| Chelonarium | |||
| Fabricius, 1801 | |||
| Okres istnienia: eocen–dziś | |||
 Chelonarium ornatum | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Chelonarium | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Chelonarium atrum Fabricius, 1801 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Chelonarium – rodzaj chrząszczy z rodziny Chelonariidae. Obejmuje około 230 opisanych gatunków. Zamieszkują obie Ameryki, orientalną Azję i północno-wschodnią Australię. W zapisie kopalnym takson znany od eocenu.
Chrząszcze o ciele długości do 10 mm, w zarysie owalnym, z wierzchu i od spodu wypukłym. Budowa jest bardzo zwarta, a głowa i odnóża mogą być chowane w różnych wgłębieniach na spodzie ciała.
Głowa jest od góry niewidoczna, mocno pochylona, o bocznie osadzonych, dużych, wyłupiastych oczach, niewyraźnym nadustku oraz panewkach czułkowych skrytych pod listewką czoła. Czułki buduje 11 członów, z których pierwszy jest krótki, drugi i trzeci dłuższe i nieco spłaszczone, czwarty zdrobniały, a pozostałe paciorkowate do piłkowanych. Aparat gębowy ma uwstecznione: wargę górną, żuwaczki, szczęki i wargę dolną. Głaszczki szczękowe zbudowane są z czterech, a wargowe z trzech członów, w przypadku obu człon wierzchołkowy ma formę toporowatą.
Przedplecze ma w zarysie przedni i boczne brzegi obrzeżone jedną, mocno wyniesioną i ostrą listewką, która na przedzie biegnie blisko właściwej przedniej krawędzi przedplecza. Pogięcia przedplecza mają wgłębienia do chowania przednich odnóży, a przód przedpiersia rozległe wykrojenie do chowania głowy. Tarczka jest mała i trójkątna. Pokrywy są całobrzegie, ściśle przylegające do odwłoka, na szczycie zaokrąglone. Przednie golenie są spłaszczone, zawsze szersze od trzonków czułków, zaopatrzone w kolce wzdłuż wewnętrznej krawędzi oraz w odsiebną kępkę włosków. Stopy mają uzębione pazurki.
Na spodzie odwłoka widocznych jest pięć wentrytów, będących sternitami od trzeciego do siódmego; pierwszy i drugi wentryt nie są ze sobą zrośnięte. Genitalia samca mają edeagus o osobno połączonych z fallobazą paramerach i krótkim, grubym prąciu z parą rozpórek na przedniej krawędzi.
Larwy są detrytusożerne; spotyka się je w wilgotnej i suchej ściółce, u podstawy pni, w dziuplach, pod korą drzew, wśród korzeni storczykowatych, w mrowiskach i chodnikach termitów. Owady dorosłe obok wspomnianych siedlisk znajdowane są też na liściach i bywa, że przylatują do sztucznych źródeł światła.
Rodzaj szeroko rozprzestrzeniony, najliczniej, bo przez ponad 200 gatunków, reprezentowany w krainie neotropikalnej. Pojedynczy gatunek, Ch. lecontei, znany jest z południowej części nearktycznej – z południa Stanów Zjednoczonych. Również pojedynczy gatunek wykazano z północnego Queenslandu w Australii. Poza tym rodzaj ten występuje w krainie orientalnej.
Takson ten wprowadzony został w 1801 roku przez Johana Christiana Fabriciusa. W 1845 roku został przez Charlesa É. Blancharda umieszczony w monotypowej grupie Chelonarites w obrębie goleńczykowatych. W systemie Ludwiga Imhoffa z 1856 roku pojawiła się ona jako sekcja Chelonarii w rodzinie otrupkowatych. W systemie Hermanna J. Kolbego z 1908 roku zyskała zaś rangę osobnej rodziny.
Zapis kopalny rodzaju sięga eocenu. Składają się na niego skamieniałości z Florissant w Kolorado, inkluzje w bursztynie bałtyckim oraz bursztynie dominikańskim.
Dane morfologiczne wskazują, że, przynajmniej wśród rodzajów współczesnych, Chelonarium zajmuje pozycję siostrzaną dla Pseudochelonarium, tworząc z nim klad siostrzany dla rodzaju Brounia.
Do rodzaju należy około 230 opisanych gatunków:
