Anna Seniuk
 W monodramie „Księga ziół i nie tylko”, z okazji 60-lecia kariery artystycznej (2024) | |
| Imię i nazwisko |
Anna Seniuk-Małecka |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
17 listopada 1942 |
| Zawód | |
| Lata aktywności |
od 1963 |
| Zespół artystyczny | |
| Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1964–1969) Teatr Ateneum w Warszawie (1969–1977, 1991–2003) Teatr Powszechny w Warszawie (1977–1982) Teatr Polski w Warszawie (1982–1991) Teatr Narodowy w Warszawie (od 2003) | |
| Odznaczenia | |
       | |
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Anna Seniuk, znana także jako Anna Seniuk-Małecka (ur. 17 listopada 1942 w Stanisławowie) – polska aktorka teatralna i filmowa, wykładowca Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, od 1998 profesor sztuk teatralnych.
Życiorys
Dzieciństwo spędziła w Krzeszowicach, Jawiszowicach i w Zatorze pod Oświęcimiem. Później mieszkała w Krakowie, gdzie uczęszczała do VII Liceum Ogólnokształcącego im. Zofii Nałkowskiej, mieszczącego się wówczas przy ulicy Michałowskiego, a następnie podjęła studia w szkole teatralnej, choć początkowo myślała o studiach z zakresu konserwacji zabytków bądź historii sztuki.
W 1964 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Krakowie i zadebiutowała na scenie rolą Irmy w Wariatce z Chaillot J. Giraudoux w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. W latach 1964–1970 była aktorką Starego Teatru w Krakowie. Następnie wchodziła w skład zespołów warszawskiego Teatru Ateneum (1970–1974, 1991–2003), Teatru Powszechnego (1977–1982) i Teatru Polskiego (1982–1991). Od roku 2003 występuje w Teatrze Narodowym w Warszawie.
Występowała także w Teatrze Telewizji, w filmach i licznych serialach. Niezapomnianą kreację aktorską Magdy Karwowskiej stworzyła w jednym z najpopularniejszych polskich seriali telewizyjnych: Czterdziestolatku i Czterdziestolatku 20 lat później w reżyserii Jerzego Gruzy.
Od lat 70. XX w. współpracuje z Teatrem Polskiego Radia, zagrała ponad 40 ról radiowych, m.in. w słuchowiskach dla dzieci.
Otrzymała wiele nagród (patrz lista niżej), np. w 1979 roku Nagrodę Prezesa Rady Ministrów II stopnia za kreacje aktorskie, Nagrodę im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawaną przez redakcję miesięcznika „Teatr” – za sezon 1991/1992, za rolę Dulskiej w Moralności Pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej w Teatrze TV oraz Nagrodę im. Ireny Solskiej (2016).
Tytuł naukowy profesora sztuk teatralnych uzyskała 22 lipca 1998 roku.
Od 2023 roku występuje gościnnie na różnych scenach w autobiograficznym monodramie „Księga ziół i nie tylko”, określanym także żartobliwie jako „stand-up na siedząco”. Do stworzenia tego autorskiego spektaklu zainspirowała ją książka Księga ziół węgierskiego prozaika Sándora Máraiego, przypominająca „dawne zielniki, które prostymi przykładami pragnęły odpowiedzieć na pytanie, co trzeba robić, gdy kogoś boli serce albo gdy Bóg go opuścił”. Dla Anny Seniuk książka ta stała się punktem wyjścia do poruszającej opowieści o swoim życiu (i karierze trwającej od ponad 60 lat), przeplatanej fragmentami utworów polskich poetów.
Życie prywatne
Była żoną polskiego kompozytora Macieja Małeckiego (rozwód w 1994 roku), z którym ma dwójkę dzieci: syna Grzegorza (aktora) i córkę Magdalenę (muzyka).
