Antychryst (gr.antichristos) – przeciwnik, oponent Chrystusa (anti – przeciw, zamiast; christos – pomazaniec); duch będący zaprzeczeniem Chrystusa, jego antytezą. Szatan; anioł upadły, zły duch, czart, władca, który rządzi w powietrzu (Biblia: List do Efezjan, 2,2), kusiciel, książę ciemności, w wierzeniach judeo-chrześcijańskich główny duch zła we wszechświecie.
Wierzenia
Według przekazów biblijnychAntychryst spowoduje odstępstwo w chrześcijaństwie, będzie prześladować i wytracać wyznawców Chrystusa, będzie zamierzał zmienić Prawo Boże i wypowiadać słowa, które mają charakter bluźnierczy, a jego działalności będą towarzyszyć fałszywe objawienia, znaki i cuda. Będzie dominować w Europie przez 1260 dni (wg rachuby biblijnej 1260 dni = 1260 lat) i dotrwa do powtórnego przyjścia Chrystusa.
W Biblii imię to oznacza zazwyczaj oponenta albo przeciwnika w zwykłym, ludzkim sensie. Tak postrzega antychrysta Nowy Testament. Proroctwa zawarte głównie w Księdze Daniela, listach apostoła Pawła i w Apokalipsie zapowiadają pojawienie się wielu antychrystów-ludzi. Jednak kładą główny nacisk na pojawienie się szczególnego Antychrysta bezpośrednio przed powtórnym przyjściem Chrystusa. Wiele grup chrześcijan na przestrzeni dziejów próbowało utożsamić postać Antychrysta z jakimś konkretnym człowiekiem. Między innymi za Antychrysta uważano cesarza rzymskiego Nerona, niektórych papieży, antypapieży, Fryderyka Barbarossę, Fryderyka II Hohenstaufa, cesarza Francuzów Napoleona I Bonaparte, wodza i kanclerza Rzeszy Niemieckiej Adolfa Hitlera, przywódcę ZSRR Józefa Stalina. Można też porównywać diabła z Bogiem w tym sensie, że są przeciwstawni, np.:
Bóg Ojciec – Smok, Wąż
Syn Boży – Bestia z Morza, Antychryst (Syn Zatracenia)
Duch Święty – Bestia z Ziemi, Fałszywy Prorok
Problem Antychrysta był głównym tematem rekolekcji wielkopostnych, jakie wygłosił dla papieża Benedykta XVI kardynał Giacomo Biffi w marcu 2007.
Antychryst w Biblii
W Piśmie Świętym słowa antychryst użył tylko apostoł Jan. W dwóch listach noszących jego imię pojawia się ono cztery razy – zarówno w liczbie pojedynczej i mnogiej. Wynika z nich, że antychryst to kłamca i zwodziciel, którego celem jest zniszczenie więzi łączącej człowieka z Chrystusem i z Bogiem.
Co Biblia mówi o antychryście:
Dzieci, jest już ostatnia godzina, i tak, jak słyszeliście, Antychryst nadchodzi, bo oto teraz właśnie pojawiło się wielu antychrystów; stąd poznajemy, że już jest ostatnia godzina. (1 Jana 2:18)
Któż zaś jest kłamcą, jeśli nie ten, kto zaprzecza, że Jezus jest Mesjaszem? Ten właśnie jest Antychrystem, który nie uznaje Ojca i Syna. (1 Jana 2:22)
Każdy zaś duch, który nie uznaje Jezusa, nie jest z Boga; i to jest duch Antychrysta, który – jak słyszeliście – nadchodzi i już teraz przebywa na świecie. (1 Jana 4:3)
Wielu bowiem pojawiło się na świecie zwodzicieli, którzy nie uznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele ludzkim. Taki jest zwodzicielem i Antychrystem. (2 Jana 7)
Antychryst w księgach symbolicznych Kościołów
Księgi symboliczne Kościołów powstałych w wyniku reformacji zgodnie stwierdzają, że jedynym Panem Kościoła jest Chrystus, dlatego też przypisywanie sobie godności i władzy Pana Kościoła przez instytucję papiestwa jest przypisywaniem sobie praw należnych jedynie Bogu, dlatego też instytucja papiestwa (ale nie Kościół rzymskokatolicki, również nie jakiś poszczególny papież), stawiając się w pozycji Chrystusa, ma znamiona antychrysta[potrzebnyprzypis] (wyraz antychryst pochodzi od greckiego złożenia αντί + Χριστός, przy czym „αντί” oznacza nie tylko przeciwko, lecz także zamiast, albo w miejsce).
