Antifa

Antifa (od niem. Antifaschistische Aktion „Akcja Antyfaszystowska” i ang. Anti-Fascist Action, AFA „Akcja Antyfaszystowska”) – zbiorcze określenie używane wobec zdecentralizowanych środowisk, grup i aktywistów działających przeciwko faszyzmowi i innym formom skrajnej prawicy. Określenie to nie oznacza jednej organizacji ani jednolitego ruchu o wspólnym członkostwie; jego zakres znaczeniowy różni się w zależności od kraju i kontekstu.

Antifa jest zdecentralizowanym i niehierarchicznym ruchem społecznym, składającym się z rozproszonych grup i sieci działających w różnych krajach. W literaturze określana jest również jako subkultura polityczna. Antifa nie stanowi jednolitego nurtu ideologicznego; wśród związanych z nią środowisk występują m.in. anarchiści, socjaliści i inni przedstawiciele radykalnej lewicy.

Współczesne ruchy antify nawiązują do niemieckich organizacji sprzeciwiających się faszyzmowi, które działały w okresie międzywojennym, takich jak Front Żelazny czy Antifaschistische Aktion(inne języki). Front Żelazny został założony przez Socjaldemokratyczną Partię Niemiec (SPD) w 1931, a Antifaschistische Aktion przez Komunistyczną Partię Niemiec (KPD) w 1932. Obie inicjatywy miały w założeniu jednoczyć różne grupy polityczne w sprzeciwie wobec nazizmu.

Etymologia

Słowo „antifa” wywodzi się od Antifaschistische Aktion, organizacji związanej z KPD, utworzonej w 1932. Jej powstanie było elementem zmiany taktyki KPD wobec rosnącego znaczenia Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). W maju 1932 kierownictwo KPD wezwało do utworzenia szerokiego ruchu antyfaszystowskiego, określanego jako „jednolity front od dołu”.

Historia

Antifaschistische Aktion

Oryginalne logo Antifaschistische Aktion(inne języki) stworzone w 1932.

W Niemczech organizacje antyfaszystowskie zaczęły powstawać w reakcji na rozwój nazizmu i narastającą przemoc polityczną ze strony nazistów. Jedną z pierwszych takich organizacji była anarchistyczna organizacja „Czarni żołnierze” (niem. Schwarze Sharen) powołana w 1929.

Dwa lata później, w 1931, w odpowiedzi na stworzenie przez Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) i inne partie prawicowe Frontu Harzburskiego, powołano do życia Front Żelazny. Front jednoczył kilka różnych organizacji, ale był zdominowany przez niemiecką partię socjaldemokratyczną SPD. W zamierzeniu miał być organizacją paramilitarną, ponadpartyjną, której celem była walka uliczna z nazistami. Około 99 członków organizacji zginęło w starciach z nazistami w przeciągu dwóch miesięcy w 1932. Po przejęciu władzy przez NSDAP organizacja została zdelegalizowana. Symbol Frontu Żelaznego, Trzy Strzały, jest używany przez współczesne grupy antify (zobacz fotografie w zasobach Wikimedia Commons).

Popularność Frontu Żelaznego skłoniła rywalizującą z SPD (KPD) do stworzenia własnej organizacji antyfaszystowskiej. W maju 1932 KPD ogłosiła założenie „Akcji antyfaszystowskiej” (niem. Antifaschistische Aktion). Początkowo pomysł był odczytywany jako postulat wspólnego frontu pomiędzy komunistami i socjaldemokratami z SPD przeciwko rosnącej wówczas w siłę NSDAP. Dwie flagi znajdujące się w logo niemieckiej Antifaschistische Aktion miały nawiązywać właśnie do SPD i KPD. Do powstania wspólnego lewicowego frontu przeciwko nazistom jednak nie doszło, sprzeciwił się temu Józef Stalin, który uważał, że niemieccy komuniści wyolbrzymiają zagrożenie ze strony nazistów, a nie doceniają zagrożenia ze strony SPD. SPD również była określana przez KPD jako partia faszystowska. SPD nie została więc zaproszona do Antifaschistische Aktion, zaproszeni zostali jedynie indywidualni członkowie partii.

Jednostki Antifaschistische Aktionv w praktyce stały się milicją, których zadaniem była obrona komunistycznych organizacji robotniczych przed nazistowskimi organizacjami paramilitarnymi, takimi jak SA. Pierwszy zjazd Akcji miał miejsce 10 lipca 1932. Po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera i NSDAP w 1933 działalność organizacji komunistycznych i innych organizacji politycznych została zakazana, a ich działacze byli poddawani represjom. Antifaschistische Aktion przestała wówczas funkcjonować jako organizacja działająca legalnie.

Symbolem Antifaschistische Aktion były dwie czerwone chorągwie umieszczone w okręgu. Znak ten został zaprojektowany w 1932 przez grafików Maxa Gebharda(inne języki) i Maxa Keilsona(inne języki).

Antifa w wybranych krajach

Niemcy

Antifa blokująca marsz niemieckich nacjonalistów w Dreźnie w rocznicę zbombardowania miasta.

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 działacze KPD, SPD, a także działacze katoliccy wskrzeszali lokalne jednostki antify. Stawiali sobie za cel schwytanie ukrywających się nazistów, usunięcie nazistów z urzędów i konfiskatę majątków zgromadzonych przez nazistów. Powojenne jednostki antify istniały jednak krótko, szybko doszło do podziałów pomiędzy socjaldemokratami a komunistami, alianci zakazali także na pewien czas działalności wszystkich organizacji politycznych w okupowanych Niemczech.