Filmografia
- 1963: Weekendy – Magda
- 1963: Zacne grzechy – wiejska dziewczyna
- 1965: Głos ma prokurator – Zofia Trepa
- 1965: Niekochana – kelnerka w kawiarni w Sukiennicach
- 1966: Lenin w Polsce – dziewczyna
- 1968: Tabliczka marzenia – Eliza, żona Stefana
- 1968: Stawka większa niż życie – Elsa Schmidtke
- 1968: Lalka – prostytutka Magdalenka
- 1970: Romantyczni – służąca
- 1970: Przygoda Stasia – matka Stasia
- 1971: Zabijcie czarną owcę – matka Tymona
- 1971: Kardiogram – Teresa
- 1971: Niedziela Barabasza – Żona Barabasza
- 1973: Żółw – żona Rafała
- 1973: Czarne chmury – Magda Domaradzka
- 1974–1977: Czterdziestolatek – Magda Karwowska
- 1974: Ile jest życia – Daniela
- 1974: Godzina za godziną – przyjaciółka Tadeusza
- 1974: Krajobrazy Żeromskiego – lektorka (głos)
- 1974: Potop – Marynia Gasztowtówna-Pacunelka
- 1974: Gąszcz – Marta Chwalkówna
- 1975: Moja wojna, moja miłość – znajoma ojca Marka
- 1976: Motylem jestem, czyli romans 40-latka – Magda Karwowska
- 1978: Bilet powrotny – Antonina
- 1979: Panny z Wilka – Julcia
- 1979: Pełnia – bufetowa Zosia
- 1979: Ojciec królowej – Maria Kazimiera
- 1979: Kung-fu – Rowicka
- 1980: Ćma – Magda – kochanka Jana
- 1980: Tylko Kaśka – matka Kaśki
- 1981: Konopielka – Handzia
- 1983: Soból i panna – gospodyni Marcela
- 1983: Szaleństwa panny Ewy – Szymbartowa
- 1984: Tumor Witkacego – Anna Liptowska grająca rolę Rozhulantyny, żony Tumora Mózgowicza
- 1984: Szaleństwa panny Ewy – Szymbartowa
- 1990: Europa, Europa – działaczka hitlerowska
- 1992: Szwedzi w Warszawie – Hipolitowa, gospodyni Rafałowicza
- 1992: Gdy rozum śpi (Coupable d’innocence)
- 1993: Przypadek Pekosińskiego – koleżanka Danusia
- 1993: Czterdziestolatek 20 lat później – Magda Karwowska
- 1993–1994: Bank nie z tej ziemi – Magda „Maggie” Kropkowska
- 1993: Wow
- 1995: Awantura o Basię – doktorowa Budzisz
- 1995: Opowieść o Józefie Szwejku i jego najjaśniejszej epoce
- 1995: Opowieść o Józefie Szwejku i jego drodze na front – Palivcova
- 1996: Tajemnica Sagali – sąsiadka Zawilskich
- 1996: Awantura o Basię – doktorowa Amelia Budzisz (nie występuje w czołówce)
- 1997: Pokój 107 – mama Irka
- 1998: Gwiezdny pirat – pisarka Jadwiga Kurcewicz
- 1999: Przygody dobrego wojaka Szwejka – Palivcova
- 2000: Piotrek zgubił dziadka oko, a Jasiek chce dożyć spokojnej starości – Dzidzia
- 2001: Garderoba damska – Dorota
- 2005: Egzamin z życia – Jadwiga Kleiberg
- 2006: Dziki jeździec – starsza pielęgniarka
- 2007: Chłopiec na galopującym koniu – pielęgniarka Basia
- 2009: Laura – teściowa Zbyszka
- 2010: Na dobre i na złe – Jagoda Kwiecińska, babcia Bartka
- 2011: Wszyscy kochają Romana – Maryla
- 2011: Licencja na wychowanie – matka Romy i Julii
- 2012: Wszystkie kobiety Mateusza – Barbara Okońska
- 2012: Ja to mam szczęście! – Adela, matka Joanny
- 2013: Kanadyjskie sukienki – Zofia Michalska
- 2014: Brancz – Alicja Lemańska, matka Szymona
- 2015: Nie rób scen – Krystyna, babcia Olgi
- 2017: Syn Królowej Śniegu – Zofia
- 2018–2022: Leśniczówka – doktor Czesława Ździebłowska
- 2020: Mały zgon – Teresa, matka Ryszarda
- 2022: Niebezpieczni dżentelmeni – pani Leszczyńska
- 2023: Dom pod Dwoma Orłami – Janina Szablewska
- 2024: Nic na siłę – Halina Madej
- 2026: Podlasie – Halina Madej
Polski dubbing
- 1975: Pszczółka Maja
- 1976: Pogoda dla bogaczy
- 1991: Amerykańska opowieść. Fievel jedzie na Zachód – Kitty
- 1995: Jeszcze bardziej zgryźliwi tetrycy – Maria Ragetti
- 1996: Byli sobie odkrywcy
- 1998–1999: Podróże z Aleksandrem i Emilią – Emilia
- 2005: Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa – pani Bóbr
- 2009: Dzwoneczek i zaginiony skarb – wróżka Duszka
- 2009: Dzieci Ireny Sendlerowej – matka Ireny
- 2011: Gnomeo i Julia – pani Bluebury
Publikacje książkowe
- Anna Seniuk czyta „Wichrowe wzgórza” Emily Brontë (książka z płytą MP3; Agora 2012, ISBN 978-83-11124-62-2; seria: „Mistrzowie słowa”);
- Warszawa lata 70. (album fotografii; autorka słowa wstępnego; wybór fotografii Jan Łoziński; Wydawnictwo BoSz – Narodowe Archiwum Cyfrowe 2015, ISBN 978-83-7576-255-6);