Kościoły luterańskie
W Traktacie o władzy i prymacie papieża z 1537 roku, zredagowanym przez Filipa Melanchtona, w punktach 39-41 stwierdzono, że przypisywanie sobie przez papieży władzy w sprawach zastrzeżonych dla Boga, oraz sprzeciwianie się naukom ewangelii wskazuje, że instytucja papieska ma znamiona władzy antychrysta.
Kościoły kalwińskie
W księdze symbolicznej Kościołów ewangelicko-reformowanych Institutio religionis christianaeJana Kalwina antychryst jest utożsamiany z instytucją papiestwa (Księga IV rozdz. 12 punkt 12).
Konfesja Westminsterska z 1646 roku – antychryst jest utożsamiany z instytucją papiestwa (Rozdział XXV Kościół punkt VI).
Kościoły baptystyczne
Londyńskie Wyznanie Wiary baptystów z 1689 roku – antychryst jest utożsamiany z instytucją papiestwa (Rozdział XXVI Kościół punkt 4).
Antychryst w literaturze
W literaturze kwestia tożsamości antychrysta i jego działalności nie jest jednoznacznie i precyzyjnie określona. Część autorów uważa, że antychrystem jest lub będzie instytucja, inni zaś, że będzie nim określona jednostka – człowiek.
Ważniejsi autorzy utożsamiający antychrysta z instytucją papiestwa:
John Wesley, założyciel Kościoła ewangelicko-metodystycznego,
James Aitken Wylie, szkocki historyk religii i duchowny prezbiteriański, w swoich dziełach The Papacy: its History, Dogmas, Genius, and Prospects (1851) oraz The Papacy is the Antichrist (1888) dowodzi na podstawie faktów historycznych oraz dogmatyki i prawa kanonicznego Kościoła rzymskiego, że papiestwo jest antychrystem.
Ważniejsi autorzy utożsamiający antychrysta z konkretną osobą, która ma się objawić w nieokreślonej przyszłości:
Xavier Léon-Dufour twierdzi, że personifikacja ta ma charakter ponadczasowy i dopatrywanie się jej w jakiejś postaci historycznej jest bezzasadne.
Antychryst w kulturze
Filozof niemiecki Fryderyk Nietzsche sam siebie nazywał antychrystem i podpisywał tak czasami swoje listy. Napisał też książkę pod tym tytułem, poświęconą krytyce chrześcijaństwa.
W 113. odcinku Świata według KiepskichArmagiedon głównym antagonistą był Mieczysław Antychryst o wyglądzie zwykłego mężczyzny, lecz z nadprzyrodzonymi zdolnościami, w jego roli wystąpił Janusz Chabior.
Bibliografia
Benson Robert Hugh: Pan świata (z ang. przeł. Stefan Barszczewski). Warszawa; Komorów: Fundacja Pomocy Antyk – Wydaw. Antyk Marcin Dybowski, 2002. ISBN83-87809-62-4.
Dillon George F.: Antychryst w walce z Kościołem! (przekł. Józef Jankowiak). Warszawa: Wydawnictwo Fulmen, 1994. ISBN83-901106-8-7.
Dillon George F.: Masoneria zdemaskowana, czyli walka antychrysta z Kościołem i z cywilizacją chrześcijańską.Krzeszowice: Dom Wydawniczy „Ostoja”, 2001. ISBN83-88020-22-6
Przybył Elżbieta: W cieniu antychrysta. Kraków: Wydawnictwo Nomos, 1999. ISBN83-85527-90-7.
Rostworowski Karol Hubert: Antychryst. Lwów; Wydawnictwo Polskie, 1925. UKD 821.162.1-2.
Skąd przychodzi Antychryst?: kontakty i konflikty etniczne w Europie Środkowej i Południowej: fakty – interpretacje – refleksje (Materiały konferencyjne pod red. Tomasza Falęckiego). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2004.
Stanev Emiliân: Antychryst. (przeł. Wojciech Gałązka). Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1979.
