Lejkówka strumykowa

Lejkówka strumykowa
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

Clitocybaceae

Rodzaj

lejkówka

Gatunek

lejkówka strumykowa

Nazwa systematyczna
Clitocybe dealbata (Sowerby) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zerbst): 121 (1871)

Lejkówka strumykowa (Clitocybe dealbata (Sowerby) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybe, Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1799 r. James Sowerby, nadając mu nazwę Agaricus dealbatus. W 1871 r. Paul Kummer przeniósł go do rodzaju Clitocybe (lejkówka). Pozostałe synonimy:

W literaturze naukowej gatunek ma wiele polskich nazw: głąbik oddzielony (Karol Zaleski 1948), lejkówka odbielona (Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda, 1983), lejkówka strumykowa (W. Wojewoda, Mirko Svrček i Vančura, 1987). W 2003 r. W. Wojewoda zaproponował nazwę lejkówka jadowita, ale w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym nazwę tę zarekomendowała dla gatunku Clitocybe rivulosa, zaś dla gatunku Clitocybe dealbata zarekomendowała nazwę lejkówka strumykowa. W ujęciu W. Wojewody C. rivulosa (obecnie Collybia rivulosa) to synonim C. dealbata, jednak według Index Fungorum są to odrębne gatunki.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 9–33 mm, wypukły z pofalowanym brzegiem. Powierzchnia gładka, lekko oprószona, kremowo-ochrowa.

Blaszki

Przyrośnięte do lekko zbiegających, białe do kremowo-ochrowych w fazie dojrzałości.

Trzon

Wysokość 18–31 mm, grubość 2–15 mm, cylindryczny. Powierzchnia gładka, biaława do ochrowej w fazie dojrzałości, z białawymi resztkami grzybni u nasady.

Miąższ

O lekkim, grzybowym zapachu.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki kuliste do szerokoelipsoidalnych, gładkie, szkliste (3,6–)3,9–4,6(–5,2) × (2,9–)3,4–4,1(-4,5) μm; Q = 1,0–1,3. Podstawki cylindryczne, maczugowate, czterozarodnikowe, ze sprzążkami u podstawy (23,0)24,6–28,3(–31,6) × (4,7–)4,9–6,8(–7,0) μm. Brak cystyd. Skórka kapelusza składa się z równoległych, szklistych strzępek z częściowymi inkrustacjami i sprzążkami.

Występowanie i siedlisko

Występuje w Europie, Ameryce Północnej, Azji, Australii i na Nowej Zelandii. W Europie jest pospolity i występuje na całym obszarze od Morza Śródziemnego po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego, Islandię i Grenlandię. W Polsce podano liczne stanowiska.

Naziemny grzyb saprotroficzny występujący wśród traw na przydrożach, polanach, pastwiskach, w lasach, zaroślach jałowcowych, na nieużytkach rolniczych, w ogrodach botanicznych. Owocniki zwykle od sierpnia do grudnia.

Grzyb trujący.