Współczesne środowiska określane jako „antifa” odwołują się do tradycji i symboliki historycznej Antifaschistische Aktion. Nie stanowią jednak ciągłości organizacyjnej organizacji utworzonej przez KPD w 1932. W latach 70. XX wieku symbol Antifaschistische Aktion został ponownie wykorzystany przez część zachodnioniemieckich grup komunistycznych, a następnie przejęty i zmodyfikowany przez środowiska ruchu autonomicznego.

Antifa podczas marszu w Hanowerze. Na banerze widać odwołanie do subkultury Red and Anarchist Skinheads (2013)

Obecnie środowiska antify zaczęły kształtować się w Niemczech Zachodnich w związku z rozwojem pozaparlamentarnej radykalnej lewicy i ruchu autonomicznego. Od połowy lat 70. w Republice Federalnej Niemiec rozwijały się grupy autonomiczne, wywodzące się m.in. z ruchów społecznych oraz środowisk związanych z okupacją budynków. W ich obrębie powstawały również pierwsze grupy antyfaszystowskie, początkowo w reakcji na działalność neonazistowską i ataki na osoby oraz struktury związane ze sceną alternatywną.

Antyfaszyzm stał się jednym z ważniejszych pól działalności środowisk autonomicznych pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Rozwojowi tego środowiska sprzyjały m.in. wzrost aktywności skrajnej prawicy oraz fala przemocy o charakterze prawicowym i rasistowskim, która nasiliła się po 1989. W latach 90. nastąpiło również rozszerzenie spektrum organizacji i inicjatyw określanych jako niezależny antyfaszyzm.

W latach 90. podejmowano również próby ponadlokalnej organizacji środowisk antyfaszystowskich. Jedną z nich była Antifaschistische Aktion/Bundesweite Organisation (AA/BO), która należała do najbardziej znaczących prób koordynacji niezależnego antyfaszyzmu w tym okresie.

Rozwój ruchu nie doprowadził jednak do powstania jednej ogólnokrajowej organizacji posiadającej trwałe centralne kierownictwo. Środowiska antyfaszystowskie pozostawały zróżnicowane pod względem organizacyjnym i ideowym, a ich działalność była prowadzona przede wszystkim przez grupy lokalne i ponadlokalne sieci współpracy.

Za jedną z największych akcji niemieckiej antify uważa się coroczne blokady marszów nacjonalistów w Dreźnie, w rocznice zbombardowania miasta. Marsze w Dreźnie są organizowane przez środowiska neonazistowskie od 1999. Neonaziści porównują bombardowanie miasta z Holokaustem i podkreślają ofiary niemieckiej ludności cywilnej. Od 2004 marsze są blokowane przez antifę. W 2010 w blokadzie wzięło udział 12 tysięcy osób, policja została zmuszona do odwołania marszu. W blokadach w Dreźnie wielokrotnie brali też udział antyfaszyści z Polski.

Francja

We Francji współczesny ruch antify rozwijał się m.in. w odpowiedzi na działalność Frontu Narodowego. W latach 80. powstały środowiska SCALP(inne języki) (Sections carrément anti-Le Pen), a w kolejnych dekadach rozwijały się kolejne lokalne grupy i sieci, w tym Réseau No Pasaran.[1][2] W pierwszej dekadzie XXI wieku francuski ruch antyfaszystowski uległ przemianom, a m.in. w 2010 powstała Action antifasciste Paris-Banlieue(inne języki) (AFA).[1] Ruch obejmuje różne środowiska i kolektywy, a jego działalność obejmuje m.in. demonstracje, działania przeciwko organizacjom skrajnej prawicy oraz aktywność antyrasistowską.

Współcześnie jednym z bardziej znanych francuskich środowisk antyfaszystowskich była Jeune Garde(inne języki), założona w Lyonie w 2018. Organizacja określała się jako grupa antyfaszystowska działająca przeciwko skrajnej prawicy. W czerwcu 2025 została rozwiązana decyzją władz francuskich; w kwietniu 2026 Conseil d'État utrzymała tę decyzję w mocy.

Stany Zjednoczone

Protestujący w Phoenix trzymają flagę z napisem Good Night White Pride

W Stanach Zjednoczonych współczesne środowiska antify zaczęły kształtować się pod koniec lat 80. XX wieku. Na ich rozwój wpływ miały środowiska anarchistyczne, punkowe oraz ruch antyrasistowskich skinheadów. Jednym z najważniejszych przejawów tego środowiska była sieć Anti-Racist Action(inne języki) (ARA), która działała jako zdecentralizowana sieć grup antyfaszystowskich i antyrasistowskich.

ARA powstała w drugiej połowie lat 80. i w kolejnych dekadach skupiała grupy oraz aktywistów przeciwstawiających się organizacjom białej supremacji, neonazistom i innym środowiskom skrajnej prawicy. Sieć nie posiadała centralnej struktury kierowniczej.

Współczesne amerykańskie środowiska określane jako „sntifa” również mają zdecentralizowany charakter. Federalne Biuro Śledcze (FBI) określało antifę jako ruch lub ideologię, a nie pojedynczą organizację. Poszczególne grupy mogą działać niezależnie od siebie i różnić się zarówno poglądami, jak i metodami działania.

Aktywiści związani ze środowiskiem zntify uczestniczyli w demonstracjach i kontrdemonstracjach przeciwko organizacjom skrajnej prawicy. Część środowisk stosowała również konfrontacyjne formy bezpośredniego działania, w tym niszczenie mienia i przemoc fizyczną.

Antifa i protesty w 2020

Śmierć George'a Floyda w maju 2020 doprowadziła do masowych protestów w wielu miastach Stanów Zjednoczonych. Władze federalne i część polityków przypisywały część przemocy podczas protestów działalności antify. Jednocześnie FBI i inne organy ścigania wskazywały, że większość przypadków grabieży i przemocy nie była wynikiem skoordynowanej działalności antify.