- Nietypowa baba jestem, czyli Anna Seniuk w rozmowie z córką Magdaleną Małecką-Wippich (Wydawnictwo Znak Literanova 2016, ISBN 978-83-240-3708-7)
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2002)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1988)
- Złoty Krzyż Zasługi (1977)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2011)
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1989)
- Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1989)
- Złota Odznaka Klubu Miłośników Teatru za zasługi w dziedzinie upowszechniania kultury (1968)
Nagrody i wyróżnienia
- 1977: Nagroda główna za rolę Karoliny David w Nocy Trybad Per Olova Enquista w reżyserii Ernsta Günthera z Teatru Powszechnego w Warszawie na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
- 1979: Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny filmu II stopnia za kreacje w filmie fabularnym, a szczególnie za rolę w filmie Bilet powrotny
- 1988: „Złota Syrenka”
- 1997: „Wielki Splendor” – nagroda Teatru Polskiego Radia
- 1999: Telekamera 1999 dla najlepszej aktorki
- 2000: „Złoty Mikrofon” za kreacje aktorskie w Teatrze Polskiego Radia oraz adaptację i reżyserię spektakli radiowych Balladyny Juliusza Słowackiego i Pchły Szachrajki Jana Brzechwy
- 2004: „Tele Maska” dla najlepszej aktorki w Teatrze Telewizji Polskiej
- 2004: Grand Prix i Nagroda publiczności dla przedstawienia dyplomowego Akademii Teatralnej w Warszawie Księżniczka na opak wywrócona Calderona na 15. Międzynarodowym Festiwalu Szkół Teatralnych „Istropolitana Project 2004” w Bratysławie
- 2007: Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie teatru
- 19 maja 2012: Wielka Nagroda Festiwalu „Dwa Teatry – Sopot 2012” za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji (razem z Jerzym Stuhrem)
- 2016: Nagroda im. Ireny Solskiej
- 2023: Nagroda Magazynu VIP
- 2023: Nagroda im. Witolda Hulewicza za całokształt twórczości teatralnej i filmowej
Przypisy
- 1 2 Prof. Anna Seniuk-Małecka, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2011-09-08].
- ↑ Kocha Kraków. To tu usłyszała kiedyś: Ech, Seniuk to była bomba. dziennikpolski24.pl, 2014-04-18. [dostęp 2016-12-18].
- ↑ Twarze – Anna Seniuk.
- ↑ k, Anna Seniuk z „Solską” [online], AICT Polska [dostęp 2017-03-08].
- ↑ „Księga ziół i nie tylko” | Mono w Instytucie | Rozmowa z Anną Seniuk. Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego 2023-11-23. [dostęp 2026-07-06].
- 1 2 Księga ziół. Stand-up na siedząco Anny Seniuk/5.07.2026 [online], Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu [dostęp 2026-07-06].
- ↑ Sándor Márai, Księga ziół, Beata Netz (tłum.), Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 2025, s. 8.
- ↑ M.P. z 2011 r. Nr 107, poz. 1082 (ISAP).
- ↑ M.P. z 2002 r. Nr 57, poz. 777 (ISAP).
- ↑ Nagrody dla ludzi teatru. mkidn.gov.pl, 6 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 listopada 2013)]. (pol.).
- ↑ Syrenki dla wybitnych Warszawiaków, „Słowo Powszechne”, nr 110, 7 czerwca 1989, s. 7.
- ↑ Nagrody prezesa Rady Ministrów za twórczość artystyczną. „Dziennik Bałtycki”. Rok XXXV nr 163 (10803), s. 2, 23 lipca 1979. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa – Książka – Ruch”. [dostęp 2026-09-02].
- ↑ Wielki Splendor – nagrody Teatru Polskiego Radia wręczone. prsa.pl, 2008-12-01. [dostęp 2010-12-06].
- ↑ Festiwal „Dwa Teatry” na antenach TVP. Telewizja Polska SA, 2012-05-14. [dostęp 2012-05-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-20)].
- ↑ Mariusz Gryzewski, Gala VIP po raz jedenasty połączyła ludzi sukcesu [online], Magazyn VIP, 24 października 2023 [dostęp 2024-12-01] (pol.).
- ↑ Ireneusz St. Bruski, Nagroda Hulewicza, Warszawa 2025, s. 89.
Linki zewnętrzne
- Anna Seniuk w bazie filmpolski.pl
- Anna Seniuk, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09].
- Anna Seniuk w bazie IMDb (ang.)
- Anna Seniuk w bazie Filmweb
- Anna Seniuk na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”