Anna Blackburne urodziła się w 1726 roku w Orford Hall w Orford pod Warrington, wówczas w hrabstwie Lancashire, jako czwarte lub piąte z dziewięciorga dzieci Johna Blackburne’a(inne języki) i Catherine Ashton (lub Katharine Assheton, 1701–1740). Do jej krewnych ze strony matki należeli dziadek William Assheton, proboszcz w Prestwich, i kuzyn – kolekcjoner Ashton Lever(inne języki), twórca Kolekcji Leveriańskiej(inne języki) (własnego muzeum przyrodniczego). Została ochrzczona jako „Anne” 3 stycznia 1726 roku, ale zwykle nazywano ją „Anna”.
Jej rodzina należała do ziemiaństwa i mieszkała w Orford Hall od około 1638 roku. Blackburne’owie posiadali także statki handlowe, uczestniczyli w handlu z Rosją i produkowali w Cheshire sól, którą następnie eksportowano z Doku Salthouse(inne języki) w Liverpoolu. John Blackburne interesował się botaniką i miał w swoim ogrodzie dużą kolekcję roślin. W cieplarniach uprawiał rośliny egzotyczne, w tym ananasy. Zbudowana około 1730 roku cieplarnia do ananasów jako pierwsza w północnej Anglii dała dojrzałe owoce. Wyhodował też bawełnę, której starczyło na uszycie muślinowej sukni dla jego córki. Rośliny północnoamerykańskie pozyskiwał, współfinansując – obok Petera Collinsona(inne języki) i Richarda Richardsona – wyprawy kolekcjonera Johna Bartrama(inne języki). O wczesnej edukacji Anny wiadomo niewiele, być może jednak w dzieciństwie korzystała z książek przyrodniczych w bibliotece ojca, aby uczyć się botaniki.
Po śmierci matki w 1740 roku pozostałe przy życiu rodzeństwo Anny stopniowo opuszczało Orford Hall. Ostatecznie zostali tam tylko Anna, odtąd pani(inne języki) dworu, oraz jej ojciec. Jej brat John był przedsiębiorcą, w latach 1760–1761 pełnił funkcję burmistrza Liverpoolu, a przed 1758 rokiem uczestniczył w handlu niewolnikami. Jej brat Ashton mieszkał w okolicach Nowego Jorku, skąd przysyłał siostrze okazy ptaków. Anna używała formy „Mrs. Blackburne”, choć nigdy nie wyszła za mąż. Tytuł „Mrs.(inne języki)” przysługiwał w XVIII wieku zwyczajowo także niezamężnym damom.
Kontakty i korespondencja z innymi przyrodnikami
Blackburne żywo interesowała się historią naturalną, a jej biograf V. P. Wystrach określił ją jako „patronkę historii naturalnej”. Pojęcie historii naturalnej, nieostre i zmieniające znaczenie z czasem, w przybliżeniu obejmuje badanie różnorodności organizmów i ich wzajemnych powiązań, a także geologicznych aspektów krajobrazu. Blackburne nie publikowała własnych prac z botaniki ani ornitologii, była jednak szeroko znana z obszernej i znaczącej kolekcji, którą zgromadziła. Zdaniem historyczki Sarah Easterby-Smith przez większość życia celowo unikała rozgłosu. W ten sposób łagodziła niekorzystne skojarzenia, jakie budziła wówczas uczoność kobiet. Gdy jej nazwisko pojawiało się w druku, przedstawiano ją zwykle jako bierną pomocnicę uczonych mężczyzn. Wyjątkiem była przedmowa do przekładu System of Vegetables z 1783 roku, w której Erasmus Darwin nazwał ją „uczoną i pomysłową”. Utrzymywała kontakty z kilkoma znanymi przyrodnikami, a część z nich odwiedzała ją i jej ojca w Orford Hall. Blackburne odwiedzała niekiedy Londyn i Oksford. Podczas jednej z takich wizyt, w 1769 roku, była obecna przy sporze o Geranium w ogrodzie botanicznym w Oksfordzie(inne języki). Linneusz przypuszczał później, że to ona była w nim stroną. Zbierała okazy przyrodnicze, w tym owady, muszle, minerały i ptaki. W pierwszych latach istnienia kolekcji większość z nich pozyskiwała od członków rodziny, którzy wiele podróżowali. Później wymieniała się okazami z innymi kolekcjonerami.
