List do Efezjan

List do Efezjan [Ef] – księga w Nowym Testamencie, której autorstwo i adresat są dyskutowane do dziś. Składa się z dwóch części: w pierwszej autor porusza kwestię objawienia i realizacji Bożego planu (Efezjan 1:3 – 3:21), druga zawiera wezwanie do godnego postępowania (Efezjan 4:1 – 6:20).

Autorstwo

Do XVIII wieku za autora listu uznawano apostoła Pawła. Po raz pierwszy podał to w wątpliwość Edward Evanson w 1792 roku. Wśród współczesnych uczonych panują sprzeczne opinie na temat autorstwa listu. Jedni bronią autorstwa Pawła, inni uznają ten list za deuteropauliński.

Poniższa tabela przedstawia, jak na przestrzeni wieków uczeni wyrażali swe poglądy na temat autorstwa listu. Liczby obrazują poszczególnych uczonych. Tabela skupia się na ostatnich dwóch wiekach, ponieważ do 1792 roku, niemalże wszyscy uczeni opowiadali się za autorstwem Pawła. Nie uwzględnia również uczonych Kościoła Wschodniego, którzy jednomyślnie optowali za autorstwem Pawła.

LATAZA AUTORSTWEM PAWŁAZMIANA STANOWISKAPRZECIW AUTORSTWU PAWŁA
1519–1800401
1801–1825101
1826–1850413
1851–1860500
1861–1870305
1871–1880004
1881–1890702
1891–19001112
1901–19101405
1911–1920806
1921–1930704
1931–1940827
1941–1950905
1951–19602039
1961–197019313
1971–198015119
1981–19908315
1991–200120020
SUMA16314121

Za Pawłem

Dowody przemawiające za autorstwem Pawła są następujące:

Przeciw Pawłowi

Dowody przemawiające przeciwko autorstwu Pawła są następujące:

Poniższa tabela ukazuje wyraźne podobieństwa między obydwoma listami. Niektórzy zwracają uwagę, że autor Listu do Efezjan korzysta z Kolosan jako źródła kompozycji, ale w sposób swobodny, wprowadzając własne idee niezależne od głównego przesłania Listu do Kolosan.
TEMATEFEZJANKOLOSAN
Pozdrowienia1,1-21,1-2
Święci i nieskalani w oczach Boga1,4; 5,271,22
Odkupienie przez krew Chrystusa1,71,14, 20
Bóg napełnia swoich czcicieli mądrością, głębszym poznaniem oraz zrozumieniem.1,8, 171,9-10
Poznanie Bożej woli1,91,9
Wszystko zostało stworzone poprzez Chrystusa1,101,16
Paweł słyszał o wierze swoich czytelników1,15-161,3-4
Paweł modli się za odbiorców listu1,161,9
Nadzieja wierzących1,181,5, 27
Dziedzictwo dla świętych1,183,24
Umacnianie się w Bogu1,19; 3,16; 6,101,11
Wysoka pozycja Chrystusa1,211,13, 16; 2,10, 15
Chrystus głową dla Kościoła1,22; 4,15-161,18, 24
Chrystus – Pełnią Boga1,23; 3,191,19; 2,9
Chrystus napełnia wszystko1,233,11
Ludzie poza Chrystusem są martwi w grzechu2,132,13; 3,7
Bóg ożywia w Chrystusie i jego zmartwychwstaniu2,5, 62,12-13
Pojednanie dzięki krwi Chrystusa2,131,20
Pokój wśród chrześcijan2,14-153,15
Chrystus wypełnił Prawo2,14-152,14
Wzrastanie w Chrystusie2,20-222,7
Powierzono Pawłowi tajemnicę3,2-41,25-27; 2,2
W Pawle działa moc otrzymana jako dar łaski Boga3,7, 201,29
Tajemnica Boża ukrywana od wieków3,91,26
Zakorzenieni w Chrystusie3,172,7
Cnoty chrześcijańskie4,20, 31; 5,13,12-14
Zachęta do utrzymywania jedności4,33,14
Stawać się dorosłym/zupełnym w Chrystusie4,131,28
Dochodzenie miary wielkości według Pełni Chrystusa4,132,10
Wzrastanie w Chrystusie4,162,19
Dawniej jako obcy dla Boga4,181,21
Nieczystość i rozpusta wśród niewierzących4,193,5
Przyodzianie się w nowego człowieka4,22-243,9-10
Odrzucenie kłamstwa i mówienie prawdy4,253,9
Szkodliwa mowa4,29; 5,43,8
Budująca mowa4,294,6
Odrzucenie gniewu, zła i obelżywej mowy4,303,8
Wybaczać4,313,13
Nie dajcie się oszukać!5,62,4, 8
Nadchodzi gniew Boży5,63,6
Postępować, aby podobać się Panu5,103,20
Postępować mądrze i wykorzystywać nadarzającą się okazję5,154,5
Śpiewać psalmy, pieśni duchowe i pochwalne5,193,16
Składać podziękowania Bogu naszemu i Ojcu5,203,17
Wskazówki dla żon5,223,18
Wskazówki dla mężów5,253,19
Wskazówki dla dzieci6,13,20
Wskazówki dla ojców (rodziców)6,43,21
Wskazówki dla niewolników6,5-83,22-25
Wskazówki dla panów6,9-104,1
Modlić się i czuwać6,184,2
Modlitwa w intencji Pawła6,19-204,3-4
Tychik, współpracownik Pawła6,21-224,7-8
Końcowe błogosławieństwo6,244,18

