Anna Jantar

Anna Jantar

Anna Jantar
Imię i nazwisko	Anna Maria Kukulska
Pseudonim	Anna Jantar
Data i miejsce urodzenia	10 czerwca 1950 Poznań
Data i miejsce śmierci	14 marca 1980 Warszawa
Przyczyna śmierci	katastrofa lotnicza
Instrumenty	fortepian
Typ głosu	mezzosopran
Gatunki	pop
Zawód	piosenkarka
Aktywność	1968–1980
Powiązania	Jarosław Kukulski, Natalia Kukulska, Polne Kwiaty, Bardowie, Waganci, Budka Suflera, Perfect
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Anna Jantar, właśc. Anna Maria Kukulska z domu Szmeterling (ur. 10 czerwca 1950 w Poznaniu, zm. 14 marca 1980 w Warszawie) – polska piosenkarka.

Uchodziła za ikonę muzyki pop polskiej estrady. Zaliczana do grona popularnych i słynnych polskich piosenkarek lat 70. XX wieku. Wylansowała takie przeboje jak m.in.: „Tyle słońca w całym mieście”, „Nic nie może wiecznie trwać”, „Staruszek świat”, „Najtrudniejszy pierwszy krok”, „Za każdy uśmiech”, „Baju-baj proszę pana (Jambalaya)”, „Radość najpiękniejszych lat”, „Mój tylko mój”, „Nie wierz mi, nie ufaj mi”, „Wielka dama tańczy sama” czy „Moje jedyne marzenie”. W sumie zaśpiewała ok. 160 piosenek różnych kompozytorów. Współpracowała z wieloma artystami, m.in. ze Stanisławem Sojką, Bogusławem Mecem, Zbigniewem Hołdysem czy Andrzejem Tenardem, poza tym nagrywała piosenki z zespołami Budka Suflera i zespołem Perfect.

Występowała m.in. w Austrii, Bułgarii, Czechosłowacji, Finlandii, Irlandii, Jugosławii, Kanadzie, NRD, RFN, Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Węgrzech oraz Związku Radzieckim.

Rodzina i edukacja

Urodziła się 10 czerwca 1950 w Ginekologiczno-Położniczym Szpitalu Klinicznym w Poznaniu. Była drugim dzieckiem pochodzącego ze Lwowa Józefa Szmeterlinga (1925–2000) i Haliny z domu Surmacewicz (1924–2016), która również miała pochodzenie kresowe. Miała starszego brata, Romana (ur. 1948), późniejszego twórcę słów do kilku jej piosenek. 1950-07-01T00:00:00.001 1 lipca 1950_(dts) została ochrzczona w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela w Poznaniu, otrzymała imiona Anna Maria. Rodzicami chrzestnymi byli Jerzy Nałęcz-Nieniewski (przyjaciel ojca) i Włodzimiera Surmacewicz (bratowa matki).

Jej dziadek od strony matki, Czesław Surmacewicz herbu Leliwa, pochodził z rodziny szlacheckiej, w późniejszym czasie był burmistrzem Zdun. Po babci Zofii Czosnowskiej odziedziczyła głos, a po dziadku, ułanie kresowym – zamiłowanie do gry na fortepianie. Babka od strony ojca, Anna Sawicka (Szmeterling), była narodowości węgierskiej i pracowała w Cyrku Braci Staniewskich (w 1944 wyprowadziła się do Czechosłowacji).

Od najmłodszych lat wykazywała uzdolnienie do śpiewu, stwierdzono u niej również słuch absolutny. Przez prawie trzy lata uczęszczała do przedszkola muzycznego przy Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, w której uczyła się gry na fortepianie. Naukę kontynuowała w podstawowej szkole muzycznej. W latach 1964–1968 uczęszczała do poznańskiego VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza i Średniej Szkoły Muzycznej, w klasie fortepianu i rytmiki. Egzamin dojrzałości z powodu coraz liczniejszych występów muzycznych i związanych z tym zaniedbań w nauce zdała w liceum wieczorowym przy ulicy Strzeleckiej. W 1969 zdawała egzamin wstępny na studia do PWST w Warszawie, ale nie została przyjęta (w tamtych czasach pierwszeństwo miały osoby pochodzące z rodzin robotniczych i wiejskich).