Blackburne i jej ojciec utrzymywali bliskie kontakty z kilkoma nauczycielami Akademii w Warrington(inne języki) i ich rodzinami, goszcząc ich w Orford Hall. Akademia formalnie nie przyjmowała studentek, ale kobiety mogły uczęszczać na zajęcia. Nie wiadomo, czy korzystała z tego Blackburne. Jednym z przyrodników odwiedzających Blackburne’ów był Johann Reinhold Forster, mianowany w 1767 roku nauczycielem języków nowożytnych i historii naturalnej w Akademii w Warrington. Wykłady naukowe Forstera w Warrington obejmowały biologię, entomologię i mineralogię. W 1768 roku Forster jadał obiady w Orford Hall w każdą sobotę, pomagał Blackburne porządkować kolekcję owadów i czytał jej przygotowane przez siebie wykłady z entomologii. Blackburne pozwoliła Forsterowi korzystać z rodzinnej biblioteki i zachęcała go do publikowania własnych prac. Forster bezskutecznie próbował uzyskać z kolekcji Blackburne dublety muszli dla swojego przyjaciela, przyrodnika Thomasa Pennanta. Do przeprowadzki Forstera do Londynu w 1770 roku ich kontakty przynosiły korzyści obojgu: ona zdobywała wiedzę, on zaś zyskiwał na tej znajomości i na dostępie do jej biblioteki. Forster oczekiwał nawet, że Blackburne będzie zamawiać dla niego książki. Forster wziął później udział w drugiej wyprawie Jamesa Cooka jako jej przyrodnik. Po powrocie wraz z synem Georgiem opublikował część botanicznych wyników podróży w książce Characteres generum plantarum(inne języki). Książkę wydrukowano zarówno w mniejszym formacie quarto (arkusz złożony na cztery karty), jak i w większym folio (arkusz złożony na pół). Blackburne otrzymała jeden z nielicznych egzemplarzy w formacie folio, które Forsterowie przeznaczyli na dary dla wybranych osób i instytucji (m.in. dla króla), a nie na sprzedaż. Forster zadedykował Blackburne i jej ojcu rodzaj roślin Blackburnia. Rodzaj ten obejmował Blackburnia pinnata(inne języki), później zaliczoną do rodzaju Zanthoxylum, w związku z czym nazwa Blackburnia jest obecnie uważana za synonim Zanthoxylum. W dedykacji Forster wspomniał ogród Johna i kolekcje Anny, dziękując obojgu za możliwość korzystania z ich „wielce zasobnego muzeum” (musei instructissimi).
W liście z 29 czerwca 1771 roku Blackburne zaproponowała szwedzkiemu botanikowi i zoologowiKarolowi Linneuszowi, że prześle mu „kilka ptaków i owadów” zebranych przez jej brata Ashtona w okolicach Nowego Jorku. Linneusz podziękował jej w napisanej po łacinie odpowiedzi z 28 lipca 1771 roku i obiecał nazwać jej imieniem nowy gatunek, jeśli przekaże mu nieznany okaz. Wspomniał w niej też, że zna „trzy damy zajmujące się botaniką”, a jedną z nich jest, o ile się nie myli, ta, która w 1769 roku wygrała w oksfordzkim ogrodzie botanicznym spór o Geranium z tamtejszym botanikiem. W odpowiedzi Blackburne wysłała „małe pudełko zawierające kilka ptaków i owadów”. Odpisując 14 października 1771 roku, Blackburne potwierdziła, że była wówczas w Oksfordzie i dobrze pamięta ten epizod: obecny przy nim cudzoziemiec zdziwił się, że dama zna się na roślinach, a stroną sporu był ogrodnik, „wielki dureń”. Nie napisała wprost, czy to ona z nim polemizowała. Zdaniem Wystracha jej sformułowania na to wskazują, a poszukiwania w bibliotece szkoły botanicznej Uniwersytetu Oksfordzkiego nie przyniosły śladu tego spotkania. W tym samym liście Blackburne napisała, że łaciny uczyła się sama, aby móc studiować Systema Naturae, któremu poświęcała wolne godziny przez poprzednie cztery czy pięć lat. Dodała, że wśród jej znajomych tylko jedna dama, lady Anne Monson(inne języki), zna się na roślinach w sposób naukowy.
