Aston Villa Football Club – klubpiłki nożnej z siedzibą w Birmingham. Został założony w roku 1874. Obecnie występuje w Premier League. Drużyna seniorów od roku 1897 swoje pojedynki toczy na Villa Park. Aston Villa jest jednym z założycieli The Football League w 1888 i Premier League w 1992. Klub został wprowadzony na giełdę przez jego poprzedniego właściciela i prezesa Douga Ellisa, w roku 2006 został kupiony przez Randy’ego Lernera, który z kolei w 2016 sprzedał swoje udziały przedsiębiorstwu Recon Group Limited i jego właścicielowi Tony'emu Xia. Po problemach finansowych w 2018 większościowym udziałowcem została grupa NSWE (obecnie V Sports) należąca do egipskiego miliardera Nassefa Sawirisa i amerykańskiego inwestora Wesa Edensa, którzy w roku 2019 całkowicie przejęli klub. W sezonie 2023/24 mniejszościowym udziałowcem V Sports została firma inwestycyjna Atairos, co wzmocniło zaplecze finansowe klubu.
Aston Villa jest jednym z najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów w Anglii. Siedem razy została mistrzem Anglii, a także siedem razy zdobyła Puchar Anglii. Villa w sezonie 1981/82 wygrała Puchar Europy jako jeden z sześciu angielskich klubów, które to uczyniły. Klub z 20 ważniejszymi trofeami jest czwartym najbardziej utytułowanym klubem w historii angielskiej piłki, chociaż większość z nich zdobył przed II wojną światową.
Największym rywalem klubu jest Birmingham City. Derby Birmingham między Aston Villą a Birmingham City rozgrywane są od roku 1879.
Tradycyjnymi strojami klubu są bordowe koszulki z błękitnymi rękawami, białymi spodenkami i niebieskimi skarpetami. Na herbie widoczny jest złoty lew na jasnoniebieskim tle, z napisaną na dole nazwą klubu oraz datą jego założenia; ta wersja herbu została przyjęta w maju 2024 roku.
Dzieje klubu
Aston Villa pod koniec XIX wieku
Aston Villa Football Club został założony w marcu 1874 przez członków wesleyowskiej kaplicy o nazwie Villa Cross w Aston, obecnie części miasta Birmingham. Założycielami byli Jack Hughes, Frederick Matthews, Walter Price oraz William Scattergood. Aston Villa pierwszy mecz rozegrała z lokalną drużyną rugby o nazwie Aston Brook St Mary's. Pierwsza połowa meczu była grana w rugby, zaś druga w piłkę nożną. Villa pierwszy sukces odniosła w roku 1880, wygrywając Puchar Birmingham, i szybko stała się jedną z najlepszych ekip w Midlands. Kapitanem drużyny był wówczas George Ramsay.
Klub pierwszy raz zdobył Puchar Anglii w roku 1887, gdy kapitanem zespołu był Archie Hunter. Aston Villa była jednym z 12 zespołów, które założyły Football League w roku 1888, a sam dyrektor drużyny, William McGregor, był założycielem ligi. Aston Villa w epoce wiktoriańskiej była jednym z najbardziej utytułowanych klubów, zdobywając liczne mistrzostwa Anglii oraz puchary kraju. W roku 1897 Villa zdobyła dublet oraz przeniosła się na nowy stadion: Aston Lower Grounds. Obiekt nie miał oficjalnej nazwy, ale kibicie wkrótce zaczęli nazywać go „Villa Park”.
Aston Villa zdobyła w roku 1920 po raz szósty Puchar Anglii; wkrótce po tym klub stracił miejsce w czołówce i w roku 1936 spadł do drugiej ligi. Villa pobiła przy tym ponury rekord: straciła 110 goli, w tym siedem na rzecz gracza Arsenalu, Teda Drake’a w porażce 1:7 na Villa Park. Podobnie jak wszystkie angielskie drużyny, klub stracił siedem sezonów z powodu II wojny światowej, w efekcie czego wielu piłkarzy było zmuszonych przedwcześnie zakończyć kariery. Aston Villa została przebudowana pod wodzą jej byłego piłkarza, Alexa Massiego, i w 1957 drużyna zdobyła swoje pierwsze trofeum od 37 lat. Klub zdobył wówczas Puchar Anglii, po pokonaniu w finale Manchesteru United prowadzonego przez Matta Busby'ego. Dwa lata później Aston Villa spadła do Second Division. W 1960 powrócił do pierwszej ligi, zaś w następnym sezonie zdobył Puchar Ligi Angielskiej.
Późne lata 60. były okresem zamieszania wewnątrz klubu. Pod presją kibiców zmieniono właściciela klubu, odeszło również kilku członków sztabu szkoleniowego. Chaos ten został zapoczątkowany poprzez degradację w 1967. Rok później fani wezwali zarząd drużyny do dymisji, ponieważ klub zajął 16. miejsce w tabeli Second Division. Początkowo zwolniono trenera Tommy'ego Cummingsa, następnie rezygnację ogłosił cały zarząd. Po tym zamieszaniu kontrolę nad klubem przejął Pat Matthews, który na stanowisko prezesa powołał Douga Ellisa. Mimo to drużyna w sezonie 1969/70 spadła do Third Division. Dwa lata później awansowała jednak do drugiej ligi, kończąc rozgrywki na pierwszej pozycji z 70 punktami na koncie, co było wówczas rekordem. W 1973 szkoleniowcem zespołu został Ron Saunders i w ciągu czterech lat doprowadził Aston Villę do pierwszej ligi i do europejskich pucharów.
Villa powróciła do elity i pod wodzą Saundersa świętowała kolejne sukcesy, w tym mistrzostwo kraju w sezonie 1980/1981. Saunders w połowie tego sezonu zrezygnował jednak ze swej funkcji, po kłótni z prezesem. Klub dotarł w tym czasie do ćwierćfinału Pucharu Europy. Następcą Saundersa został Tony Barton, który doprowadził drużynę do finału tych rozgrywek, w którym The Villans zagrali z Bayernem Monachium. Podopieczni Bartona wygrali to spotkanie 1:0 i sięgnęli po raz pierwszy po europejskie trofeum. Do dziś Villa jest jednym z pięciu angielskich klubów, które zdobyły Puchar Europy. W następnych latach Villa grała jednak słabiej. W 1987 spadła do drugiej ligi, szybko jednak awansowała z powrotem do najwyższej klasy rozgrywkowej.
Paul Lambert.
W 1992 klub był jednym z założycieli Premier League i w inauguracyjnym sezonie zajął drugą lokatę w tabeli. Późne lata 90. były okresem nierównej gry drużyny, w tym czasie grali pod kierunkiem trzech różnych szkoleniowców, przez co mieli znaczne wahania formy oraz pozycji w tabeli. Mimo to Aston Villa świętowała dwa razy zdobycie Pucharu Ligi. W roku 2000 po raz pierwszy od 43 lat dotarli do finału Pucharu Anglii, w którym przegrali 0:1 z Chelsea. Na początku XXI wieku pozycja ligowa drużyny również bardzo się wahała. Kolejni trenerzy nie mogli ustabilizować formy zespołu. W 2006 szkoleniowcem zespołu przestał być David O’Leary, zaś jego miejsce zajął Martin O’Neill. Zmieniono także współwłaściciela. Po 23 latach Doug Elis sprzedał swoje 38% udziałów w klubie Randy'emu Lernerowi. Klubowy herb też uległ zmianie. Latem 2007 roku do klubu wszedł nowy sponsor. W sezonie 2007/08 Aston Villa zajęła 6. miejsce w lidze oraz wygrała Puchar Intertoto i awansowała do Pucharu UEFA. W lutym 2010 klub wystąpił w finale Pucharu Ligi, w którym przegrał z Manchesterem United.
Podobnie jak w poprzednich rozgrywkach, Aston Villa zajęła 15. miejsce z dorobkiem 38 punktów. Po jego zakończeniu klub na sprzedaż wystawił właściciel Randy Lerner. 14 czerwca 2016 ogłoszono, że klub został częścią Recon Group, której właścicielem jest chiński biznesmen Xia Jiantong (Tony Xia) za sumę 76 mln funtów.
13 września 2014, po zwycięstwie nad Liverpoolem na Anfield, The Villans po raz po raz pierwszy od 1998 roku, zdobyli 10 punktów po 4 kolejkach.
11 lutego 2015 po przegranej 2-0 z Hull CityPaul Lambert rozstał się z klubem za porozumieniem stron.
14 lutego 2015 nowym szkoleniowcem został Tim Sherwood podpisując trzyipółletni kontrakt. 19 kwietnia 2015 Aston Villa pokonała Liverpool w półfinale Pucharu Anglii i po raz pierwszy od 15 lat uzyskała awans do finału tych rozgrywek. W sezonie 2015/2016, przegranym meczem z Manchesterem United 16 kwietnia 2016, klub potwierdził swój spadek z Premier League.
W pierwszym sezonie w Championship Villa zajęła 13. miejsce, natomiast w sezonie 2017/18 dotarła do finału baraży o awans, w którym przegrała 0-1 z Fulham. W sezonie 2018/19 drużyna prowadzona przez Deana Smitha wygrała baraże po zwycięstwie 2-1 nad Derby County i powróciła do Premier League po trzech latach przerwy.
W sezonie 2019/20 klub utrzymał się w najwyższej klasie rozgrywkowej dzięki remisowi z West Hamem w ostatniej kolejce. W następnym sezonie Villa zajęła 11. miejsce, a wyróżniającym się zawodnikiem był kapitan zespołu Jack Grealish. Latem 2021 Grealish został sprzedany do Manchesteru City za rekordowe 100 mln funtów, co uczyniło go najdroższym angielskim piłkarzem w historii.
Po słabszych wynikach w listopadzie 2021 zwolniono trenera Deana Smitha, a jego miejsce zajął Steven Gerrard, który poprowadził drużynę do 14. miejsca w Premier League w sezonie 2021/22. W październiku 2022 Gerrarda zwolniono, a nowym menedżerem został ogłoszony Unai Emery. Pod wodzą Hiszpana klub zakończył sezon 2022/23 na 7. miejscu, kwalifikując się do Ligi Konferencji Europy UEFA. Sezon 2023/24 był jednym z najlepszych w historii nowożytnej Aston Villi – drużyna zajęła 4. miejsce w Premier League, tym samym zapewniając sobie pierwszy od 1983 udział w Lidze Mistrzów UEFA. W Lidze Konferencji zespół dotarł do półfinału, gdzie uległ Olympiakosowi. W kolejnym sezonie klub zajął 6. miejsce w ligowej tabeli, gwarantując sobie tym samym udział w Lidze Europy UEFA. W Lidze Mistrzów Aston Villa dotarła do ćwierćfinału, gdzie została wyeliminowana przez Paris Saint-Germain, późniejszego triumfatora rozgrywek. Sezon 2025/26 zakończył się dla Aston Villi triumfem w Lidze Europy UEFA. W finale angielski zespół zwyciężył z SC Freiburg 3-0, przerywając tym samym trwającą trzy dekady serię bez zdobytego trofeum.
Właściciel
Randy Lerner, właściciel Aston Villi w latach (2006-2016).
Pierwsze podziały w klubie nastąpiły pod koniec XIX wieku i zostały spowodowane ustawą, która miała na celu kodyfikację rosnącej liczby zawodowych drużyn i piłkarzy w Piłkarskim Związku ligi. Drużyny te zostały zobowiązane rozprowadzać udziały dla inwestorów, jako ułatwienie handlowe pomiędzy klubami znoszące konieczność udziału związku piłkarskiego w transakcjach. Pierwszym istotniejszym udziałowcem w historii Aston Villi był Doug Ellis. Zaczął wykupywać udziały od 1960 roku, by stać się prezesem w 1968 roku i głównym udziałowcem w latach 1982-2006. W 1996 roku klub zadebiutował na Londyńskiej Giełdzie Papierów Wartościowych
14 sierpnia 2006 roku zostało potwierdzone, że Randy Lerner, właściciel National Football League's Cleveland Browns, osiągnął porozumienie w sprawie kupna Aston Villi za £62.6million. Oświadczenie wydane 25 sierpnia do Londyńskiej Giełdy informowało, że Lerner zabezpieczył 59,69% udziałów, co uczyniło go większościowym udziałowcem, a on sam mianował się prezesem. W ostatnim roku władzy Douga Ellisa w Villi, klub stracił £8.2m przed opodatkowaniem, w porównaniu do £3m zysku rok wcześniej, a przychód spadł z £51.6m do £49m. 18 Września Randy Lerner zwiększył swoje udziały w klubie do 89,69% i tym samym przyczynił się do rezygnacji Douga Ellisa i jego zarządu na korzyść nowego pod przewodnictwem samego Lernera już 19 września.
W latach 2016–2018 właścicielem klubu był dr Tony Xia.