Adresat

Problemem w ustaleniu adresatów listu może być brak w najstarszych i najlepszych rękopisach frazy „w Efezie” w 1:1. Niektórzy badacze popierają pogląd Marcjona, który uważał, że list ten został napisany do Kościoła w Laodycei. Jeszcze inni brak wspomnianej frazy tłumaczą okólnikowym charakterem listu, który adresowano do kilku Kościołów.

Data powstania i cel

Badacze uznający autorstwo Pawła podają jako datę powstania listu rok 62 n.e., podczas pobytu Pawła w więzieniu w Rzymie. Ci, którzy obstają za autorstwem deuteropaulińskim, wskazują na koniec I wieku n.e. (80–100 n.e.).

List przypomina czytelnikom o wywyższeniu Chrystusa, o roli Kościoła jako „ciała Chrystusa” oraz o pojednaniu Żydów i pogan w Kościele pod przewodnictwem Chrystusa. Podano w nim też praktyczne wskazówki, pomagające utrzymać jedność w Kościele. Niektórzy członkowie Kościoła mogli zmagać się z poprzednim stylem życia, osadzonym w praktykach okultystycznych, mogło też dochodzić do tarć na tle różnic narodowościowych.

Teologia

Pierwsze trzy rozdziały listu rozwijają myśl o jedności w Chrystusie. Zgodnie z Bożym planem zbawienia, pragnie on „wszystko na nowo zjednoczyć w Chrystusie jako Głowie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi” (Efezjan 1:10). Chrystus został ustanowiony „Głową dla Kościoła, który jest Jego Ciałem, Pełnią Tego, który napełnia wszystko wszelkimi sposobami” (Efezjan 1:22–23).

W kolejnych trzech rozdziałach scharakteryzowano rolę Kościoła w Bożym planie zbawienia. Kościół nie jest jedynie lokalnym punktem, ma charakter uniwersalny (Efezjan 1:22; 3:10, 21; 5:23–25, 27, 29, 32). Przyrównano go do „Ciała Chrystusowego”, które rozwija się „aż do jedności wiary i pełnego poznania Syna Bożego”, dzięki osobom, którym zostały udzielone dary charyzmatyczne (Efezjan 4:11–14). W innym miejscu określono go „mieszkaniem Boga” (Efezjan 2:22), a stosunki na linii Chrystus – Kościół opisano za pomocą metafory relacji między małżonkami (Efezjan 5:25–32). Każdy członek Kościoła bierze udział w jego rozwoju i od każdego wymaga się zerwania z poprzednim stylem życia, i odpowiedniego postępowania ze współwyznawcami oraz z członkami swych rodzin (Efezjan 4:22 – 6:9).

Kompozycja listu

Kompozycja listu przedstawia się następująco:

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Wariantu „w Efezie” (ἐν Ἐφέσῳ) nie zawierają: , א*, B*, 424c, 1739.