Znane są tylko trzy listy z ich korespondencji. Nie potwierdzają one twierdzenia z jej nekrologu, że Blackburne była „przyjaciółką i stałą korespondentką Linneusza”. Bezpodstawna jest też późniejsza informacja, że Linneusz nazwał jej imieniem roślinę, gdyż rodzaj Blackburnia nazwał Forster. Linneusz wyraził jednak wysokie uznanie dla Blackburne w postscriptum listu z 2 stycznia 1774 roku do Johna White’a, proboszcza w Blackburn, nazywając ją „prawdziwą przyrodniczką, o której szacunek zabiegam”. White odpisał 1 marca, że zna ją ze słyszenia i zamierza latem złożyć jej wizytę. Nie wiadomo, czy do spotkania doszło. Uczeń Linneusza Johan Christian Fabricius miał odwiedzić Orford Hall i zbadać jej kolekcję owadów. Znalazł w niej nowy gatunek chrząszcza, który nazwał Scarabaeus blackburnii. Gatunek ten zaliczono później do rodzaju Geotrupes.
Thomas Pennant
Przyrodnik Thomas Pennant, który co najmniej od 1768 roku wiedział o Blackburne i jej zbiorach dzięki korespondencji z Forsterem, odwiedził Orford Hall w maju 1772 roku. Z Blackburne’ami łączyło go powinowactwo, a z ojcem Anny – przyjaźń. Opisał tę wizytę w wydanej w 1774 roku książce A Tour in Scotland, and Voyage to the Hebrides i pochwalił w niej kolekcje botaniczne jej ojca. O samej Annie napisał: „Pani Blackburne, jego córka, posuwa swoje badania jeszcze dalej i przydaje swemu imperium kolejne królestwo; nie poprzestając na botanicznym, każe przetrząsać Amerykę Północną w poszukiwaniu jej zwierząt i utworzyła muzeum z drugiej strony Atlantyku, równie miłe, co pouczające”. Pennant zbadał kolekcję ptaków, które brat Blackburne, Ashton, przysłał jej z Ameryki, i dzięki temu uwzględnił w książce Arctic Zoology ponad sto gatunków ptaków z samego Nowego Jorku. W przedmowie Pennant obszernie podziękował Blackburne’om za wkład w powstanie książki:
To the rich museum of American Birds, preserved by Mrs. Anna Blackburn, of Orford, near Warrington, I am indebted for the opportunity of describing almost every one known in the provinces of Jersey, New York, and Connecticut. They were sent over to that Lady by her brother, the late Mr. Ashton Blackburn; who added to the skill and zeal of a sportsman, the most pertinent remarks on the specimens he collected for his worthy and philosophical sister.
Bogatemu muzeum ptaków amerykańskich, utrzymywanemu przez panią Annę Blackburn z Orford koło Warrington, zawdzięczam sposobność opisania niemal każdego ptaka znanego w prowincjach Jersey, Nowy Jork i Connecticut. Zostały one przesłane owej damie przez jej brata, śp. pana Ashtona Blackburna, który do umiejętności i zapału myśliwego dodał nadzwyczaj trafne uwagi o okazach zebranych dla swojej szacownej i uczonej siostry.
Pennant nadał lasówce rudogardłej angielską nazwę zwyczajową Blackburnian warbler na cześć Anny Blackburne. W literaturze długo panowało co do tego zamieszanie. Nadanie nazwy przypisywano Linneuszowi, Johnowi Lathamowi albo Pennantowi, a niekiedy twierdzono, że uhonorowany został brat Anny, Ashton. Krytyczny przegląd wczesnej literatury ornitologicznej rozstrzygnął, że dedykacji dokonał Pennant i że dotyczyła ona Anny. Od nazwiska Blackburne utworzono również nazwę naukową gatunku – Motacilla blackburniae, nadaną w 1788 roku przez Johanna Friedricha Gmelina. Według ustaleń V. P. Wystracha z 1975 roku Pennant jako pierwszy opisał szesnaście lub siedemnaście gatunków ptaków uznawanych przez Amerykańską Unię Ornitologów. Oparł się przy tym na okazach, które Blackburne otrzymała od brata Ashtona. W Arctic Zoology Pennant wskazał muzeum Blackburne także jako źródło opisów zwierząt innych niż ptaki: jednego ssaka, jednej salamandry, trzech gatunków ryb i 52 owadów. W swojej autobiografii Pennant nie wspomniał o wkładzie Blackburne.