W związku z protestami w Seattle powstała strefa protestacyjna określana początkowo jako Capitol Hill Autonomous Zone(inne języki) (CHAZ), a następnie jako Capitol Hill Organized Protest (CHOP). W jej obrębie przebywały osoby o różnych poglądach politycznych, w tym osoby związane ze środowiskami antyfaszystowskimi. Nie ma jednak podstaw do przedstawiania CHAZ/CHOP jako obszaru przejętego lub kontrolowanego przez jedną organizację antify.

W okresie protestów rozpowszechniano również niepotwierdzone informacje dotyczące rzekomej działalności antify w Seattle. Nie potwierdzono m.in. twierdzenia, że członkowie antify mieli chodzić od domu do domu, żądając żywności i zaopatrzenia oraz grożąc mieszkańcom zniszczeniem ich domów.

31 maja 2020 Donald Trump zapowiedział uznanie antify za organizację terrorystyczną. Nie zostały jednak wówczas przez niego podane żadne szczegóły takiej decyzji. We wcześniejszych wpisach na Twitterze, Donald Trump sugerował, że „radykalnie lewicowi anarchiści” pod przewodnictwem antify są odpowiedzialni za zamieszki. Niemniej, Federalne Biuro Śledcze w oficjalnych dokumentach nie potwierdziło uczestnictwa zorganizowanych grup antify w zamieszkach. Tak samo, wśród kilkudziesięciu dokumentów osób oskarżonych na podstawie przepisów federalnych, żadna nie była powiązana z ruchem antyfaszystowskim. Wśród oskarżonych znalazły się natomiast osoby powiązane ze skrajnie prawicowym ruchem Boogaloo.

Badanie przeprowadzone przez Zignal Labs(inne języki) wykazało, że bezpodstawne twierdzenia o zaangażowaniu antify były jednym z trzech dominujących tematów w dezinformacji i teoriach spiskowych powstałych wokół protestów – dwa pozostałe tematy to twierdzenie, że śmierć Floyda została sfałszowana oraz teoria o zaangażowaniu George’a Sorosa. Niektóre akty sprzeciwu wobec antify miały również sztucznie wykreowany charakter. W 2017 Nafeesa Syeed z Bloomberg doniosła, że „według badań, najczęściej tweetowanym linkiem powiązanym z rosyjskimi brygadami internetowymi była petycja o uznaniu antify za grupę terrorystyczną”.

Antifa oskarżana była również o udział w szturmie na Kapitol. Teorie na ten temat rozpowszechniane były przez część mediów oraz zwolenników Donalda Trumpa, w tym niektórych kongresmenów z ramienia Partii Republikańskiej. Federalne Biuro Śledcze zdementowało te twierdzenia, oświadczając, że nie ma dowodów na to, że osoby powiązane z antifą uczestniczyły w ataku.

Według analizy przeprowadzonej przez think tank Center for Strategic and International Studies(inne języki), w latach 1994–2020 w Stanach Zjednoczonych śmierć jednej osoby była powiązana z działalnością antify, a osoba, która zginęła, była napastnikiem, podczas gdy w tym samym czasie prawicowi ekstremiści zabili 329 osób.

15 września 2025 Donald Trump ponownie zapowiadział, że uzna antifę za organizację terrorystyczną, jeśli wesprze go w tym jego zespół, m.in. powołana przez niego prokurator generalna Pam Bondi. 18 września 2025 ogłosił, że uznał antifę za organizację terrorystyczną. Zapowiedział również, że będzie zalecał dokładne zbadanie osób finansujących ten ruch. 22 września 2025 podpisał dekret, który głosi, że antifa to „militarystyczna i anarchistyczna organizacja, która otwarcie wzywa do obalenia rządu Stanów Zjednoczonych”. Zgodnie z dekretem służby mają wykrywać i likwidować działania antify, powinny również badać i ścigać podmioty finansujące działalność ruchu.

Wielka Brytania

W Wielkiej Brytanii środowiska antify rozwijały się od lat 30. XX wieku, a po II wojnie światowej powstawały kolejne organizacje przeciwstawiające się skrajnej prawicy. Wśród najważniejszych organizacji powojennego okresu znalazły się m.in. Liga Antynazistowska oraz Anti-Fascist Action.

Anti-Nazi League została utworzona w 1977 roku z inicjatywy środowisk związanych z Socialist Workers Party. Jej działalność koncentrowała się na organizowaniu kampanii i demonstracji przeciwko National Front(inne języki) oraz innym organizacjom skrajnej prawicy.

W latach 80. i 90. XX wieku rozwijała się również Anti-Fascist Action (AFA), która odróżniała się od Anti-Nazi League bardziej konfrontacyjnym podejściem do działalności skrajnej prawicy. AFA organizowała działania mające uniemożliwiać organizacjom faszystowskim prowadzenie działalności politycznej i ulicznej, a jej aktywiści uczestniczyli również w bezpośrednich konfrontacjach z działaczami skrajnej prawicy.

