Okręt ma wyporność pełną ok. 4400 ton i długość 112,5m. Napędzany jest silnikami wysokoprężnymi. Posiada uzbrojenie artyleryjskie do samoobrony oraz wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych do wsparcia desantu. Może transportować do 13 czołgów i 190 żołnierzy, wysadzanych bezpośrednio na brzeg przez furtę dziobową.
Historia
Okręt BDK-54 został zbudowany na przełomie lat 80/90. XX wieku w Stoczni Północnej w Gdańsku w ramach serii dużych okrętów desantowych projektu 775, zaprojektowanych w Polsce i budowanych na zamówienie marynarki ZSRR. Budowany jako okręt projektu 775 nr 26, był pierwszym okrętem trzeciej, ulepszonej odmiany 775/III, różniącej się od poprzednich uzbrojeniem i wyposażeniem. Projekt stoczniowy 775/III określany był w marynarce także jako 775M, a w kodzie NATO nazwany był: RopuchaII. Stępkę pod budowę BDK-54 położono 22 listopada 1988 roku, a wodowano go 19 maja 1989 roku. Okręt został oddany do służby 12 października 1990 roku.
Okręty desantowe projektu 775 dysponują przelotową ładownią, dostępną przez rampę dziobową i rufową, o długości 95m, szerokości od 4,5 do 6,5m i wysokości 4,5m. Na dziobie jest otwierana furta i opuszczana pochylnia; w celu rozładunku okręty mogą wpływać na plażę. Jednostki mogą transportować 10-13 czołgów lub transporterów opancerzonych albo 20 ciężarówek. Obok pojazdów okręty zabierają do 190 żołnierzy (część publikacji podaje inne liczby). Ładowność okrętów jest określana w publikacjach na ogół jako 450 ton. Załoga liczy od 87 osób (w tym 8 oficerów), do 98 osób.
Strzelanie pokazowe z wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych, 2015
Uzbrojenie artyleryjskie okrętów projektu 775/III stanowi jedno działo uniwersalne kalibru 76mm w wieży umieszczonej przed nadbudówką, kierowane radarem artyleryjskim MR-123 Wympieł. W stosunku do poprzedniego podtypu, dodano dla samoobrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej dwa zestawy artyleryjskie z działkami kalibru 30 mm AK-630M, umieszczone za nadbudówką, również kierowane radarem Wympieł. Ponadto okręty mają etatowo do samoobrony dwie poczwórne wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych bardzo bliskiego zasięgu Strieła-3 samonaprowadzających się na podczerwień, z zapasem 32 pocisków. Dla celów wsparcia desantu służą dwie dwudziestoprowadnicowe wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 122mm Grad-M ze 160 pociskami.
W skład wyposażenia radioelektronicznego jednostek projektu 775/III wchodziła przede wszystkim stacja radiolokacyjna wykrywania nawodnego i powietrznego Pozitiw. Do kierowania ogniem artylerii służy radar MR-123 Wympieł na kolumnie za kominami na rufie. Wyposażenie radarowe uzupełnia radar nawigacyjny Wajgacz/Najada. Okręty projektu 775/III wyposażone są ponadto w kompleks walki elektronicznej Start oraz dwie szesnastoprowadnicowe wyrzutnie celów pozornych PK-16 kalibru 82mm.
Napęd stanowią dwa silniki wysokoprężne 16ZVB 40/48 o łącznej mocy 19200KM poruszające dwie śruby. Prędkość maksymalna wynosi 17,5węzła. Zasięg wynosi 3500Mm przy prędkości 16 węzłów i 6000Mm przy prędkości 12,5 węzła.
Służba
Służba w ZSRR
Okręt wszedł do służby w Marynarce Wojennej ZSRR 12 października 1990 roku z oznaczeniem alfanumerycznym: BDK-54 (БДК-54), od bolszoj diesantnyj korabl – duży okręt desantowy. Został przydzielony do Floty Czarnomorskiej ZSRR. Wchodził w skład 4 dywizjonu okrętów desantowych 39 Dywizji Morskich Sił Desantowych Floty Czarnomorskiej, stacjonującej w bazie na jeziorze Donuzław.
Służba w Rosji – początek
„Azow” w 2009 roku
Po rozpadzie ZSRR w grudniu 1991 roku BDK-54 wchodził nadal w skład Floty Czarnomorskiej podporządkowanej siłom zbrojnym Wspólnoty Niepodległych Państw, a po jej podziale w drugiej połowie lat 90. został ostatecznie przejęty przez Flotę Czarnomorską Rosji. Po rozformowaniu 39 Dywizji w 1994 roku, został włączony do 30 Dywizji Okrętów Nawodnych. 23 listopada 1998 roku otrzymał nazwę „Azow”, od miasta w Rosji, po wycofanym krążowniku przeciwpodwodnym „Azow”. Jednocześnie miasto Azow objęło patronat (szefostwo) nad okrętem. W Marynarce Rosji nosił stały numer burtowy 151. W lipcu 1999 roku uczestniczył w przerzucie wojsk rosyjskich z Tuapse do Salonik w związku z operacją pokojową sił ONZ w byłej Jugosławii.
