Lejkówka miseczkowata

Lejkówka miseczkowata
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

Clitocybaceae

Rodzaj

lejkówka

Gatunek

lejkówka miseczkowata

Nazwa systematyczna
Clitocybe catinus (Fr.) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard Sér. 2 5: 215 (1872)

Lejkówka miseczkowata (Clitocybe catinus (Fr.) Quél.) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybe, Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1838 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus catinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Lucien Quélet w 1872 r. Synonimy:

  • Agaricus catinus Fr.
  • Clitocybe catinus var. magnispora Raithelh. 1996
  • Clitocybe infundibuliformis var. catina (Fr.) Costantin & L.M. Dufour 1891
  • Clitocybe infundibuliformis var. catinus (Fr.) Konrad & Maubl. 1937
  • Infundibulicybe catinus (Fr.) Harmaja 2003
  • Omphalia catina (Fr.) Quél 1886
  • Omphalia catinus (Fr.) Quél. 1886.

Aleksander Zalewski w 1948 r. nadał mu polską nazwę głąbik miseczkowaty, Władysław Wojewoda w 2003 r. zmienił ją na lejkówka miseczkowata.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 2–9(11) cm, kształt początkowo miseczkowaty, później lejkowaty, na koniec talerzowaty z wgłębieniem na środku, ale bez garba. Powierzchnia czasami biaława, ale zwykle jasnobrązowa lub bladopłowa do kremowoochrowej. Brzeg pofalowany, u starszych okazów nieco prążkowany i nieco higrofaniczny.

Blaszki

Zbiegające na trzon, dość gęste, z międzyblaszkami, kremowe.

Trzon

Wysokość 3–6 cm, grubość do 1 cm, cylindryczny, dołem rozszerzający się, elastyczny, pełny, rzadko gąbczasty. Powierzchnia naga, podstawa z filcowatą grzybnią.

Miąższ

Biały, gąbczasty, cienki, twardy, włóknisty. Zapach słaby, nieco grzybowy, migdałowy, smak lekko gorzki.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki jasnokremowobiałe, 6,5–8,5 × 4,5–6 µm, eliptyczne, gładkie.

Gatunki podobne

Morfologicznie podobne są: lejkówka liściowa (Citocybe phyllophila), lejkogłówka żółtobrązowa (Infundibulicybe gibba), pępkolejkówka czerwonawa (Bonomyces sinopica), gąsówka rudawa (Paralepista flaccida). Podobny zapach ma lejkogłówka okazała (Infundibulicybe geotropa).

Występowanie i siedlisko

Lejkówka miseczkowata występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii. Najwięcej stanowisk podano w Europie. W Polsce do 2003 r. znane były tylko 2 stanowiska; w Puszczy Zielonka, podane przez A. Zalewskiego i w Wielkopolskim Parku Narodowym, podane przez S. Domańskiego. Według W. Wojewody częstość występowania i stopień zagrożenia tego gatunku nie są znane.

Grzyb naziemny saprotroficzny występujący wśród traw w lasach liściastych. Owocniki tworzy zwykle od września do listopada.

Znaczenie

Jest grzybem jadalnym, ale średniej wartości. Lepiej go nie zbierać w celach spożywczych ze względu na możliwość pomyłki z trującymi gatunkami lejkówek (np. lejkówką liściową), tym bardziej że jest nieco gorzkawy.