palec”. Gatunek typowy: Anolis goudotii Duméril & Bibron, 1837 (= Lacerta roquet Bonnaterre, 1789).
  • Trachypilus: gr. τραχυς trakhus „chropowaty, szorstki”; πιλος pilos „włosy”. Gatunek typowy: Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837.
  • Pristicercus: πριστις pristis „ryba piła”; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Dactyloa biporcata Wiegmann, 1834.
  • Heteroderma: gr. ἑτερος heteros „inny”; δερμα derma, δερματος dermatos „skóra”. Gatunek typowy: Anolis loysiana Cocteau, 1836.
  • Gastrotropis: gr. γαστηρ gastēr, γαστρος gastros „brzuch”; τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”. Gatunek typowy: Dactyloa nebulosa Wiegmann, 1834.
  • Dracontopsis: gr. δρακων drakōn, δρακοντος drakontos „wąż, smok”; οψις opsis, οψεως opseōs „wygląd, oblicze, twarz”. Gatunek typowy: Draconura nitzschii Wiegmann, 1834 (= Anolis auratus Daudin, 1802).
  • Ptychonotus: gr. πτυξ ptux, πτυχος ptukhos „fałda”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”; -νωτος -nōtos „-tyły, -grzbiety”, od νωτον nōton „tył, grzbiet”. Gatunek typowy: Anolis alligator Duméril & Bibron, 1837 (= Lacerta roquet Bonnaterre, 1789).
  • Rhinosaurus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos, pysk”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis nasicus Duméril & Bibron, 1837 (= Anolis punctatus Daudin, 1802).
  • Placopsis: gr. πλαξ plax, πλακος plakos „płaska powierzchnia, płaszczyna”; οψις opsis, οψεως opseōs „wygląd, oblicze, twarz”. Gatunek typowy: Placopsis ocellata Gosse, 1850 (= Anolis valencienni Duméril & Bibron, 1837).
  • Coccoessus: łac. coccineus „szkarłatny, czerwony jak jagoda”, od gr. κοκκινος kokkinos „szkarłatny”, od κοκκος kokkos „szkarłatna jagoda”. Gatunek typowy: Anolis pentaprion Cope, 1862.
  • Scytomycterus: gr. σκυτος skutos „wyprawiona skóra”; μυκτηρ muktēr, μυκτηρος muktēros „nos, pysk”. Gatunek typowy: Scytomycterus laevis Cope, 1875.
  • Tropidodactylus: gr. τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”; δακτυλος daktulos „palec”. Gatunek typowy: Norops onca O’Shaughnessy, 1875.
  • Chamaelinorops: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Chamaeleolis A.M.C. Duméril & Bibron, 1837 oraz Norops Wagler, 1830. Gatunek typowy: Chamaelinorops barbouri Schmidt, 1919.
  • Phenacosaurus: gr. φεναξ phenax, φενακος phenakos „oszust”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis heterodermus Duméril, 1851.
  • Diaphoranolis: gr. διαφορος diaphoros „inny”, od διαφορεω diaphoreō „rozproszyć się”, od διαφερω diapherō „przewieźć, przenieść się”; rodzaj Anolis Daudin, 1802. Gatunek typowy: Diaphoranolis brooksi Barbour, 1923.
  • Audantia: André Audant (1909–?), haitański zoolog i kolekcjoner. Gatunek typowy: Audantia armouri Cochran, 1934.
  • Macroleptura: gr. μακρος makros „długi”; λεπτος leptos „delikatny, drobny”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Anolis cyanopleurus Cope, 1861.
  • Pseudoequestris: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; łac. equester, equestris „rycerz”, od eques, equitis „jeździec”, od equus „koń”. Gatunek typowy: Anolis isolepis Cope, 1861.
  • Gekkoanolis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Gekko Laurenti, 1768 oraz Anolis Daudin, 1802. Gatunek typowy: Anolis lucius Duméril & Bibron, 1837.
  • Brevicaudata: łac. brevis „krótki”; caudatus „mieć ogon, ogonowy”, od cauda „ogon”. Gatunek typowy: Anolis angusticeps Hallowell, 1856.

Podział systematyczny

Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami:

Niektórzy autorzy wydzielają z rodzaju Anolis rodzaje: Chamaelinorops, Chamaeleolis, Ctenonotus, Dactyloa, Norops, Phenacosaurus, Semiurus.