W 1985 powstała antyfaszystowska organizacja Anti-Fascist Action (AFA, pol. Akcja Antyfaszystowska). Została ona założona w 1985 przez Unmesha Desaia z Newham Monitoring Project (organizacji monitorującej przestrzeganie praw obywatelskich). Celem AFA było zbieranie informacji o przemocy na tle rasowym i aktywności grup faszystowskich oraz fizyczna ochrona ofiar faszyzmu i rasizmu. Od 1986 organizowała corocznie marsze w Dzień Pamięci ku czci ofiarom rasizmu i faszyzmu. AFA uważała, że hipokryzją jest pozwalać aby Front Narodowy też maszerował w ten dzień. W 1989 organizacja została zdominowana przez ugrupowanie polityczne Czerwona Akcja. W efekcie AFA stała bardziej radykalna – otwarcie głosiła potrzebę siłowego rozprawienia się z tym, co uważali za faszyzm i zaczęli tworzyć tak zwane Grupy Porządkowe. W 1989, w Hyde Park doszło do bójki m.in. osób z brytyjskiej antify i sympatyków neonazistowskiego nieformalnego ruchu Krew i Honor. W 1992 doszło do bójki tych samych grup na stacji kolejowej Waterloo. Wydarzenie to zostało nazwane w mediach Bitwa pod Waterloo. Oprócz tego AFA zajmowała się promowaniem swoich idei w sporcie, filmach dokumentalnych i muzyce. Skrzydło muzyczne ATA nazywało się Cable Street Beat. Jednym z głównych obiektów krytyki ATA była Brytyjska Partia Narodowa. Organizacja nigdy nie została formalnie rozwiązana, jednak szacuje się, że do 2001 ledwie istniała.

W latach 90. brytyjski ruch antify pozostawał zróżnicowany organizacyjnie i ideowo. Poszczególne organizacje stosowały odmienne strategie, od kampanii społecznych i mobilizacji wyborców po bezpośrednią konfrontację ze skrajną prawicą.

Dania i Szwecja

W Szwecji i Danii współczesne środowiska antify rozwijały się szczególnie od początku lat 90. W Szwecji ogólnokrajowa sieć Antifascistisk Aktion(inne języki) (AFA) powstała we wrześniu 1993 z inicjatywy kilkudziesięciu grup antify. Sieć składała się z niezależnych grup lokalnych i nie posiadała centralnego kierownictwa. W Danii AFA powstała w 1992, po zamachu bombowym w kopenhaskiej dzielnicy Nørrebro(inne języki), w którym zginął działacz antyrasistowski Henrik Christensen. Organizacja prowadziła m.in. demonstracje, kampanie i działania przeciwko organizacjom neonazistowskim.

Powstanie szwedzkiej i duńskiej AFA było częścią szerszego rozwoju autonomicznych i antyfaszystowskich środowisk w Europie Północnej na początku lat 90. Sieci AFA w poszczególnych państwach pozostawały organizacyjnie odrębne, ale nawiązywały do podobnych tradycji i wzorców organizacyjnych.

Czechy

W Czechach współczesny ruch antify zaczął rozwijać się po upadku komunizmu w 1989, początkowo przede wszystkim w środowiskach anarchistycznych i subkulturach młodzieżowych. W latach 1990–1992, w związku ze wzrostem przemocy ze strony skrajnie prawicowych skinheadów, czescy antyfaszyści podejmowali działania przeciwko grupom skrajnej prawicy. W 1996 powstała czeska Antifašistická akce (AFA), która stała się jednym z najważniejszych środowisk radykalnego antyfaszyzmu w kraju. W kolejnych latach AFA prowadziła działalność wymierzoną w środowiska neonazistowskie i skrajnie prawicowe, a także angażowała się w działania związane z kulturą i edukacją.

Czeska AFA była związana z anarchizmem, choć jej działalność i ideologia zmieniały się w kolejnych okresach. Badania nad jej historią wskazują również na znaczenie antykomunizmu w jej działalności, co odróżniało ją od części innych środowisk radykalnej lewicy w Czechach.

Słowacja

Środowisko kibiców AS Trenčín z Trenczyna jest znane ze swoich antyfaszystowskich i antyrasistowskich postaw.

Na Słowacji środowiska antify rozwijały się w latach 90. W sierpniu 1995 powstała Antifašistická akcia, związana ze środowiskami radykalnej lewicy. Czeska AFA utrzymywała kontakty ze słowackimi antyfaszystami, a jej publikacje regularnie informowały o sytuacji na Słowacji.

Przykładem środowiska słowackiej antify związanego ze środowiskiem kibicowskim są aktywni kibice AS Trenčín, których badania określają jako jedyną istotną lewicową grupę ultras(inne języki) w kraju. Ich działalność obejmuje m.in. sprzeciw wobec faszyzmu i rasizmu oraz organizację antyrasistowskiego turnieju UAFA Cup.

Polska

 Osobny artykuł: Antifa w Polsce.
 Zobacz też: Antyfaszyzm w Polsce.
Demonstracja antyrasistowska w Toruniu (2026)

W Polsce współczesny ruch antify zaczął rozwijać się w drugiej połowie lat 80. XX wieku. Początkowo był związany przede wszystkim ze środowiskami kontrkulturowymi i subkulturami młodzieżowymi. Po transformacji ustrojowej w 1989, w związku z rozwojem działalności skrajnej prawicy i przemocą na tle politycznym oraz rasistowskim, powstawały lokalne grupy samoobrony antyfaszystowskiej.

W pierwszym okresie działalność antyfaszystowska miała w dużej mierze charakter subkulturowy i była związana ze środowiskami anarchistycznymi oraz innymi grupami młodzieżowymi. W połowie pierwszej dekady XXI wieku sposób organizowania części ruchu zaczął się zmieniać: obok wcześniejszych struktur pojawiły się luźniejsze sieci określane jako „antifa”. Do tych sieci dołączali również działacze spoza ruchu anarchistycznego i upolitycznionych subkultur.

Polski ruch antify nie stanowi jednolitej organizacji. Obejmuje środowiska różniące się pod względem ideowym, organizacyjnym i stosowanych metod działania. Badania nad polskim ruchem antyrasistowskim i antyfaszystowskim wyróżniają w nim zarówno aktorów umiarkowanych, jak i radykalnych, pomiędzy którymi występują jednocześnie współpraca, podziały i spory dotyczące metod działania.

