Chiloschista

*Chiloschista*
	; Chiloschista trudelii
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	storczykowate
Podrodzina	epidendronowe
Rodzaj	Chiloschista
	Nazwa systematyczna
	Chiloschista Lindl.; Edwards's Bot. Reg. 18: ad t. 1522. 1 Sep 1832
	Typ nomenklatoryczny
	C. usneoides (D. Don) Lindl.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chiloschista – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Obejmuje około 28 gatunków. Rośliny te występują w Azji Południowo-Wschodniej (od Indii po Chiny), poprzez Archipelag Malajski sięgają do północnej Australii i wysp Oceanii (Palau i Fidżi). W większości są epifitami rosnącymi na drzewach w lasach nadmorskich (także w namorzynach), na terenach nizinnych, w tym zabagnionych, po lasy górskie do 2000 m n.p.m. C. usneoides poza zasiedlaniem drzew notowany był także jako litofit – rosnący na skałach w lasach dębowych w Bhutanie. Funkcję asymilacyjną pełnią zwykle korzenie.

Rośliny z tego rodzaju nie mają udokumentowanego znaczenia użytkowego, poza tym, że bywają czasem uprawiane jako rośliny ozdobne. Objęte są przy tym ograniczeniami handlu wynikającymi z ujęcia w załączniku II do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Różne gatunki mają różne wymagania cieplne, z reguły jednak duże odnośnie do wilgotności i dostępu do światła.

Naukowa nazwa rodzajowa utworzona została z greckich słów cheilos znaczącego „warga” i chistos znaczącego „rozcięty, rozwidlony”. Nadana została tym roślinom z powodu budowy warżki.

Morfologia

Pokrój: Byliny o wzroście monopodialnym. Rośliny poza kwitnieniem nie wytwarzają łodygi i zwykle też są bezlistne.
Liście: Trwałe obserwowano tylko u C. godefroyana. Jeśli się rozwijają, mają kształt językowaty do podługowato-eliptycznego, na końcu są nieco asymetryczne – nierówno słabo zaostrzone lub wycięte, czasem nieco sierpowato wygięte.
Korzenie: Pełnią funkcję asymilacyjną – są zielone, mniej lub bardziej spłaszczone (od nieco zaokrąglonych do taśmowatych). Welamenu brak lub obecny (wówczas o grubości sięgającej trzech warstw komórek). U niektórych gatunków korzenie pokryte są włoskami (C. lunifera i C. parishii).
Kwiaty: Zebrane w kwiatostan groniasty, rzadziej wiechowaty, zwisający lub wzniesiony, nagi lub nieco szczeciniasto owłosiony. Kwiaty odwrócone, wsparte jajowato-lancetowatą przysadką, wonne i krótkotrwałe. Listki okwiatu wolne, podobodnej długości, koloru białego do żółtego, czasem czerwono plamkowane. Warżka zwężona u nasady, trójłatkowa, z łatką środkową woreczkowato rozdętą, od zewnątrz często z rowkiem, rzadko także wyciętą na szczycie. Boczne łatki prosto wzniesione. Prętosłup półwalcowaty, pyłkowiny cztery.

Chiloschista trudelii
Chiloschista segawae
Chiloschista lindstroemii
Chiloschista lunifera

Systematyka

Rodzaj klasyfikowany jest do podplemienia Angraecinae w plemieniu Vandeae, podrodzina epidendronowe (Epidendroideae), rodzina storczykowate (Orchidaceae). W obrębie podplemienia pozycja (relacje filogenetyczne) rodzaju jest niejasna, najwyraźniej jednak dość izolowana.

Wykaz gatunków

Chiloschista bhutanensis Ghalley & Dalström
Chiloschista confusa M.J.Mathew, J.Mathew, P.M.Salim & Szlach.
Chiloschista densiflora Gyeltshen, C.Gyeltshen & Dalström
Chiloschista extinctoriformis Seidenf.
Chiloschista exuperei (Guillaumin) Garay
Chiloschista fasciata (F.Muell.) Seidenf. & Ormerod
Chiloschista gelephuense C.Gyeltshen & Dalström
Chiloschista glabrisepala Vuong, Aver. & V.S.Dang
Chiloschista glandulosa Blatt. & McCann
Chiloschista guangdongensis Z.H.Tsi
Chiloschista himalaica Tobgay, C.Gyeltshen & Dalström
Chiloschista javanica Schltr.
Chiloschista lindstroemii Dalström & Kolan.
Chiloschista loheri Schltr.
Chiloschista lunifera (Rchb.f.) J.J.Sm.
Chiloschista parishii Seidenf.
Chiloschista phyllorhiza (F.Muell.) Schltr.
Chiloschista pulchella Aver. & K.S.Nguyen
Chiloschista ramifera Seidenf.
Chiloschista rodriguezii Cavestro & Ormerod
Chiloschista segawae (Masam.) Masam. & Fukuy.
Chiloschista sweelimii Holttum
Chiloschista taeniophyllum (J.J.Sm.) Schltr.
Chiloschista treubii (J.J.Sm.) Schltr.
Chiloschista trudelii Seidenf.
Chiloschista usneoides (D.Don) Lindl.
Chiloschista viridiflava Seidenf.
Chiloschista yunnanensis Schltr.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-05] (ang.).
1 2 Chiloschista. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-01-05].
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 193, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 Chiloschista Lindl.. [w:] Plants of the World online [on-line]. kew. [dostęp 2020-01-05].
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Mark W. Chase, Finn N. Rasmussen (red.): Genera Orchidacearum Volume 6 Epidendroideae (Part Three). Oxford: Oxford University Press, 2014, s. 152-156. ISBN 978-0-19-964651-7.
1 2 Taxon: Chiloschista spp.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-01-05].
1 2 Xinqi Chen, Jeffrey J. Wood: Chiloschista Lindley. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-01-05].
↑ Chiloschista. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-06-13].
↑ Chiloschista. [w:] The World Checklist of Vascular Plants [on-line]. Catalogue of Life Checklist. [dostęp 2023-06-13].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-05] (ang.).

[ing-3] 1 2 Chiloschista. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-01-05].

[mabb-4] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 193, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[pow-5] 1 2 3 Chiloschista Lindl.. [w:] Plants of the World online [on-line]. kew. [dostęp 2020-01-05].

[alec-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Mark W. Chase, Finn N. Rasmussen (red.): Genera Orchidacearum Volume 6 Epidendroideae (Part Three). Oxford: Oxford University Press, 2014, s. 152-156. ISBN 978-0-19-964651-7.

[grin-7] 1 2 Taxon: Chiloschista spp.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-01-05].

[china-8] 1 2 Xinqi Chen, Jeffrey J. Wood: Chiloschista Lindley. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-01-05].

[NCBI-9] Chiloschista. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-06-13].

[CoL-10] Chiloschista. [w:] The World Checklist of Vascular Plants [on-line]. Catalogue of Life Checklist. [dostęp 2023-06-13].