Astrophytum capricorne

*Astrophytum capricorne*
	; Kwitnący Astrophytum capricorne
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	kaktusowate
Rodzaj	Astrophytum
Gatunek	Astrophytum capricorne
	Nazwa systematyczna
	Astrophytum capricorne (A.Dietr.) Britton & Rose; Cact. 3: 185 1922
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Multimedia w Wikimedia Commons

Astrophytum capricorne – gatunek z rodziny kaktusowatych. Występuje w północnym Meksyku, zwłaszcza w stanie Coahuila, w okolicach Saltillo. Rośnie na skałach wapiennych w zaroślach matorralu. Nazwa zwyczajowa (koziorożec) i łaciński epitet gatunkowy (capricorne) pochodzi od zakrzywionych cierni przypominających rogi kozy (capri – kozi, corne – rogi).

Morfologia

Pokrój: Pędy początkowo kulistawe, z czasem owalne, osiągające do 20 cm wysokości i 10 cm szerokości. Żebra wyraziste, w liczbie zwykle 8 do 9, rozdzielone głębokimi bruzdami ze skórką pokrytą licznymi, drobnymi, białymi kłaczkami (flokami). Areole ułożone wzdłuż żeber, brązowawe.
Ciernie: Liczne, miękkie, powykręcane do góry o długości od 3 do 10 cm. Ich kolor jest zmienny – od żółtawego poprzez odcienie brązu do niemal czarnego. Na wierzchołku rośliny tworzą gęsty splot.
Kwiaty: Lśniąco żółte z czerwoną gardzielą. Rozwijają się z wierzchołkowych areoli wczesnym latem w ciągu dnia i osiągają 6 do 7 cm średnicy. Zakwitać mogą już młode rośliny.
Owoce: Czerwonawe o rozmiarze 2–3 cm.

Uprawa

Gatunek należy do dość trudnych w uprawie. Wymaga pełnego światła i ciepła (nie znosi temperatur poniżej 10 °C) oraz przepuszczalnego podłoża.

Najlepiej sprawdzają się mieszanki mineralne lub organiczno mineralne do 30% części organicznych. Zalecane mineralne składniki to perlit, drobny keramzyt, piasek i żwirek kwarcowy. Niektórzy używają jeszcze pemzy lub zeolitu.

Roślina ma bardzo kruche, delikatne korzenie i jest wrażliwa na ich gnicie. Podlewać należy ostrożnie. Obficie, ale rzadko. Bezwzględnie, dopiero gdy podłoże porządnie przeschnie i zapowiada się przez kilka najbliższych dni słoneczna pogoda. W przypadku zgnicia korzeni, ich odrastanie zająć może kilka lat.

Zimą, tj. od października do marca-kwietnia należy je zimować w całkowicie suchym podłożu i temperaturze 8-15 °C.

Zmienność

Gatunek bardzo zmienny, nawet w obrębie jednej odmiany. Wyróżnia się następujące odmiany:

A. capricorne var. crassispinoides
A. capricorne var. crassispinum – wyróżnia się grubymi, wyprostowanymi cierniami i dłuższymi kwiatami, żółtymi, ale bez czerwonej gardzieli, czasem także czerwonymi. Występuje głównie w stanie Coahuila.
A. capricorne var. minus
A. capricorne var. niveum
A. capricorne var. senille
A. capricorne var. aureum

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-07] (ang.).
↑ Astrophytum capricorne. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-01-22].
↑ Astrophytum capricorne, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Clive Innes, Charles Glass: Kaktusy. Ilustrowana encyklopedia. Warszawa: Elipsa, 2006, s. 29. ISBN 83-85152-28-8.
↑ Siegfried Brehme: Ratschlage fur den Kakteenfreund. Leipzig: Neumann Verlag, 1985, s. 52Siegfried Brehme.
1 2 3 4 Jan Riha, Rudolf Subik: Encyklopedia kaktusów. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1992, s. 28. ISBN 83-7066-424-5.
↑ Astrophytum capricorne (Goat’s Horn Cactus) [online], World of Succulents, 7 maja 2013 [dostęp 2019-01-21] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Tony i Suzanne Mace: Kaktusy dla początkujących. Warszawa: Wiedza i Życie, 2006, s. 55. ISBN 83-7184-594-4.
1 2 3 4 5 Astrophytum capricorne [online], www.cactus-art.biz [dostęp 2019-01-21] .
↑ Astrophytum capricorne (A. Dietrich) Britton & Rose | ISI 2016 [online], www.huntington.org [dostęp 2019-01-21] .
1 2 3 4 Kaktusiarz, czyli życie ciernistą pasją - Uprawa trudnych gatunków [online], kaktusiarz.herokuapp.com [dostęp 2019-01-21] .
↑ Zdenek Fleischer, Bohumil Schutz: Kaktusy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986, s. 96. ISBN 83-09-00896-1.
↑ Astrophytum capricorne [online], www.llifle.com [dostęp 2019-01-21] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-07] (ang.).

[tpl-3] Astrophytum capricorne. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-01-22].

[iucn-4] Astrophytum capricorne, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[clive-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 Clive Innes, Charles Glass: Kaktusy. Ilustrowana encyklopedia. Warszawa: Elipsa, 2006, s. 29. ISBN 83-85152-28-8.

[6] Siegfried Brehme: Ratschlage fur den Kakteenfreund. Leipzig: Neumann Verlag, 1985, s. 52Siegfried Brehme.

[riha-7] 1 2 3 4 Jan Riha, Rudolf Subik: Encyklopedia kaktusów. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1992, s. 28. ISBN 83-7066-424-5.

[8] Astrophytum capricorne (Goat’s Horn Cactus) [online], World of Succulents, 7 maja 2013 [dostęp 2019-01-21] (ang.).

[mace-9] 1 2 3 4 5 6 7 Tony i Suzanne Mace: Kaktusy dla początkujących. Warszawa: Wiedza i Życie, 2006, s. 55. ISBN 83-7184-594-4.

[:0-10] 1 2 3 4 5 Astrophytum capricorne [online], www.cactus-art.biz [dostęp 2019-01-21] .

[11] Astrophytum capricorne (A. Dietrich) Britton & Rose | ISI 2016 [online], www.huntington.org [dostęp 2019-01-21] .

[:1-12] 1 2 3 4 Kaktusiarz, czyli życie ciernistą pasją - Uprawa trudnych gatunków [online], kaktusiarz.herokuapp.com [dostęp 2019-01-21] .

[flescher-13] Zdenek Fleischer, Bohumil Schutz: Kaktusy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986, s. 96. ISBN 83-09-00896-1.

[14] Astrophytum capricorne [online], www.llifle.com [dostęp 2019-01-21] .