W kolejnych latach zakres działalności polskiego ruchu antyfaszystowskiego rozszerzał się poza działalność związaną wyłącznie ze środowiskami subkulturowymi. Badacze wskazują na rozwój działań organizowanych w ramach szerszego społeczeństwa obywatelskiego, a także na zmiany priorytetów ruchu związane z przemianami polskiej sceny politycznej i wzrostem znaczenia skrajnej prawicy.

Od 2015, według badań Grzegorza Piotrowskiego i Piotra Kocyby, polski ruch antyfaszystowski ponownie się ożywił w odpowiedzi na zmiany polityczne, wzrost znaczenia skrajnej prawicy oraz upowszechnienie się retoryki ksenofobicznej. Jednocześnie w części środowiska następowały procesy deradykalizacji i przesunięcia działalności w kierunku aktywizmu społecznego i działalności organizacji pozarządowych.

Nurty i metody sprzeciwu

Czarny blok podczas przemarszu w Hamburgu (2007)

Antifa jest ruchem nieformalnym, nieposiadającym centralnego kierownictwa ani jednolitej struktury organizacyjnej. Poszczególne grupy działające w ramach środowiska antyfaszystowskiego mogą posiadać własne struktury, zasady i sposoby podejmowania decyzji, dlatego ich działalność i poglądy mogą się od siebie znacząco różnić. W literaturze dotyczącej antify wyróżnia się różne sposoby klasyfikowania jego nurtów i metod działania, w tym rozróżnienie między formami bardziej umiarkowanymi, nastawionymi na działalność instytucjonalną i protesty pokojowe, a formami określanymi jako bojowy lub militantny antyfaszyzm. Nie jest to jednak podział obejmujący wszystkie środowiska antyfaszystowskie, a granice między poszczególnymi formami działalności mogą być płynne. Środowiska stosujące bardziej konfrontacyjne metody krytykują niekiedy strategie ograniczające się do działalności instytucjonalnej, podczas gdy część bardziej umiarkowanych środowisk krytykuje stosowanie przemocy i innych konfrontacyjnych metod działania.

Przedstawiciele części środowisk określanych jako bojowy antyfaszyzm nie ufają państwowemu ustawodawstwu w walce z faszyzmem, ponieważ uważają, że przepisy wymierzone w organizacje uznawane za ekstremistyczne mogą zostać wykorzystane również przeciwko ruchom antyfaszystowskim. W tym ujęciu państwo może, kierując się dążeniem do zachowania porządku i własnej stabilności, podejmować działania przeciwko różnym formom aktywizmu politycznego określanym jako ekstremistyczne. Zwolennicy tego stanowiska argumentują również, że delegalizacja organizacji nacjonalistycznych czy faszystowskich może być nieskuteczna, ponieważ ich członkowie mogą zmieniać nazwy, symbole lub formy organizacyjne. Odgórnie wydane przepisy nie muszą również prowadzić do zmiany poglądów społecznych; według tego stanowiska większe znaczenie mają działania podejmowane oddolnie. Według tego nurtu antyfaszyści muszą zorganizować się sami, aby ograniczać wpływy faszyzmu, nacjonalizmu oraz innych skrajnie prawicowych idei w swoim społeczeństwie. Część przedstawicieli tego nurtu odrzuca współpracę z policją oraz innymi instytucjami państwowymi.

Część antify skupia się natomiast na legalnej działalności aktywistycznej, takiej jak publicystyka, występy w mediach i angażowanie się w politykę. Organizują pikiety i pokojowe manifestacje. Granice między bardziej umiarkowanymi a bardziej konfrontacyjnymi formami antyfaszyzmu nie są jednak zawsze wyraźne. Poszczególne osoby i grupy mogą stosować różne metody działania, a środowiska o odmiennych poglądach mogą współpracować przy wybranych przedsięwzięciach.

Uczestnicy manifestacji antify często stosują taktykę tzw. czarnego bloku.

Symbolika

Niektóre symbole stosowane przez antifę
Symbol z czarną i czerwoną flagą.
Symbol trzech strzał, pierwotnie stosowany przez Front Żelazny

Symbolicznymi kolorami antify są czerń, czerwień i biel. Często używanym przez środowiska określane jako „antifa” hasłem jest No pasarán oraz różne jego wariacje i tłumaczenia (na przykład używane przez Porozumienie 11 listopada Faszyzm nie przejdzie).

Istnieją różne symbole i logotypy używane przez środowiska antify. Jednym z najczęściej używanych jest logo przedstawiające dwie flagi – czerwoną i czarną, jedna przed drugą – w kole ratunkowym[potrzebny przypis]. Ten symbol nawiązuje do symboliki niemieckiej Akcji Antyfaszystowskiej z 1932. Oryginalnie flagi były czerwone i miały symbolizować dwie zdelegalizowane przez nazistowski rząd partie polityczne – Socjaldemokratyczną Partię Niemiec i Komunistyczną Partię Niemiec. We współczesnej wersji symbolu zmieniono kolor jednej z flag na czarny, co ma nawiązywać do anarchizmu, a także zmieniono kierunek, w którym powiewają flagi, z prawego na lewy.

Innym często używanym symbolem są Trzy Strzały będące logiem założonego w 1931 przez SPD Frontu Żelaznego. Symbolizują one sprzeciw wobec wojny, faszyzmu i nacjonalizmu, choć oryginalnie Trzy Strzały symbolizowały sprzeciw wobec monarchizmu, antyfaszyzm i antykomunizm.

W części środowisk antify charakterystyczne są czarne ubrania oraz zasłanianie twarzy, w tym za pomocą masek. Zasłanianie twarzy może służyć ograniczeniu możliwości identyfikacji uczestników przez przeciwników politycznych lub organy ścigania. Niektórzy uczestnicy demonstracji związanych z tymi środowiskami nie zasłaniają twarzy.

Kontrowersje

10 czerwca 2020 w Parlamencie Europejskim, złożony został projekt rezolucji, w sprawie umieszczenia ruchu antify na unijnej liście terrorystów, pod którym podpisało się 35 europosłów związanych z prawicowymi i skrajnie prawicowymi ugrupowaniami (m.in. Alternatywa dla Niemiec, Blok Flamandzki, Vox, Słoweńska Partia Demokratyczna, Front Narodowy czy Greckie Rozwiązanie). Autorzy projektu argumentowali go tym, że ich zdaniem antifa „zorganizowała i przeprowadziła w Stanach Zjednoczonych brutalne ataki pod pozorem protestu w związku ze śmiercią George’a Floyda”, a także „jest znana z tego, że podżegała do popełniania aktów przemocy i uciekała się do przemocy w Europie”.

12 lutego 2026 w Lyonie doszło do starć między grupami związanymi ze skrajną prawicą i skrajną lewicą, w wyniku których ciężko pobity został 23-letni Quentin Deranque, działacz skrajnej prawicy, protestujący przeciwko wykładowi o Bliskim Wschodzie europosłanki Rimy Hassan w Institut d'études politiques de Lyon(inne języki). Deranque zmarł dwa dni później w wyniku odniesionych obrażeń. W związku ze sprawą 17 i 18 lutego zatrzymano łącznie 11 osób, a następnie dziewięć z nich zostało postawionych w stan oskarżenia. Część podejrzanych była związana z Jeune Garde, francuskim środowiskiem antyfaszystowskim. Sprawie towarzyszyło również rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji dotyczących ofiary i osób podejrzewanych o udział w jej śmierci.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nigel Copsey, Anti-Fascism in Britain, Routledge, 4 października 2016, ISBN 978-1-317-39761-8 [dostęp 2016-12-11] (ang.).
  2. ↑ Jerónimo Rilla, What Kind of Group Is Antifa?, „New Political Science”, 46 (1), 2024, s. 81–100, DOI: 10.1080/07393148.2024.2303221, ISSN 0739-3148 [dostęp 2026-09-23].
  3. ↑ (U) Animal Rights or Environmental Violent Extremism [online], FEDERAL BUREAU OF INVESTIGATION (ang.).
  4. 1 2 3 4 M. Testa, Militant Anti-Fascism: A Hundred Years of Resistance, AK Press, 14 kwietnia 2015, ISBN 978-1-84935-204-8 [dostęp 2016-12-03] (ang.).
  5. 1 2 3 4 Michael McGowan, Cronulla protests: what is the anti-fascist group Antifa?, „The Sydney Morning Herald”, 12 grudnia 2015 [dostęp 2016-12-03] (ang.).
  6. 1 2 3 Valerio Gentili, Antifa: Storia contemporanea dell’antifascismo militante europeo, Red Star Press, 27 października 2014, ISBN 978-88-6718-066-0 [dostęp 2016-12-03] (wł.).
  7. ↑ Eliasz Nachabe, Przed Świętem Niepodległości: kim są polscy antyfaszyści [online], Polityka, 10 listopada 2012 [dostęp 2016-12-12] (pol.).
  8. ↑ Antti Rautiainen, On racism in the Russian antifa and hardcore subculture [online], Автономное Действие, 1 marca 2015 [dostęp 2016-12-03] (ang.).
  9. ↑ Toke Theilade, Interview With Antifa Ultra Petr From Ekaterinburg [online], Russian Football News, 5 października 2015 [dostęp 2016-12-03] (ang.).
  10. ↑ Patricia Anne Simpson, Cultures of Violence in the New German Street, Fairleigh Dickinson, 21 listopada 2011, s. 66, ISBN 978-1-61147-456-5 [dostęp 2016-12-03] (ang.).
  11. ↑ Eliasz Nachabe, Przed Świętem Niepodległości: kim są polscy antyfaszyści [online], Polityka, 10 listopada 2012 [dostęp 2016-12-12] (pol.).
  12. 1 2 Bray 2017 ↓, s. 23.
  13. ↑ Weber Hermann, Die Generallinie der KPD 1929— 1933 | APuZ 48/1982, bpb.de, 4 grudnia 1982 [dostęp 2026-09-23] (niem.).
  14. ↑ Bray 2017 ↓, s. 22.
  15. ↑ Günther Gerstenberg: Eiserne Front, 1931-1933. Historisches Lexikon Bayerns, 2006-07-13. [dostęp 2018-11-01]. (niem.).
  16. ↑ Bray 2017 ↓, s. 24.
  17. 1 2 Bray 2017 ↓, s. 25.
  18. ↑ Sarah Friedmann: What Do The Antifa Symbols Mean? The Flags Often Feature Three Arrows. bustle.com, 2017-09-15. [dostęp 2018-11-01]. (ang.).
  19. ↑ Edmund Klein, Studia śląskie, Tomy 7-9, 1963, s. 341 [dostęp 2016-12-18] (pol.).
  20. 1 2 3 4 Fowkes 1984 ↓, s. 166.
  21. 1 2 3 Felix Langhammer, Axel Gebauer, Was ist »klassische Antifa«? [online], neues deutschland, 21 grudnia 2011 [dostęp 2016-12-20] (niem.).
  22. ↑ Fowkes 1984 ↓, s. 154.
  23. ↑ Fowkes 1984 ↓, s. 167.
  24. ↑ Ursula Langkau-Alex, Vorgeschichte und Gründung des Ausschusses zur Vorbereitung einer deutschen Volksfront, Walter de Gruyter, 2004, s. 96, 97, ISBN 978-3-05-004749-2 [dostęp 2016-12-20] (niem.).
  25. ↑ Gerade auf LeMO gesehen: LeMO Das lebendige Museum Online [online], www.dhm.de [dostęp 2026-09-23] (niem.).
  26. 1 2 Loren Balhorn: The Lost History of Antifa. jacobinmag.com, 2017-08-05. [dostęp 2018-10-31]. (ang.).