Przypisy

  1. ↑ A. Jankowski: Listy więzienne św. Pawła. Wstęp, przekład, komentarz, Poznań 1962, „Pismo Święte Nowego Testamentu” t. 8, s. 347, przypis 26.
  2. ↑ H. W. Hoehner: Ephesians: An Exegetical Commentary. Baker Academic, 2002, s. 20.
  3. ↑ List do Kościoła w Koryncie XLVI, 6 [w:] Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, przekład A. Świderkówna, Kraków 2010, s. 72.
  4. ↑ Didache IV, 9-11 [w:] Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, przekład A. Świderkówna, Kraków 2010, s. 35.
  5. ↑ Ignacy do Kościoła w Efezie I, 1; IX, 1; XII, 2 [w:] Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, przekład A. Świderkówna, Kraków 2010, s. 113, 115, 116; Ignacy do Polikarpa V, 1; VI, 2 [w:] Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, przekład A. Świderkówna, Kraków 2010, s. 141-142.
  6. ↑ I, 3; II, 1; X, 2; XII, 1, 3 [w:] Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, przekład A. Świderkówna, Kraków 2010, s. 156, 160-161.
  7. ↑ Dialog z Żydem Tryfonem39, 120.
  8. ↑ W dziele Przeciw herezjom poprzedza cytaty z Listu do Efezjan zwrotami: „podobnie Apostoł Paweł”(IV, 32, 1), „jak mówi Apostoł do Efezjan” (V, 14, 3), „Jak mówi błogosławiony Apostoł w Liście do Efezjan” (V, 2, 3) [Cytaty za: A. Jankowski: Listy więzienne św. Pawła. Wstęp, przekład, komentarz, Poznań 1962, „Pismo Święte Nowego Testamentu” t. 8, s. 346 oraz Eucharystia zwiastuje zmartwychwstanie ciała [w:] Św. Ireneusz z Lyonu, Chwałą Boga żyjący człowiek, wybór i komentarz J. Comby, D. Singles; tłumaczenie W. Myszor, Kraków 1999].
  9. ↑ 19, 3; 48, 2; 85, 3 [w:] Klemens Aleksandryjski, Wypisy z Theodota, tłumaczenie, wstęp i przypisy P. Siejkowski, Kraków 2001, s. 39, 58, 74.
  10. ↑ Hipolit Rzymski, Confutatio [w:] J. P. Minge Patrologia Graeca 16, 3, 3315.
  11. ↑ Epifaniusz z Salaminy, Panarion [w:] J. P. Minge Patrologia Graeca 41, 565.
  12. ↑ Hipolit Rzymski, Confutatio [w:] J. P. Minge Patrologia Graeca 16, 3, 3246.
  13. ↑ W Stromata, IV, 8, 64: „Dlatego w Liście do Efezjan Apostoł pisze” (Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy, przekład, wstęp, komentarz, indeksy J. Niemirska-Pliszczyńska, Warszawa 1994, tom 1, s. 332, 333), oraz w dziele Paedagogus, I, 5, 18 (po polsku brak).
  14. ↑ E. Dąbrowski, Prolegomena do Nowego Testamentu, Poznań 1960, s. 57.
  15. ↑ Przeciw Marcjonowi, przekład zbiorowy S. Kalinkowski - W. Myszor - K. Obrycki - S. Ryznar - E. Stanula, wstęp i opracowanie W. Myszor, Warszawa 1993, s.
  16. ↑ Historia kościelna, O męczennikach palestyńskich, z greckiego tłumaczył oraz wstępem i objaśnieniami opatrzył A. Lisiecki, Poznań 1924, III, 35, s. 93.
  17. 1 2 C. E. Arnold: Ephesians, Letters to The [w:] Dictionary of Paul and His Letters pod red. G. F. Hawthorne, R. P. Martin, InterVarsity Press 1998, CD–ROM.
  18. 1 2 3 4 A. Skevington Wood, Ephesian [w:] Expositor's Bible Commentary pod red. F. E. Gaebelein, Zondervan 1976–1992, CD–ROM.
  19. ↑ P. J. Kobelski: List do Efezjan [w:] „Katolicki komentarz biblijny” pod red. R. E. Brown, J. A. Fitzmyer, R. E. Murphy, Warszawa 2004, s. 1389.
  20. ↑ Spis podano za: A. Jankowski: Listy więzienne św. Pawła. Wstęp, przekład, komentarz, Poznań 1962, „Pismo Święte Nowego Testamentu” t. 8, s. 349. Singla wersetowe podano za stroną http://www.teknia.com/greek-dictionary
  21. ↑ P. J. Kobelski: List do Efezjan [w:] „Katolicki komentarz biblijny” pod red. R. E. Brown, J. A. Fitzmyer, R. E. Murphy, Warszawa 2004, ss. 1383–1389.
  22. ↑ Przegląd stanowisk badawczych na ten temat – zob. A. Jankowski, op., cit., ss. 335–342.
  23. ↑ V. P. Furnish: Ephesians, Epistle to The [w:] „The Anchor Bible Dictionary”, pod red. D. N. Freedman, New York 1997, CD–ROM.
  24. ↑ P. J. Kobelski: List do Efezjan, op., cit., s. 1390.
  25. ↑ C. S. Keener: Komentarz historyczno–kulturowy do Nowego Testamentu, Warszawa 2000, s. 416.
  26. ↑ Zob. Religia. Encyklopedia PWN, T. 9.
  27. ↑ Ten i następne cytaty za: Biblia Tysiąclecia, wydanie V.
  28. ↑ C. E. Arnold: Ephesians, Letters to The [w:] „Dictionary of Paul and His Letters” pod red. G. F. Hawthorne, R. P. Martin, InterVarsity Press 1998, CD–ROM.
  29. ↑ Podano według: V. P. Furnish, Ephesians, Epistle to The, op., cit.

Linki zewnętrzne