Działalność artystyczna

Kariera solowa

1 lutego 1972 zdała egzamin przed Komisją Weryfikacyjną Ministerstwa Kultury i Sztuki, uzyskując tytuł zawodowej piosenkarki. Koncertowała z programem estradowym wraz z Andrzejem Frajndtem, do scenariusza Janusza Weissa. 21 czerwca 1973 wystąpiła z utworem „Najtrudniejszy pierwszy krok” na 11. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, z którym zajęła szóste miejsce w głosowaniu jury . Utwór, mimo niepowodzenia na festiwalu, stał się radiowym przebojem, a Jantar zyskała rozpoznawalność i uznanie w Polsce, zaś jej wizerunek w kolejnych latach znalazł się na okładkach wielu czasopism, takich jak np. „Na żywo”, „Przyjaźń”, „Retro”, „Retro wspomnienia”, „Ta nasza młodość” czy „Zwierciadło”. Chcąc udoskonalić swoje występy sceniczne, uczyła się tańca u Ewy Kuklińskiej.

W 1974 wydała swój debiutancki album studyjny pt. Tyle słońca w całym mieście, za którego sprzedaż dwa lata później otrzymała certyfikat złotej płyty. 28 czerwca 1974 za wykonanie utworu „Tyle słońca w całym mieście” otrzymała nagrodę publiczności w konkursie „Premier” na 12. KFPP w Opolu. Do końca roku otrzymała także: nagrodę „Polskich Nagrań” za utwór „Nie żałujcie serca, dziewczyny” na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu, wyróżnienie za interpretację na festiwalu w Lublanie, trzecią nagrodę za piosenkę „Tak wiele jest miłości” na festiwalu Cisco '74 w Castlebar i trzecią nagrodę na festiwalu Coupe d’Europe w Villach. W 1975, reprezentując Polskę z utworem „Staruszek świat”, zajęła drugie miejsce za interpretację na 15. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie, na którym odebrała również nagrodę publiczności i nagrodę „Głosu Wybrzeża”. W tym samym roku zajęła drugie miejsce z utworem „Niech ziemia tonie w kwiatach” na Festiwalu Przebojów w Dreźnie i wydała album pt. Za każdy uśmiech, za który w 1977 odebrała certyfikat złotej płyty.

W 1976 odbyła trasę koncertową po ośrodkach polonijnych w USA i Kanadzie (m.in. w Chicago, Nowym Jorku i Toronto), gdzie prezentowała program „Pół żartem – pół serio” ze Sławą Przybylską, Lidią Wysocką, Aliną Janowską, Januszem Rewińskim, Adamem Zwierzem i Zenonem Laskowikiem. W 1977 wydała album pt. Zawsze gdzieś czeka ktoś. Pod koniec 1979 nawiązała współpracę z Budką Suflera i nagrała z zespołem dwie piosenki: „Układ z życiem” i „Nic nie może wiecznie trwać”; drugi z utworów stał się przebojem i zwyciężył w plebiscycie Studia Gama na najpopularniejszą piosenkę roku 1979.

W styczniu 1979 z piosenką „Tylko mnie poproś do tańca” zajęła drugie miejsce na Festiwalu Przebojów w Tampere, a po powrocie do kraju – zafascynowana filmem Grease – nagrała covery dwóch piosenek ze ścieżki dźwiękowej: „Hopelessly Devoted to You” i „You’re the One That I Want” (w duecie ze Stanisławem Soyką). W tym samym roku nagrała również album pt. Anna Jantar i duety: „Ktoś między nami” (ze Zbigniewem Hołdysem) i „Pozwolił nam los” (z Bogusławem Mecem), a także otrzymała Odznakę „Zasłużonego Działacza Kultury”. W grudniu 1979 nagrała utwór „Spocząć” z muzykami Perfectu. Ostatnim programem telewizyjnym z jej udziałem był program przeznaczony dla dzieci pt. Zamiast słuchać bajek, nakręcony w Palmiarni w Wałbrzychu.

Ostatni wyjazd do Stanów Zjednoczonych i śmierć

 Osobny artykuł: Katastrofa lotnicza na Okęciu (1980).

27 grudnia 1979 wyleciała w trasę koncertową do Stanów Zjednoczonych. W styczniu i lutym 1980 grała koncerty w klubach polonijnych w Chicago i New Jersey wraz z zespołem Perfect i Tragap. 12 marca wystąpiła w klubie „Zodiac” w New Jersey, gdzie zagrała swój ostatni koncert przed śmiercią.

13 marca 1980 wyleciała z lotniska JFK w Nowym Jorku do Warszawy samolotem Ił-62 „Mikołaj Kopernik”, który następnego dnia ok. godz. 11:15 rozbił się przy podejściu do lądowania na lotnisku Okęcie. Lekarz medycyny sądowej po tragedii przekazał matce Jantar mały różaniec, który piosenkarka trzymała w dłoni podczas katastrofy. Ceremonia pogrzebowa odbyła się 25 marca 1980 z udziałem ok. 40 tys. osób w kościele św. Marii Magdaleny w Warszawie, następnie Jantar została pochowana na cmentarzu Wawrzyszewskim. Podczas pogrzebu przemówił Daniel Olbrychski. Na nagrobku widnieje nazwisko Anna Jantar-Kukulska.

