B-7, poprzednio Z-7 – bazowy środek pływający w służbie Marynarki Wojennej, jej obecna klasyfikacja to barka śmieciarka (nazywana jest także barką ekologiczną). Służy do zbierania oraz utylizacji odpadów ropopochodnych z innych jednostek pływających. Została zbudowana jako zbiornikowiec paliwowyprojektu 500, razem z bliźniaczymi jednostkami Z-5 i Z-6, a w 1993 roku przebudowano ją na barkę śmieciarkę według projektu 9235.
Geneza i budowa
Po II wojnie światowej w skład Marynarki Wojennej weszły cztery zbiornikowce. Nazwano je: Z-1, Z-2, Z-3 i Z-4. Trzy pierwsze były dawnymi krypami minowymi Marynarki Wojennej II RP, które podczas wojny Niemcy przebudowali na zbiornikowce, czwarty zaś był redowym zbiornikowcem. Jednostki te zabezpieczyły potrzeby MW na lata 50. XX wieku, lecz w dalszej perspektywie potrzebna była wymiana ich na nowe, większe okręty, ponieważ starsze jednostki były w zasadzie rozwiązaniem tymczasowym. Pod koniec lat 50. XX wieku, Marynarka Wojenna zleciła Centralnemu Biuru Konstrukcji Okrętowych numer 2 zaprojektowanie nowego zbiornikowca paliwowego. Projekt został oznaczony numerem projektowym 500. Budowa trzech egzemplarzy została zlecona państwowej Stoczni Północnej (obecna Remontowa Shipbuilding) w Gdańsku. Nowe zbiornikowce zostały oznaczone numerami burtowymi Z-5 (numer budowy 500/1), Z-6 (numer budowy 500/2) i Z-7 (numer budowy 500/3). Stępkę pod pierwszy okręt serii, Z-5, położono w lipcu 1960 roku, a pod Z-6 we wrześniu tego roku.
Stępkę pod Z-7 położono 21 listopada 1960 roku. Okręt został oficjalnie zwodowany 4 marca 1961 roku, a przekazanie go Marynarce Wojennej przez stocznię nastąpiło 30 czerwca 1961 roku, po kilkumiesięcznej budowie. Banderę pomocniczych jednostek pływających podniesiono na zbiornikowcu Z-7 14 lipca 1961 roku.
Dane taktyczno-techniczne
Kadłub i architektura
W dziobówce barki B-7 mieszczą się warsztaty, magazyny mechaniczne oraz magazyny elektryczne. W dziobowej części kadłuba jednostki mieszczą się zbiorniki o różnym przeznaczeniu. Są to zbiorniki: paliwa, wody zęzowej, wody balastowej, okrętowego paliwa brudnego, okrętowego paliwa oczyszczonego, osadu wody zęzowej i fekaliów. Powiększony przedział siłowni jest zajmowany przez dwa zespoły prądotwórcze, spalarkę śmieci, urządzenia obróbki fekaliów oraz inne instalacje neutralizujące zanieczyszczenia. Na pokładzie głównym znajduje się żurawik okrętowy i łódź robocza. W rufowej części B-7 znajduje się pomieszczenie kotłowni, zbiornik wody pitnej oraz skrajnik rufowy. Na rufie znajduje się dwukondygnacyjna nadbudówka. W pierwszej kondygnacji znajdują się dwie kajuty załogi: dwuosobowa i czteroosobowa, kambuz (kuchnię) z jadalnią, przebieralnię, sanitariaty oraz szyb kotłowni. Sterówka barki została przebudowana na kabinę dowódcy jednostki.
Zbiornikowce projektu 500 otrzymały jako napęd silnik wysokoprężny Wola 300 o mocy 300 KM (220 kW), który napędzał poprzez przekładnię redukcyjno-nawrotną stałą śrubę napędową. Prędkość maksymalna wynosiła wówczas 8 węzłów, a zasięg maksymalny 500 Mm. Podczas przebudowy na barkę śmieciarkę usunięto cały napęd, a kotłowni pozostawiono jedynie kocioł parowy VX704. Jako iż barka nie własnego napędu, musi być holowana przez inne jednostki pływające.
W czasach służby jako zbiornikowiec prąd elektryczny na B-7 dostarczały trzy agregaty prądotwórcze Andrychów 322ME, jednak zostały one zdemontowane podczas przebudowy. W jej czasie zamontowano też dwa nowe zespoły prądotwórcze Andrychów ZE400/50EL o mocy 60 kVA każdy. Mają one napięcie rzędu 3×400V/50Hz i składają się z silnika wysokoprężnego i prądnicy synchronicznej GCPf94c/1.
Uzbrojenie i wyposażenie
Uzbrojenie
Przed przebudową na pokładzie barki były zamontowane dwie radzieckiearmaty przeciwlotnicze2M-3M kalibru 25 mm, po jednej na dziobie i rufie. W czasie przebudowy zostały one jednak zdemontowane i od tego czasu jednostka nie posiada własnego uzbrojenia.
Wyposażenie
Na pokładzie głównym barki B-7 znajduje się żurawik okrętowy o udźwigu 630 kg i wysięgu 4,25 m. Jest on przeznaczony do podnoszenia i opuszczania okrętowej łodzi roboczej ŁR5. Posiada ona doczepny silnik diesla Wicher 25 o mocy 24,4 KM (18 kW). Łódź przeznaczona jest głównie do stawiania i obsługi pływającej zapory przeciwolejowej. Na jednostce znajduje się rozgłośnia ogólnookrętowa firmy Thesta.
