Chinua Achebe

Chinua Achebe
Ilustracja
Chinua Achebe w 2008
Imię i nazwisko

Albert Chinụalụmọgụ Achebe

Data i miejsce urodzenia

16 listopada 1930
Ogidi

Data i miejsce śmierci

21 marca 2013
Boston

Narodowość

nigeryjska (Ibo)

Ważne dzieła
  • Afrykańska trylogia:
    – Wszystko rozpada się
    – Nie jest już łatwo
    – Boża strzała
  • Czcigodny kacyk Nanga
  • Anthills of the Savannah
Nagrody

Nigerian National Order of Merit Award (1979)
St. Louis Literary Award (1999)
Międzynarodowa Nagroda Bookera (2007)
The Dorothy and Lillian Gish Prize (2010)

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Chinua Achebe, właśc. Albert Chinụalụmọgụ Achebe (ur. 16 listopada 1930 w Ogidi, Nigeria, zm. 21 marca 2013 w Bostonie, USA) – nigeryjski pisarz, poeta, krytyk i nauczyciel akademicki. W 2007 nagrodzony Międzynarodową Nagrodą Bookera.

Młodość i rodzina

Chinua Achebe urodził się 16 listopada 1930 i został ochrzczony jako Albert Chinụalụmọgụ Achebe. Jego ojciec, Isaiah Okafo Achebe, ochrzczony w kościele św. Szymona, w pobliżu miasteczka Ogidi był nauczycielem i ewangelizatorem. Matka Chinua nazywała się Janet Anaenechi Iloegbunam. Dziadek od strony matki był kowalem z Awky, liderem lokalnej społeczności i rolnikiem. Ojciec Chinua był bratankiem lidera Ogidi, Udoh Osinyi. Isaiah, osierocony za młodu, został chrześcijaninem, jednym z pierwszych w Ogidi. Janet miała do czynienia z chrześcijaństwem i tradycyjną lokalną kulturą, co miało duży wpływ na ich przyszłe dzieci: Franka Okwuofu, Johna Chukwuemeka Ifeanyichukwu, Zinobie Uzoma, Augustine Ndubisi, Grace Nwanneka i na samego Chinua. Jego rodzice zostali członkami nigeryjskiego protestanckiego Church Mission Society (CMS). W związku z tym Isaiah przestał praktykować tradycyjne wierzenia Odinani, lecz nie porzucił związanych z nimi tradycji. Po tym, jak na świat przyszła najmłodsza córka, rodzina przeniosła się do Ogidi.

Mapa nigeryjskich grup językowych. Achebe pochodził z regionu Igbo.

Opowiadanie historii było filarem i niezbędnym elementem tradycji Igbo. Chinua słuchał ich zarówno od swojej matki, jak i siostry Zinobii. Chłopak czytał znajdujące się w domu almanachy i książki, m.in. prozatorską adaptację szekspirowskiego Snu nocy letniej i lokalną wersję Wędrówki pielgrzyma Johna Bunyana. Achebe uczestniczył również w tradycyjnych wiejskich wydarzeniach, takich jak ceremonie maskarady, które opisywał później w swoich powieściach.

Twórczość

Studiował na uniwersytecie w Ibadanie, działalność publicystyczną rozpoczął od radiostacji w Lagos. Pisał w języku angielskim, tematyką jego powieści była Afryka, a zwłaszcza problemy społeczne, polityczne i kulturowe, tuż po odzyskaniu niepodległości. Zwany był ojcem nowoczesnej literatury afrykańskiej. Był najczęściej tłumaczonym pisarzem afrykańskim (przekłady polskie poezji w Antologii poezji afrykańskiej, 1974; prozy wymienione niżej). Uhonorowany Międzynarodową Nagrodą Bookera w 2007.

Dzieła

Nagrody

Przypisy

  1. ↑ Chinua Achebe | WorldCat.org [online], worldcat.org [dostęp 2022-11-26] (ang.).
  2. 1 2 Achebe, Chinua, Oxford African American Studies Center, DOI: 10.1093/acref/9780195301731.001.0001/acref-9780195301731-e-48141 [dostęp 2022-11-26] (ang.).
  3. ↑ John Charles Hawley, Emmanuel S. Nelson, Encyclopedia of Postcolonial Studies, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 978-0-313-31192-5 [dostęp 2022-11-26] (ang.).
  4. ↑ Thomas Jay Lynn, Chinua Achebe and the politics of narration. Envisioning language, Cham 2017, ISBN 978-3-319-51331-7, OCLC 994221067 [dostęp 2022-11-26].
  5. ↑ Chinua Achebe | Biography, Books, & Facts [online], web.archive.org, 23 maja 2020 [dostęp 2022-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2020-05-23].
  6. ↑ Thomas Jay Lynn, Chinua Achebe and the politics of narration. Envisioning language, Cham 2017, ISBN 978-3-319-51331-7, OCLC 994221067 [dostęp 2022-12-06].
  7. ↑ Achebe, Chinua, Oxford African American Studies Center, DOI: 10.1093/acref/9780195301731.001.0001/acref-9780195301731-e-47717 [dostęp 2022-12-06] (ang.).
  8. 1 2 Ezenwa-Ohaeto, Chinua Achebe. A biography, Bloomington: Indiana University Press, 1997, ISBN 0-253-33342-3, OCLC 36589272 [dostęp 2022-12-06].
  9. ↑ Leksykon pisarzy świata XX wiek (autor hasła Wacław Sadkowski), Fundacja „Literatura Światowa” Warszawa 1993 s. 8 ISBN 83-900273-2-1.

Bibliografia