W lipcu 2018 roku ogłoszono, że egipski miliarder Nassef Sawiris i współzałożyciel Fortress Investment Group Amerykanin Wes Edens, zgodzili się kupić większościowy pakiet akcji klubu. Xia pozostał mniejszościowym udziałowcem i wiceprezesem i zachował 45 procent udziałów. W sierpniu 2019 poinformowano, że mniejszościowy pakiet akcji został wykupiony i dr Xia stracił wszystkie udziały w klubie.
Sukcesy
Aston Villa ma w swoim dorobku zarówno europejskie, jak i krajowe trofea. Ostatnim ważniejszym sukcesem był zdobyty w roku 1996 Puchar Ligi Angielskiej. Młodzieżowa drużyna zdobyła w 2002 roku Młodzieżowy Puchar Anglii.
Łącznie z sezonem 2018/19, Aston Villa spędziła 105 sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej w Anglii, gdzie lepszym wynikiem może pochwalić się jedynie Everton (116 sezonów). Mecze pomiędzy tymi dwoma drużynami były najczęściej rozgrywanymi meczami w historii całej ligi. Villa zajmuje dziewiąte miejsce w tabeli wszech czasów Premier League oraz zdobywając 20 ważnych trofeów jest piątym najbardziej utytułowanym klubem w Anglii.
Aston Villa jest rekordzistą w liczbie zdobytych goli w jednym sezonie; w sezonie 1930/31 strzeliła 128 bramek. Legenda Villi, Archie Hunter jest pierwszym piłkarzem, który zdobył gola w każdej rundzie Pucharu Anglii, dokonał tego w roku 1887. W latach 1888–1901 Aston Villa nie przegrała żadnego meczu na własnym stadionie w Pucharze Anglii.
Obecnym stadionem Aston Villi jest, czterogwiazdkowy w skali UEFA, Villa Park, wcześniej klub grał na Aston Park (1874–1876) i Perry Barr (1876–1897). Villa Park jest obecnie największym stadionem piłkarskim w Midlands i ósmym w całej Anglii. Na obiekcie było rozgrywanych 16 meczów międzynarodowych, pierwszy w roku 1899, ostatni zaś w 2005. Dlatego stadion ten jest pierwszym w Anglii, na którym były rozgrywane spotkania reprezentacyjne w trzech różnych wiekach. Na Villi Park było rozgrywanych 55 półfinałów Pucharu Anglii, najwięcej w historii. Klub planuje rozbudować północną trybunę. Jeśli tak się stanie, to obiekt będzie mógł pomieścić 51 tysięcy kibiców.
Chronologiczna lista trenerów klubu od jego założenia. Na liście uwzględniono tych szkoleniowców, którzy poprowadzili zespół w przynajmniej jednym oficjalnym spotkaniu.
Głównymi rywalami Aston Villi od zawsze była ekipa innego lokalnego klubu, czyli Birmingham City. Mecze między tymi dwoma ekipami są znane jako Second City Derby. Villa posiada też kilka innych lokalnych rywali, ale mecze z nimi już tak nie elektryzują fanów jak potyczki z City. Do rywali tych zaliczają się: West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers i Coventry City.
Dużo programów telewizyjnych w ostatnich kilku dekadach nawiązuje do Aston Villi. W sitcomie Porridge, Lennie Godber jest kibicem Villi. W pierwszym odcinku serialu Tak jest, panie ministrzeJim Hacker mówił, że musi się zwalniać z pracy, żeby obejrzeć grę Aston Villi. Jednak w późniejszym odcinku zorganizował kampanię, żeby uratować fikcyjny lokalny klub – „Aston Wanderers”. W czasie odcinków The Fast Show, kibic Villi Mark William jest przedstawiony w koszulce w koszulce rywali The Villans – Birminghamu City, co później zepsuło jego reputację.
↑Aston Villa FootballA.V.F.ClubAston Villa FootballA.V.F., V Sports Announces Investment from Atairos [online], Aston Villa Football Club, 15 grudnia 2023 [dostęp 2025-09-08].
123Do 1992 roku najwyższą klasą rozgrywkową w Anglii była Football League First Division; następnie rozgrywki te zmieniły nazwa na FA Premier League. W tym samym czasie, druga liga (Second Division) zmieniła nazwę na First Division, a trzecia liga (Third Division) zmieniła nazwę na Second Division
.