Inni przyrodnicy
Niemiecki przyrodnik Peter Simon Pallas przez wiele lat korespondował z Pennantem. Mieszkał w Petersburgu, a wcześniej zbierał okazy przyrodnicze podczas wyprawy na Syberię. Prawdopodobnie to Pennant zapoznał Blackburne z Pallasem. Pallas i Blackburne zaczęli wymieniać się okazami w 1778 roku. Przesyłki transportowano niekiedy statkami należącymi do brata Blackburne, Johna. Wymieniali głównie rośliny, spreparowane ptaki i minerały, ale także zwierzęta inne niż ptaki, w tym młodego piżmowca, którego Blackburne otrzymała od Pallasa w 1779 roku. Część wymian odbywała się za pośrednictwem wydawcy Benjamina White’a(inne języki). Między 1771 a 1779 rokiem Blackburne poznała przyrodnika Josepha Banksa, który także pośredniczył między nią a Pallasem, oraz botanika Daniela Solandera(inne języki). W 1774 roku zwrócił się do niej zubożały przyrodnik Emanuel Mendes da Costa, który zaproponował skatalogowanie jej kolekcji minerałów. Blackburne wyrażała zainteresowanie jego propozycją, lecz go nie zatrudniła, być może dlatego, że wcześniej sprzeniewierzył około 1500funtów z funduszy Royal Society.
Muzeum i zbiory
Strzyżyk zwyczajny, malina, stonogi i poczwarka z gabinetu historii naturalnej Anny Blackburne, autorstwa Jamesa Boltona
Anna Blackburne stworzyła muzeum obejmujące obszerny zbiór okazów przyrodniczych, porównywalny z Kolekcją Leveriańską jej kuzyna Ashtona Levera. W skład muzeum wchodziły zielnik (zbiór zasuszonych roślin), zbiór 470 wypchanych ptaków i jednego nietoperza, okazy owadów, koralowców i muszli, a także skamieniałości, rudy i minerały. Prawdopodobnie zamawiała również rysunki swoich okazów, a około 1768 roku ilustrator James Bolton wykonał 20 rysunków akwarelą i gwaszem na podstawie obiektów z jej kolekcji. Część zbiorów trafiła do instytucji naukowych: w lipcu 1771 roku Blackburne przekazała okazy Muzeum Brytyjskiemu, a rok później podarowała Royal Society kolekcję ptaków północnoamerykańskich. Dar dla Muzeum Brytyjskiego należał do największych zbiorów przyrodniczych, jakie instytucja ta otrzymała w latach 1770–1775.
Ostatnie lata i losy kolekcji
Orford Hall na fotografii sprzed 1881 roku. Siedzibę wyburzono w 1935 roku
Rok po śmierci ojca, w 1787 roku, Blackburne przeprowadziła się z Orford Hall do Fairfield Hall – nowej siedziby wzniesionej dla niej, z pomieszczeniem zaprojektowanym z myślą o jej zbiorach. Pomieszczenie to miało około 15jardów (ok. 14m) długości i zajmowało całą szerokość frontu domu. Planowała także urządzić przy Fairfield Hall ogród z roślinami uporządkowanymi według systemu klasyfikacyjnego Linneusza, ale ze względu na zły stan zdrowia nie zdołała tego zrealizować. Zmarła 30 grudnia 1793 roku w Fairfield Hall i została pochowana na cmentarzu kościoła św. Oswalda w Winwick(inne języki). W testamencie zapisała ponad 12000 funtów rodzinie i na cele dobroczynne. Jej muzeum odziedziczył bratanek John Blackburne(inne języki), syn jej brata Thomasa. John przeniósł część kolekcji do swojej siedziby, Hale Hall. Kolekcję uzupełniał o własne okazy John Blackburne z Orford Hall. W swoim egzemplarzu British Zoology Pennanta zapisał w 1800 roku, że okazy oznaczone literami „a. b.” znajdują się w jego kolekcji. Przy opisie zimorodka dopisał później, że ptaka zastrzelono w Orford 18 stycznia 1803 roku.