Życie prywatne

Przyszłego męża, Jarosława Kukulskiego, poznała przy współpracy z zespołem Waganci. 15 sierpnia 1970 wzięli ślub cywilny w poznańskim ratuszu, a 11 kwietnia 1971 – ślub kościelny w kościele pw. św. Anny w Poznaniu. W 1972 przeprowadzili się do Warszawy i zamieszkali w bloku przy Alei Reymonta 21 na Wawrzyszewie. Mieli córkę, Natalię (ur. 1976).

Lubiła poezję, zwłaszcza autorstwa Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Bolesława Leśmiana. Z sentymentem wspominała rodzinny Poznań.

Tablica przodków

Tablica rodowodowa
Pradziadkowie	? ?	? ?	Antoni Edmund Surmacewicz h. Leliwa (1874–1944) Wiktoria Piaścik (?–1926)	Stanisław Czosnowski (9.04.1874–?) Marianna Sikora (4.07.1876–?)
Dziadkowie	Edward Szmeterling (?–?) Anna Sawicka (1906–1998)		Czesław Daniel Surmacewicz h. Leliwa (3.01.1898–11.01.1926) Zofia Czosnowska (22.01.1899–?)
Rodzice	Józef Szmeterling (26.03.1925–15.09.2000) Halina Surmacewicz (11.07.1924–21.09.2016)
Anna Maria Kukulska (10.06.1950–14.03.1980)