  27. ↑ Nigel Copsey, Von Rom nach Charlottesville [online], bpb.de, 13 października 2017 [dostęp 2026-09-23] (niem.).
  28. ↑ Klaus Farin, Gefühl und Härte – die Autonomen | Jugendkulturen in Deutschland (1950-2005) [online], bpb.de, 3 marca 2010 [dostęp 2026-09-23] (niem.).
  29. 1 2 3 Nils Schuhmacher, "Küsst die Faschisten" | (Anti-)Faschismus [online], bpb.de, 13 października 2017 [dostęp 2026-09-23] (niem.).
  30. ↑ Verfassungsschutz-bericht 2004, maj 2005, s. 94, 97, 138, ISSN 0177-0357 [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (niem.).
  31. ↑ Bray 2017 ↓, s. 81.
  32. ↑ Bray 2017 ↓, s. 82.
  33. ↑ ANTIFA. To kłamstwo, że jesteśmy jak kibole, wyborcza.pl, 19-11-2011, [dostęp 2013-10-20].
  34. ↑ Piotr Pacewicz, Żałujcie, że nie przyszliście [online], Gazeta Wyborcza, 15 listopada 2011 [dostęp 2016-12-17] (pol.).
  35. ↑ Mark Bray, Antifa: The Anti-Fascist Handbook, Penguin Random House, 2017, s. 53-57, ISBN 0-522-87306-5.
  36. ↑ Jeremy Tranmer, La droite radicale vue par ses opposants : l’antifascisme en Grande-Bretagne et en France, Philippe Vervaecke (red.), Espaces Politiques, Villeneuve d’Ascq: Presses universitaires du Septentrion, 2012, s. 195–217, DOI: 10.4000/books.septentrion.16170, ISBN 978-2-7574-1853-6 (fr.).
  37. ↑ Abel Mestre, L’antifascisme, un renouveau par la jeunesse, „Le Monde”, 26 października 2021, ISSN 1950-6244 [dostęp 2026-09-23] (fr.).
  38. ↑ Décret du 12 juin 2025 portant dissolution du groupement de fait « La Jeune Garde » [online], 13 czerwca 2025 (fr.).
  39. ↑ Revolutionary Antifascism: Anarchism and Antifa in the Late 20th Century [online], aha.confex.com [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  40. 1 2 3 4 Seth G. Jones, Catrina Doxsee, Examining Extremism: Antifa [online], www.csis.org, 2021 [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  41. ↑ Paige Browning, FBI monitors threats against Seattle-area protests [online], KUOW [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  42. ↑ Ciara O'Rourke, No evidence supporting this antifa claim in Seattle [online], 18 czerwca 2020 [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  43. ↑ Trump zapowiada uznanie Antify za organizację terrorystyczną [online], InfoSecurity24 [dostęp 2020-06-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-12] (pol.).
  44. ↑ The Atlanta Journal-Constitution ArLuther Lee, FBI finds no evidence of Antifa’s involvement in national unrest [online], ajc [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-12] (ang.).
  45. ↑ Paweł Jadczak, Antifa. Organizacja-widmo, której nienawidzi Trump. Czy można ją zdelegalizować? [online], Wojsko-News – informacje strefy mundurowej [dostęp 2020-06-12].
  46. ↑ Tess Owen, Far-Right Extremists Are Hoping to Turn the George Floyd Protests Into a New Civil War [online], Vice, 29 maja 2020 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-12] (ang.).
  47. ↑ No Sign Of Antifa So Far In Justice Department Cases Brought Over Unrest [online], NPR.org [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-11] (ang.).
  48. ↑ Davey Alba, Misinformation About George Floyd Protests Surges on Social Media, „The New York Times”, 1 czerwca 2020, ISSN 0362-4331 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-12] (ang.).
  49. ↑ Are you a robot? [online], Bloomberg [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-12] (ang.).
  50. ↑ Aleszu Bajak, Javier Zarracina: How the antifa conspiracy theory traveled from the fringe to the floor of Congress. eu.usatoday.com, 13 stycznia 2021. [dostęp 2021-03-19]. (ang.).
  51. ↑ Brandy Zadrozny, Ben Collins: Trump loyalists push evidence-free claims that antifa activists fueled mob. nbcnews.com, 7 stycznia 2021. [dostęp 2021-03-19]. (ang.).
  52. ↑ Davey Alba: F.B.I. says there is no evidence antifa participated in storming the Capitol. nytimes.com, 8 stycznia 2021. [dostęp 2021-03-19]. (ang.).
  53. ↑ James Pasley, Trump frequently accuses the far-left of inciting violence, yet right-wing extremists have killed 329 victims in the last 25 years, while antifa members haven’t killed any, according to a new study [online], Business Insider [dostęp 2020-08-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-07] (ang.).
  54. ↑ Oskar Górzyński: Trump zapowiedział uznanie Antify za organizację terrorystyczną. PAP, 2025-09-16. [dostęp 2025-09-18].
  55. ↑ Oskar Górzyński: „Chora, radykalnie lewicowa katastrofa”. Trump uznał Antifę za organizację terrorystyczną. PAP, 2025-09-18. [dostęp 2025-09-18].