W 2001 roku okręt wykonywał misje wywozu sprzętu wojskowego z Gruzji. W 2005 roku odbył rejs na Morze Śródziemne, zachodząc z wizytą roboczą do greckich portów. W październiku 2006 roku wziął udział w kręceniu filmu o budowie bazy morskiej w Noworosyjsku. W 2008 roku odwiedził pierwszy raz port Azow nad Donem. W sierpniu 2008 roku i kwietniu 2009 roku brał udział w rejsach ćwiczebnych międzynarodowego zespołu flot czarnomorskich Blackseafor(inne języki), odwiedzając za drugim razem 17 kwietnia Burgas. W sierpniu 2009 roku wyszedł z okrętami „Jamał” i „Nowoczerkassk” w rejs do Bałtyjska na Morze Bałtyckie. Brał tam udział w ćwiczeniach operacyjno-strategicznych Zapad 2009(inne języki), po czym powrócił na Morze Czarne.
We wrześniu 2011 roku „Azow” popłynął do Azowa, biorąc udział w obchodach rocznicy powstania miasta. W Rosji podawano informacje, że okręt musiał płynąć płytką Zatoką Tiemriucką(inne języki) wzdłuż brzegów Rosji, gdyż ukraińska administracja po raz pierwszy nie przepuściła go Cieśniną Kerczeńską bez opłacenia ukraińskiego pilota. Według Ukrainy jednak okręt normalnie przepłynął Cieśniną Kerczeńską. Zimą 2012/2013 roku pełnił służbę na Morzu Śródziemnym. Kilkakrotnie transportował przy tym sprzęt i wojsko z Noworosyjska do syryjskiego portu Tartus, wspierając rosyjską interwencję w wojnie domowej w Syrii (między innymi w styczniu 2013 roku). 12 kwietnia 2013 roku wyszedł w dalszy rejs na Morze Śródziemne, w celu uczestnictwa w odsłonięciu pomnika adm. Uszakowa w Mesynie. Następnie we wrześniu 2013 roku brał udział w rosyjsko-białoruskich ćwiczeniach operacyjno-strategicznych Zapad 2013(inne języki) na Bałtyku. W rejs powrotny z Bałtyjska wyszedł 8 października, zachodząc po drodze do Ceuty. Od lutego 2014 roku ponownie pełnił służbę na Morzu Śródziemnym. Od stycznia do marca 2015 roku podczas remontu wymieniono silnik, a w marcu ponownie okręt wyszedł w celu pełnienia służby na Morze Śródziemne.
Bandera św. Jerzego
6 września 2017 roku okręt ponownie popłynął do Azowa na obchody 950-lecia miasta, przepływając jako pierwszy okręt pod budowanym Mostem Krymskim. Następnie pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, składając 18 października 2017 roku wizytę w greckim porcie Pylos i uczestnicząc w obchodach 190-lecia bitwy pod Navarino, związanej z imieniem okrętu. W grudniu 2017 roku na podstawie wyróżniających się wyników wyszkolenia załogi „Azow” otrzymał tytuł okrętu „uderzeniowego” (ros. udarnyj). 27 listopada 2021 roku w związku z noszeniem historycznej nazwy okrętu „Azow”, otrzymał jako pierwszy we flocie wyróżniającą banderę św. Jerzego (Gieorgijewskij wojenno-morskoj fłag).
Wojna rosyjsko-ukraińska
„Azow” w Zatoce Kilen w Sewastopolu, 2014
„Azow” brał udział w działaniach po inwazji Rosji na Ukrainę. W maju 2022 roku przebywał przy nabrzeżu 13. stoczni rosyjskiej Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu, z niewiadomych przyczyn (spekulowano, że na skutek uszkodzeń bojowych). Jego numer burtowy następnie zamalowano.
„Azow” został zaatakowany wieczorem 23 marca 2024 roku w zmasowanym ataku ukraińskich pocisków manewrujących na Krym. Według Ukrainy, „Azow” oraz „Jamał” miały zostać trafione pociskami Storm Shadow i nie być „w stanie wykonywać zadań bojowych w najbliższej przyszłości”, jednakże brak było obiektywnego potwierdzenia uszkodzeń.
18 kwietnia 2026 roku Służba Bezpieczeństwa Ukrainy poinformowała, że Centrum Operacji Specjalnych Alfa przeprowadziło operację na Krymie, podczas której trafiono trzy rosyjskie okręty, w tym „Jamał” i „Azow”. Atak został dokonany najprawdopodobniej przy pomocy dronów, jednakże nie ujawniono szczegółów, jak również brak jest obiektywnego potwierdzenia rezultatów.
JurijApalkow:Korabli WMF SSSR. Sprawocznik. Tom IV. Diesantnyje i minno-tralnyje korabli.Sankt Petersburg:Galeja Print,2007. ISBN978-5-8172-0135-2.(ros.).
A.Car′kow:Rossijskij Wojenno-Morskoj Fłot 2016 g..2015,seria:Morskaja Kollekcyja. nr 12(193)/2015.(ros.).
WładimirSzczerbakow.Diesantnyje korabli WMF Rossii. Czast 2.„Tiechnika i Woorużenije”.nr 1/2014,s.4—7,2014.Moskwa.ISSN1682-7597.(ros.).
Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995.Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.).Annapolis:Naval Institute Press,1995. ISBN1-55750-132-7.(ang.).
Marynarka Wojenna ZSRR
Marynarka Wojenna Rosji