Dyskografia

Nagrody i wyróżnienia

Upamiętnienie

• Zespół Budka Suflera po śmierci Jantar zadedykował jej piosenkę „Słońca jakby mniej” (z albumu pt. Ona przyszła prosto z chmur) nawiązującą do utworu „Tyle słońca w całym mieście”. Jantar jest wymieniona także w piosence „Czas ołowiu”, którą dla Budki Suflera napisali Marek Dutkiewicz i Romuald Lipko.
• Halina Frąckowiak w hołdzie dla Jantar nagrała piosenkę „Anna już tu nie mieszka”, którą napisali Janusz Kondratowicz i Jarosław Kukulski. Piosenkarce poświęcone są utwory także z repertuaru: Krzysztofa Krawczyka („To co dał nam świat” i „Lot nr 205”), Papa Dance („Ocean wspomnień”) i Natalii Kukulskiej („Dłoń” i „Po tamtej stronie”).
• W maju 1983 w Warszawie powstał Fan Klub „Bursztyn” im. Anny Jantar, którego założycielami byli Agata Materowicz i Zbigniew Rostkowski. Fani w listopadzie 1984 zorganizowali w klubie Stodoła w Warszawie wystawę pamiątek po artystce pt. „Anna Jantar, krok pierwszy – krok ostatni”.
• Od 1984 nagroda jej imienia przyznawana jest debiutantom na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu.
• W 1990 ukazał się tribute album pt. Piosenki Anny Jantar, na który przeboje artystki zaśpiewali m.in. Eleni, Bogusław Mec, Monika Borys, Mietek Szcześniak, Jolanta Jaszkowska, Joanna Zagdańska, Wiesława Sós i Magdalena Durecka.
• Mariola Pryzwan w 1994 wydała książkę biograficzną „Wspomnienie o Annie Jantar – Słońca jakby mniej…”, która doczekała się wznowień w 2000 i 2014. Jesienią 2008 ukazała się książka wspomnieniowa pt Anna Jantar autorstwa ks. prof. Andrzeja Witko. 2015-06-04 4 czerwca 2015_(dts) ukazała się książka biograficzna pt. „Tyle słońca. Anna Jantar. Biografia” autorstwa Marcina Wilka.
• W 2000 odbył się koncert poświęcony pamięci Jantar, którego zapisem jest album pt. Tyle słońca…. W koncercie zaśpiewali m.in. Halina Frąckowiak, Maryla Rodowicz, Anna Maria Jopek, Justyna Steczkowska, Kasia Kowalska, Mietek Szcześniak, Andrzej Piaseczny i Katarzyna Nosowska. 2012-06-03 3 czerwca 2012_(dts) na 49. KFPP w Opolu odbył się koncert „Życia mała garść” poświęcony pamięci Anny Jantar i Jarosława Kukulskiego.
• W latach 2004–2006 odbywał się Festiwal Piosenki im. Anny Jantar we Wrześni, gdzie znajduje się także amfiteatr im. Anny Jantar.
• Agnieszka Włodarczyk w jednym z odcinków programu rozrywkowego Jak oni śpiewają w Polsacie zaśpiewała utwór „Tyle słońca w całym mieście”, który następnie umieściła na maxi-singlu. Jesienią 2010 jeden z tematycznych odcinków 12. edycji programu rozrywkowego Taniec z gwiazdami w TVN był poświęcony największym przebojom Jantar. W postać Jantar wcieliło się kilku uczestników programu rozrywkowego Twoja twarz brzmi znajomo w Polsacie: Paulla (wykonała utwór „Nic nie może wiecznie trwać”), Joanna Moro („Tyle słońca w całym mieście”), Emilia Komarnicka („Wielka dama tańczy sama”) i Pola Gonciarz („Staruszek świat”).
• 27 i 28 października 2007 w Bydgoszczy odbyła się trzecia edycja festiwalu „Pejzaż bez Ciebie”, która poświęcona była repertuarowi Jantar.
• Imieniem Jantar została nazwana jedna z ulic w Opolu i Poznaniu.
• 2012-06-01T00:00:00.001 1 czerwca 2012_(dts) nastąpiło odsłonięcie gwiazdy Anny Jantar w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki w Opolu.
• Na fasadzie bloku przy Alei Władysława Reymonta 21 w Warszawie, gdzie mieszkała Jantar, w 2023 odsłonięto mural przedstawiający ją i Jarosława Kukulskiego.
• Na ścianie pomnika ofiar katastrofy samolotu Mikołaj Kopernik, przy ul. Pawła Lipowczana 3 w Warszawie, znajduje się mural przedstawiający artystkę.
• Poczta Polska 10 czerwca 2023 wprowadziła do obiegu znaczek pocztowy o nominale 4 zł z wizerunkiem Jantar w nakładzie 144 tys. sztuk projektu Agnieszki Sancewicz w serii „Gwiazdy polskiej muzyki” (wraz z kopertą FDC)
• W 2025 została patronką ulicy w krakowskiej Dzielnicy IV Prądnik Biały.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• MarekM. Dutkiewicz MarekM., Jolka, Jolka, pamiętasz?, Warszawa: Edipresse Polska, 2015, ISBN 978-83-7945-066-4, OCLC 932191601 .
• WitoldW. Filler WitoldW., Gwiazdozbiór estrady polskiej: od Zimińskiej do Kayah, Warszawa: Philip Wilson, 1999, ISBN 978-83-7236-097-7, OCLC 231967378 .
• MaciejM. Jasiński MaciejM., JacekJ. Michalski JacekJ., Wawrzyszew. Życia mała garść. Historia Anny Jantar i Jarosława Kukulskiego, Wydawnictwo RM, 2026, ISBN 978-83-7147-247-3 .
• MariolaM. Pryzwan MariolaM., Słońca jakby mniej… Wspomnienia o Annie Jantar, T.R.Z. – Wojciech Trzciński, 1994, ISBN 83-86432-00-4, OCLC 834005040 .
• MariolaM. Pryzwan MariolaM., Bursztynowa dziewczyna: Anna Jantar we wspomnieniach, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwo Marginesy, 2014, ISBN 978-83-63656-45-4, OCLC 876475226 .
• MarcinM. Wilk MarcinM., Tyle słońca. Anna Jantar. Biografia, wyd. 1, Kraków: Znak, 2015, ISBN 978-83-240-3399-7, OCLC 914275605 .
• AndrzejA. Witko AndrzejA., Anna Jantar, wyd. 2, Kraków: Wydawnictwo „Petrus”, 2012, ISBN 978-83-7720-169-5, OCLC 893401440 .

Linki zewnętrzne

• Anna Jantar (oficjalny serwis poświęcony Annie Jantar) [online], annajantar.pl [dostęp 2020-03-20] . strona główna serwisu
• Anna Jantar "Za każdy uśmiech" (nieoficjalna strona poświęcona Annie Jantar) [online], bursztynowa-dziewczyna.pl [dostęp 2020-03-20] .
• Anna Jantar [online], famousfix.com [dostęp 2020-03-14]  (ang.).
• Anna Jantar w bazie YouTube
• Anna Maria Jantar-Kukulska w bazie IMDb (ang.)
• Anna Jantar w bazie Discogs.com (ang.)
• Anna Jantar w bazie AllMusic (ang.)
• Anna Jantar (ang.) w Musixmatch
• Anna Jantar (ang.) w Rate Your Music
• Dyskografia Anna Jantar w bazie MusicBrainz (ang.)
• Anna Jantar (ang.) w Apple Music
• Anna Jantar w bazie filmpolski.pl