Żadna z trzech rodzinnych siedzib Blackburne’ów nie zachowała się w pierwotnej postaci. Orford Hall wyburzono w 1935 roku. Fairfield Hall już nie stoi, choć jego nazwę nosi jeden z okręgów wyborczych Warrington. Starszą część Hale Hall rozebrano w latach 30. XX wieku, a to, co zostało, popadło w ruinę. Losy kolekcji nie są znane. Prawdopodobnie większą jej część sprzedano na aukcjach i rozproszono. Udokumentowano jedynie dwie aukcje przeprowadzone w 1924 roku w Hale Hall: wyposażenia (25–27 marca) i księgozbioru (1 kwietnia). Część okazów roślin wiązanych z kolekcją Blackburne znajduje się w zielniku World Museum w Liverpoolu(inne języki), a akwarele Boltona – w zbiorach Yale Center for British Art(inne języki).
Upamiętnienie
Od 1994 roku nazwę „Blackburne”, nadaną na cześć Anny Blackburne, nosi krater na Wenus. Krater Blackburne znajduje się na 11,0°N, 183,9°E. Według bazy Gazetteer of Planetary Nomenclature, prowadzonej przez USGS Astrogeology Science Center w imieniu Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), ma średnicę 30,5km.
Uwagi
↑Kilka źródeł, na przykład Kendrick w 1854 roku, błędnie podaje, że Blackburne urodziła się w 1740 roku. Na jej nagrobku widnieje jednak napis „Died Dec. 30, 1793, aged 67” (zmarła 30 grudnia 1793, w wieku 67 lat). Jej nekrolog w „The Gentleman’s Magazine” podawał, że w chwili śmierci w 1793 roku była „w podeszłym wieku”.
↑Na wyklejce egzemplarza widniała dedykacja „Dla pani Blackburne od autorów”. W 1944 roku oferowano go na sprzedaż. W 2015 roku miejsce jego przechowywania pozostawało nieznane.
↑Nazwa ta nie utrzymała się w użyciu. Obowiązującą nazwą gatunku jest Setophaga fusca (Statius Müller, 1776).
↑Wystrach podaje rok śmierci Johna Blackburne’a niejednoznacznie – na s. 150 rok 1787, a na s. 162 rok 1786 – natomiast Oxford Dictionary of National Biography wskazuje jako datę śmierci 20 grudnia 1786.
↑Rose nazywa go bratem Anny, jej brat John zmarł jednak w 1789 roku, a bratanek John Blackburne żył w latach 1754–1833.
↑Bondarenko i Head podawali w 2009 roku średnicę 30,1km.
123Planetary Names, International Astronomical Union Working Group for Planetary System Nomenclature, 2006 [dostęp 2026-08-25] [zarchiwizowane z adresu 2026-08-05](ang.).
123456789Ann B.A.B.ShteirAnn B.A.B., Blackburne, Anna, „Oxford Dictionary of National Biography”, Oxford University Press, 2008, DOI:10.1093/ref:odnb/2512(ang.).
12J.R.J.R.EdmondsonJ.R.J.R., Blackburne, John, „Oxford Dictionary of National Biography”, Oxford University Press, 2004, DOI:10.1093/ref:odnb/2515(ang.).
Ann B.A.B.ShteirAnn B.A.B., Cultivating Women, Cultivating Science: Flora’s Daughters and Botany in England, 1760–1860, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1996, ISBN978-0-8018-5141-4(ang.).
Joseph StuartJ.S.GordonJoseph StuartJ.S., Reinhold and Georg Forster in England, 1766–1780, praca doktorska, Ann Arbor: Duke University, 1975, OCLC732713365(ang.).
↑LisaL.FordLisaL., James Bolton, self-taught naturalist, [w:] Elisabeth R.E.R.Fairman (red.), Of Green Leaf, Bird and Flower: Artists’ Books and the Natural World, New Haven: Yale Center for British Art, Yale University Press, 2014, s. 150, ISBN978-0-300-20424-7(ang.).