  56. ↑ Natalia Dziurdzińska: Antifa uznana za organizację terrorystyczną. Trump podpisał dekret. Polska Agencja Prasowa, 2025-09-23. [dostęp 2025-09-23].
  57. 1 2 Peter Barberis, John McHugh, Mike Tyldesley, Encyclopedia of British and Irish Political Organizations: Parties, Groups and Movements of the 20th Century, A&C Black, 2000, s. 107, ISBN 978-0-8264-5814-8 [dostęp 2016-12-11] (ang.).
  58. ↑ Rachel Borrill, Station closed in skinhead battle, „The Independent”, 13 września 1992 [dostęp 2016-12-11] (ang.).
  59. ↑ Nigel Copsey, Anti-Fascism in Britain, Routledge, 4 października 2016, ISBN 978-1-317-39761-8 [dostęp 2016-12-11] (ang.).
  60. ↑ Steven Johns, 1985–2001: A short history of Anti-Fascist Action (AFA) [online], libcom.org, 12 września 2006 [dostęp 2016-12-11] (ang.).
  61. 1 2 Colm Flaherty, A Politics of Community: Identity, Stigma, and Meaning in the Extra-Parliamentary Left [online], 2022 (ang.).
  62. ↑ Göteborg 2001 - del 3 (Statens offentliga utredningar 2002:122) [online], www.riksdagen.se [dostęp 2026-09-23] (szw.).
  63. 1 2 Antifascistisk Aktion – Fighting fascism since 1992 [online] [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  64. ↑ Chris Holmsted Larsen, Politisk ekstremisme i Danmark [online], 2012.
  65. 1 2 Jan Charvát, "Against Red Fascism!": Anti-Communism of the Czech Antifascist Action as a Polarizing Factor on the Czech Radical Left, „Partecipazione e Conflitto”, 17 (1), 2024, DOI: 10.1285/i20356609v17i1p96, ISSN 1972-7623 [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  66. 1 2 Ondřej Daniel, Music Subculture versus Class Revolutionaries: Czech Antifascism in the Postsocialist Era, 2020, s. 56-74, DOI: 10.1163/22116257-09010008 (ang.).
  67. ↑ Pavol Struhár, We are here at home! Active fans and politics in Slovakia, 2024, DOI: 10.5281/zenodo.10663527 (ang.).
  68. 1 2 3 4 5 Grzegorz Piotrowski, Piotr Kocyba, The Dynamics of the Antifascist Movement in the Context of Illiberal Democracy in Poland, „PARTECIPAZIONE E CONFLITTO”, 17 (1), 2024, s. 80–95, DOI: 10.1285/i20356609v17i1p80, ISSN 2035-6609 [dostęp 2026-09-23] (ang.).
  69. ↑ Dlaczego nie warto delegalizować ONR?, „Pod brukiem leży plaża”, 10, Antyfaszystowska Warszawa, 2019, s. 1–3.
  70. ↑ Wojciech Karpieszuk, 11 listopada antyfaszyści nie pójdą. Szykują akcję w 75. rocznicę nocy kryształowej [online], Gazeta Wyborcza, 25 października 2013 [dostęp 2016-12-19] (pol.).
  71. ↑ Felix Langhammer, Axel Gebauer, Was ist »klassische Antifa«? [online], neues deutschland, 21 grudnia 2011 [dostęp 2016-12-20] (niem.).
  72. ↑ Michał Syska, Syska: Antyfaszyści spod znaku trzech strzał, „Krytyka Polityczna”, Krytyka Polityczna, 11 listopada 2009 [dostęp 2016-12-18] (pol.).
  73. ↑ Andreas Linhardt, Die Technische Nothilfe in der Weimarer Republik, Books on Demand, 2006, s. 667, ISBN 978-3-8334-4889-8 [dostęp 2016-12-18] (niem.).
  74. ↑ ANTIFA. To kłamstwo, że jesteśmy jak kibole, wyborcza.pl, 19-11-2011, [dostęp 2013-10-20].
  75. ↑ Europarlament, PROJEKT REZOLUCJI w sprawie umieszczenia ruchu Antifa na unijnej liście terrorystów [online], europarl.europa.eu [dostęp 2021-09-17] (pol.).
  76. ↑ Mort de Quentin Deranque : une enquête pour « homicide volontaire » a été ouverte, pas d’interpellations à ce stade, annonce le procureur de Lyon, „Le Monde”, 17 lutego 2026, ISSN 1950-6244 [dostęp 2026-09-23] (fr.).
  77. ↑ Richard Schittly, Enquête sur la mort de Quentin Deranque à Lyon : la violence politique en miroir, „Le Monde”, 3 sierpnia 2026, ISSN 1950-6244 [dostęp 2026-09-23] (fr.).
  78. ↑ Richard Schittly, Mort de Quentin Deranque : à Lyon, deux mises en examen supplémentaires ; neuf personnes écrouées au total, „Le Monde”, 7 marca 2026, ISSN 1950-6244 [dostęp 2026-09-23] (fr.).
  79. ↑ Zofia Tryburcy, Śmierć brutalnie pobitego prawicowego aktywisty. 11 osób zatrzymanych we Francji [online], Zero.pl - w polskim internecie jest za mało odwagi, 18 lutego 2026 [dostęp 2026-02-23].
  80. ↑ Estelle Nilsson-Julien, Noa Schumann, Jak dezinformacja po zabójstwie Quentina Deranque'a stała się internetowym wiralem? [online], pl.euronews.com (pol.).
  81. ↑ Truth or Fake - How the killing of a French far-right activist sparked an online manhunt [online], France 24, 18 lutego 2026 [dostęp 2026-03-29] (ang.).
  82. ↑ Estelle Nilsson-Julien, Noa Schumann, Arrests in French far-right activist murder case follow misinformation about suspects’ identities [online], euronews.com, 2026 (ang.).

Bibliografia