Wyposażenie ekologiczne
Na wyposażenie ekologiczne barki B-7 składają się:
Pływająca zapora przeciwolejowa – służy do grodzenia zanieczyszczonego akwenu. Zapora jest podzielona na 20 sekcji, każda po 12,5 m, zanurzona na 0,5 m a wystająca ponad lustro wody na 0,25 m. Ustawieniem zapory zajmuje się łódź pokładowa ŁR5.
Pływający zbieracz oleju – służy do zbierania zanieczyszczeń z akwenu ogrodzonego przez zaporę. Urządzenie ma wydatek 170-200 l/min, a zebrane zanieczyszczenia przekazywane są do zbiorników.
Odolejacz i wirówka – mają za zadanie oczyszczać zawodnione paliwo lub olej, który jest potem przekazywany do zbiorników.
Urządzenie do oczyszczania ścieków fekalnych – neutralizuje fekalia i po uznaniu ich za nieszkodliwe, wydala za burtę. Urządzenie oczyszcza ścieki typu biologiczno-chemicznego i ma wydajność 3,85 m³/dobę
Spalarka śmieci – utylizuje odpady stałe (wydajność 50 kg/h) i płynne (wydajność 30 kg/h).
Przebudowa
Od roku 1965 w Porcie Wojennym w Gdyni, w składzie 45 Dywizjonu Pomocniczych Jednostek Pływających służyła barka śmieciarka nieznanego projektu i pochodzenia. Wycofanie jej ze służby nastąpiło w 1990 roku. Po wycofaniu nastąpiła luka w systemie gospodarki odpadami w MW. Do przebudowy na barkę śmieciarkę postanowiono przygotować były zbiornikowiec Z-7 projektu 500. Przebudowy zbiornikowca na barkę ekologiczną podjęła się Stocznia Remontowa „Nauta” w Gdyni. W 1991 roku w Spółdzielczym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym zostały opracowane założenia przebudowy. Dwa lata później, w 1993 roku Pracownia Okrętowa Ośrodka Postępu Technicznego Stoczni „Bałtyk” przygotowała projekt samej przebudowy. Przebudowa rozplanowania wewnętrznego barki polegała na:
Usunięciu pomostu komunikacyjnego znajdującego się nad zbiornikami;
Zmianach w rozplanowaniu wewnętrznym w pierwszej kondygnacji nadbudówki;
Usunięciu silnika głównego, przekładni, linii wałów, śruby napędowej, dotychczasowych źródeł energii elektrycznej, maszyny sterowej, steru oraz wielu innych urządzeń i mechanizmów
Przebudowa zakończyła się w 1993 roku. Nadbudówka, sterówka oraz urządzenia pokładowe przeszły poważną przebudowę i modernizację. System zbiorników został najbardziej przebudowane i zmodernizowane.
Barka służy do gromadzenia mieszaniny wody i paliwa, workowanych odpadów stałych, szlamu i fekaliów, materiałów ropopochodnych w Porcie Wojennym Gdynia, Punkcie Bazowania Hel oraz na wodach przybrzeżnych, a także utylizacji śmieci stałych lub płynnych w spalarce.
W 1990 roku ze służby w Gdyni wycofano barkę śmieciarkę B-7, co skutkowało koniecznością znalezienia (budowy lub przebudowy) nowej jednostki do tej roli. Wybór padł na prawie 30-letni zbiornikowiec Z-7. Przebudowa na barkę ekologiczną była prowadzona przez Stocznię Remontową „Nauta” i zakończył się w 1993 roku. Po zakończeniu przebudowy, jednostka już jako B-7 weszła w skład 45 Dywizjonu Pomocniczych Jednostek Pływających w ramach 3 Flotylli Okrętów z bazą na Oksywiu. 30 czerwca 1996 roku 45 dPJP został włączony w skład Komendy Portu Wojennego Gdynia z powodów oszczędnościowo-strukturowych, jako Dywizjon Pomocniczych Jednostek Pływających. 1 stycznia 2012 roku, w związku ze zmianami w logistyce w Siłach Zbrojnych RP, dPJP rozformowano, a jego okręty, w tym B-7 włączono do Dywizjonu Okrętów Wsparcia 3 FO. W 2018 roku barka przeszła remont główny w stoczni NET Marine Power Service Sp. z o.o. ze Szczecina za kwotę 3,3 mln złotych. Jednostka nadal pozostaje w służbie (stan na 2025 rok).
Kalendarium
W kalendarium B-7 (Z-7) opisane są najważniejsze wydarzenia z budowy i eksploatacji jednostki:
JarosławCiślak.Rozformowanie Dywizjonu Pomocniczych Jednostek Pływających KPW Świnoujście.„Morze, Statki i Okręty”.Nr 1/2012,styczeń2012.Magnum-X.ISSN1426-529X.
PiotrWojtas.Najwszechstronniejsza jednostka.„Bandera”.Nr 1/2012,styczeń2012.Dowództwo Marynarki Wojennej we współpracy z Wojskowym Instytutem Wydawniczym.ISSN0209-1070.
Marynarka Wojenna
