Alessandro Fersen

Alessandro Fersen
Aleksander Kazimierz Fajrajzen
	; Scena z filmu Il viale della speranza (1953)
Data i miejsce urodzenia	5 grudnia 1911 ; Łódź
Data i miejsce śmierci	3 października 2001 ; Rzym
Zawód	aktor, reżyser
	Multimedia w Wikimedia Commons

Alessandro Fersen (ur. 5 grudnia 1911 w Łodzi jako Aleksander Kazimierz Fajrajzen, zm. 3 października 2001 w Rzymie) – polsko-włoski dramaturg, aktor teatralny i filmowy oraz scenarzysta pochodzenia żydowskiego.

Życiorys

Pochodził z rodziny żydowskich bankierów, która w 1913 przeniosła się do Genui. Tam, w 1934, uzyskał dyplom z filozofii na Uniwersytecie Genueńskim, broniąc pracę L’Universo come giuoco (pol. Wszechświat jako gra), napisaną pod kierunkiem Giuseppe Rensiego(inne języki). W 1938, w związku z odmową przyjęcia obywatelstwa włoskiego, które wiązałoby się ze wstąpieniem do Narodowej Partii Faszystowskiej oraz służbą wojskową, wyjechał do Paryża, gdzie uczęszczał na zajęcia u Luciena Levy’ego-Bruhla w Collège de France. 18 listopada 1938 po wprowadzeniu ustaw rasowych, przez faszystowski rząd Mussoliniego, ograniczających wolności ludności żydowskiej we Włoszech, Fersen zaniechał powrotu do domu i wstąpił do Włoskiej Partii Socjalistycznej na wygnaniu i wiódł wędrowne życie w Europie Wschodniej.

W 1943, po kapitulacji Włoch i inwazji Niemiec, dołączył do włoskiego ruchu oporu, w ramach Komitetu Wyzwolenia Narodowego w Ligurii. Następnie wyjechał do Szwajcarii, gdzie w Valais pracował w obozie dla uchodźców, gdzie poznał Emanuele Luzzatiego(inne języki), dzięki któremu zaangażował się w działalność teatralną. Po wyzwoleniu Włoch powrócił do Genui, gdzie w latach 1945–1947 pracował w Sekretariacie Reorganizacji Kulturalnej Komitetu Wyzwolenia Narodowego dla regionu Ligurii. W 1947 wraz z Emanuele Luzzatim i Vittore Venezianim(inne języki) założył Żydowską Kompanię Teatralną. W 1950 wraz Luzzatim otworzył w Rzymie, przy Via Veneto, kabaret teatralny I nottambuli. Od 1952 do 1960 pracował w Teatro Stabile w Genui(inne języki), reżyserując dzieła m.in.: Jeana Anouilha, Luigiego Pirandella, Moliera, Williama Szekspira i Lope de Vegi. Od 1957 wykładał aktorstwo w szkole aktorskiej Studio di Arti sceniche w Rzymie.

W 2004 powstał film dokumentalny o życiu i pracy Alessandro Fersena, pt. Being on Stage w reżyserii Paoli Bertolone(inne języki).

Został pochowany na cmentarzu w Baram.

Mnemodrama

W 1958 podczas tournée Teatro Stabile po Ameryce Południowej, Fernsen poznał w Rio de Janeiro antropologa, José de Carneiro, za pośrednictwem którego zetknął się ze społecznością afrobrazylijską(inne języki) praktykującą candomblé. Spotkanie to wywarło silny wpływ na jego duchowość i sposób postrzegania roli aktora w procesie twórczym. W wyniku tych doświadczeń, rozwinął mnemodramę – paraszamanistyczną technikę gry aktorskiej, którą w późniejszych latach rozwijał, a następnie nauczał i wykorzystywał w reżyserowanych przedstawieniach.

Filmografia

Rok	Tytuł	Rola
1942	Un colpo di pistola(inne języki)
1949	Il grido della terra(inne języki)	Rabin
1949	Mury Malapagi
1950	Il Sentiero dell'odio(inne języki)
1951	Lorenzaccio(inne języki)
1953	Perdonami!(inne języki)
1953	Woman of the Red Sea(inne języki)	Profesor Krauss
1953	Il viale della speranza(inne języki)	Dyrektor Gabelli
1953	Puccini(inne języki)	Ojciec Delii
1953	Condemned to Hang(inne języki)	Cesare Rovelli
1953	Gelosia(inne języki)	Don Silvio
1953	Musoduro(inne języki)	Doktor Biondi
1953	Viva la rivista!(inne języki)
1954	Delirio(inne języki)
1954	Teodora, cesarzowa bizantyjska	Metropolita
1954	Ulysses(inne języki)	Diomede
1954	The Two Orphans(inne języki)	Michel Gérard – ojciec
1954	I cavalieri della regina(inne języki)
1955	The Lost City(inne języki)	Ojciec Rafaela
1955	Przyjaciółki
1955	Desperate Farewell(inne języki)	Doktor Lena
1956	La capinera del mulino	Aimone
1986	Giovanni Senzapensieri(inne języki)	Profesor

Za IMDb.com

Przypisy

1 2 3 4 5 John C.J.C. Green John C.J.C., Mnemodrama in Action: An Introduction to the Theatre of Alessandro Fersen, Cambridge Scholars Publishing, 5 marca 2019, ISBN 978-1-5275-3072-0 [dostęp 2025-06-06] (ang.).
1 2 3 ALESSANDRO FAJRAJZEN FERSEN 5 Dec 1911 – 3 Oct 2001 w BillionGraves GPS Headstones [online], BillionGraves [dostęp 2025-06-07] (ang.).
↑ Biografia [online], Fondazione Alessandro Fersen [dostęp 2025-06-06] (wł.).
↑ Alessandro Fersen (1911-2001) | Centro di ricerca Digilab [online], digilab.web.uniroma1.it [dostęp 2025-09-01] .
↑ John C.J.C. Green John C.J.C., Mnemodrama. Alessandro Fersen’s parashamanic training technique for the occidental performer. [online], University of Plymouth, 1993 .
↑ Alessandro Fersen. Actor, Writer, Art Department [online], IMDb [dostęp 2025-09-01] (ang.).

[:0-1] 1 2 3 4 5 John C.J.C. Green John C.J.C., Mnemodrama in Action: An Introduction to the Theatre of Alessandro Fersen, Cambridge Scholars Publishing, 5 marca 2019, ISBN 978-1-5275-3072-0 [dostęp 2025-06-06] (ang.).

[:1-2] 1 2 3 ALESSANDRO FAJRAJZEN FERSEN 5 Dec 1911 – 3 Oct 2001 w BillionGraves GPS Headstones [online], BillionGraves [dostęp 2025-06-07] (ang.).

[3] Biografia [online], Fondazione Alessandro Fersen [dostęp 2025-06-06] (wł.).

[4] Alessandro Fersen (1911-2001) | Centro di ricerca Digilab [online], digilab.web.uniroma1.it [dostęp 2025-09-01] .

[5] John C.J.C. Green John C.J.C., Mnemodrama. Alessandro Fersen’s parashamanic training technique for the occidental performer. [online], University of Plymouth, 1993 .

[6] Alessandro Fersen. Actor, Writer, Art Department [online], IMDb [dostęp 2025-09-01] (ang.).