Asteliowate

Asteliowate
	; Astelia hemichrysa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	asteliowate
	Nazwa systematyczna
	Asteliaceae Dumort.; Anal. Fam. Pl.: 59, 61. 1829
	Typ nomenklatoryczny
	Astelia Banks & Sol. ex R. Br., nom. cons. (1810)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Asteliowate (Asteliaceae Dumort) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu szparagowców (Asparagales). Tradycyjnie wyróżniano w obrębie tej rodziny 4 rodzaje z 36 gatunkami. W 2009 roku, na podstawie powiązań filogenetycznych wskazano celowość włączenia wszystkich drobnych rodzajów w obręb jednego szeroko ujmowanego rodzaju astelia (Astelia Banks & Sol. ex R. Br.). Późniejsze analizy z lat 2012 i 2013 wykazały jednak odrębność rodzajów Neoastelia i Milligania. Z kolei badania z 2021 roku ustaliły z silnym wsparciem, że klad obejmujący rodzaje Milligania i Neoastelia stanowi grupę siostrzaną dla rodzaju Astelia.

Rośliny z tej rodziny te występują na Maskarenach, w południowo-wschodniej Australii, na Tasmanii i Nowej Zelandii oraz innych wyspach Pacyfiku, w tym na Hawajach, a także na południowym krańcu Ameryki Południowej i na Falklandach. Spotykane są na różnych siedliskach, na torfowiskach, w lasach oraz na terenach skalistych.

Morfologia

Pokrój: Kłączowe byliny z krótką łodygą.
Liście: Równowąskie lub lancetowate, ułożone spiralnie, zwykle gęste. Za młodu często srebrzyście owłosione, u nasady z pochwą.
Kwiaty: Promieniste, jedno- lub obupłciowe zebrane w szczytowe kwiatostany. Okwiat składa się z dwóch okółków liczących od 3 do 7 listków, wolnych lub połączonych u nasady. Pręcików jest 6. Słupek górny z krótką szyjką, z miodnikami, złożony z 3 owocolistków, trój- lub jednokomorowy. W komorach znajduje się po kilka anatropowych zalążków.
Owoce: Jagoda lub torebka. Nasiona są czarne, z prostym lub lekko zgiętym zarodkiem otoczonym bielmem z olejem i białkiem aleuronowym.

Systematyka

Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026 roku

←

storczykowate Orchidaceae

Boryaceae

Blandfordiaceae

asteliowate Asteliaceae

	Lanariaceae

	przyklękowate Hypoxidaceae

Doryanthaceae

Tecophilaeaceae

kosaćcowate Iridaceae

Xeronemataceae

złotogłowowate Asphodelaceae

	amarylkowate Amaryllidaceae

	szparagowate Asparagaceae

Wykaz rodzajów

Astelia Banks & Sol. ex R.Br.
Milligania Hook.f.
Neoastelia J.B.Williams

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-28] (ang.).
1 2 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. PlantSystematics.org. [dostęp 2010-12-13]. (ang.).
1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-28]. (ang.).
1 2 3 4 5 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 352. ISBN 1-55407-206-9.
↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-28] (ang.).

[indices-3] 1 2 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. PlantSystematics.org. [dostęp 2010-12-13]. (ang.).

[kew-4] 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-28]. (ang.).

[heywood-5] 1 2 3 4 5 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 352. ISBN 1-55407-206-9.

[APGV-6] James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.

[APPV-7] James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].