| region | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Siedziba | |||||
| Prezydent | |||||
| Powierzchnia |
9 992 km² | ||||
| Populacja (2025) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
53 os./km² | ||||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| Liczba prowincji |
2 | ||||
| Liczba gmin |
131 | ||||
| Położenie na mapie Włoch | |||||
| 40°30′N 16°30′E/40,500000 16,500000 | |||||
| Strona internetowa | |||||

Basilicata ([ba.zi.liˈka.ta]; dawniej także Lucania) – region administracyjny w południowych Włoszech, z stolicą w Potenza. Graniczy z Apulią, Kalabrią i Kampanią. Ma dostęp do dwóch mórz: krótki odcinek wybrzeża Morza Tyrreńskiego na południowym zachodzie i wybrzeże Zatoki Tarenckiej Morza Jońskiego na południu. Region zamieszkiwało w 2025 roku około 530 tys. osób – to jeden z najsłabiej zaludnionych regionów Włoch. W skład regionu wchodzą dwie prowincje: Potenza i Matera.
Jest to kraina górzysta, położona w Apeninach Południowych. Na południowym zachodzie sięga do Morza Tyrreńskiego, a na południu do Zatoki Tarenckiej Morza Jońskiego.
Pierwsze ślady obecności człowieka w regionie sięgają dolnego paleolitu; stanowisko Notarchirico koło Wenozy datowane jest na 650–550 tys. lat temu. Wybrzeża zasiedlili Grecy; po upadku starożytności zanikły ośrodki italsko-greckie. W podziale Italii dokonanym przez Augusta region należał do III regionu (Lucania i Bruttium).
W średniowieczu region przeszedł pod panowanie Bizancjum; w XI wieku Normanowie podbili południe Półwyspu Apenińskiego, a pierwszą stolicą państwa normańskiego została Melfi. Do 1130 roku trwała reorganizacja podbitych terenów. Od połowy IX w. do połowy XI w. wraz z Kalabrią i Apulią należała do katepanatu Italii. Po upadku Hohenstaufów monarchowie szwabscy stawiali opór Andegawenom. W pierwszej połowie XVI wieku region przeszedł pod panowanie hiszpańskie.
W 1860 roku liberalna burżuazja regionu opowiedziała się po stronie Garibaldiego. Po zjednoczeniu w latach 1860–1865 w regionie trwało rozbójnictwo. Od lat 50. XX wieku Cassa per il Mezzogiorno prowadziła w regionie prace melioracyjne i infrastrukturalne.
Basilicata jest regionem górzystym, narażonym na erozję, osuwiska i trzęsienia ziemi. Na południu leży masyw Pollino (ok. 2250 m n.p.m.), wyznaczający granicę z Kalabrią. W Apeninach Lukańskich znajdują się m.in. Monte del Papa (2007 m), Monte Alpi (1900 m) i Monte Volturino (1836 m), a w części północnej wygasły wulkan Vulture (ok. 1327 m). Na wschód od gór ciągnie się pas wzgórz, poprzecinany wąwozami erozyjnymi (calanchi). Jedyną znaczącą niziną jest aluwialna równina Metaponto nad morzem Jońskim.
Główne rzeki to Bradano, Basento, Agri, Sinni i Ofanto. Naturalne jeziora Monticchio mają pochodzenie wulkaniczne, a ważniejsze zbiorniki sztuczne to Camastra, Pietra del Pertusillo, San Giuliano i Monte Cotugno.