Dan David Prize

Nagroda Dana Davida

Nagroda Dana Davida – ustanowiona w 2000 roku przez Dana Davida międzynarodowa grupa nagród, które wyróżniają i wspierają wybitny wkład w badania nad historią oraz w inne dziedziny rzucające światło na przeszłość człowieka. Co roku przyznaje się do dziewięciu nagród po 300 000 dolarów amerykańskich wybitnym badaczom i praktykom dyscyplin historycznych, będącym na wczesnym lub średnim etapie kariery. Roczna pula nagrody wynosi 3 mln dolarów, co czyni ją największą na świecie nagrodą w dziedzinie historii; obejmuje ona również 300 000 dolarów na międzynarodowy program stypendiów podoktorskich na Uniwersytecie Telawiwskim, przy którym mieści się siedziba nagrody. Fundatorem nagrody jest Fundacja Dana Davida.

Do 2021 roku nagroda składała się z trzech corocznych nagród po 1 mln dolarów za innowacyjne i interdyscyplinarne badania w trzech wymiarach czasowych: Przeszłość, Teraźniejszość i Przyszłość. Laureaci nagrody przekazywali 10 procent otrzymanej kwoty na stypendia doktoranckie dla wybitnych doktorantów oraz na stypendia podoktorskie w swojej dziedzinie, przeznaczone dla kandydatów z całego świata.

We wrześniu 2021 roku Nagroda Dana Davida ogłosiła, że zmienia profil i będzie wspierać pracę „historyków, historyków sztuki, archeologów, humanistów cyfrowych, kuratorów, twórców filmów dokumentalnych i wszystkich, którzy pogłębiają naszą wiedzę o przeszłości i jej zrozumienie”.

Historia

Fundacja Dana Davida została założona w 2000 roku przez urodzonego w Rumunii izraelskiego przedsiębiorcę i filantropa Dana Davida, który przeznaczył na jej kapitał żelazny 100 mln dolarów. Nagrodę Dana Davida ustanowiono w celu nagradzania i wspierania innowacyjnych, interdyscyplinarnych badań, które przekraczają tradycyjne granice i paradygmaty. Co roku przyznawano trzy nagrody po 1 mln dolarów, w zmieniających się dziedzinach, osobom, które wniosły wybitny wkład w rozwój ludzkości. Pierwszym dyrektorem fundacji w latach 1999–2002 był Gad Barzilai. Od 2007 roku jej przewodniczącym jest Itamar Rabinovich.

W związku ze zbliżającą się 20. rocznicą nagrody, przypadającą w 2021 roku, Nagroda Dana Davida obrała nowy kierunek, wskazując na spadek światowych nakładów na nauki humanistyczne oraz na stosunkowo niewielką liczbę dużych nagród w tej dziedzinie. Po zmianach nagroda skupia się na wspieraniu wybitnych badań w dyscyplinach historycznych oraz na wyróżnianiu badaczy i praktyków, których praca rzuca światło na przeszłość człowieka i wzbogaca debatę publiczną o głębsze rozumienie historii.

Nagroda ogłosiła, że od 2022 roku będzie co roku przyznawać do dziewięciu nagród po 300 000 dolarów badaczom i praktykom z całego świata, będącym na wczesnym lub średnim etapie kariery, aby docenić ich znaczące osiągnięcia w badaniach nad przeszłością i wesprzeć przyszłe przedsięwzięcia zwycięzców. Od 2022 roku nie obowiązuje już podział na trzy kategorie nagród.

Laureatami nagrody są m.in. wiolonczelista Yo-Yo Ma (2006), izraelski pisarz Amos Oz (2008), były wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Al Gore (2008), kanadyjska pisarka Margaret Atwood (2010), francuska ekonomistka Esther Duflo (2013) oraz immunolog dr Anthony Fauci (2021).

Nagroda bywała przedmiotem kontrowersji politycznych. W 2016 roku Catherine Hall z University College London odmówiła przyjęcia Nagrody Dana Davida ze względów związanych z konfliktem izraelsko-palestyńskim. Przyznana jej kwota została przeznaczona na stypendia na Uniwersytecie Telawiwskim. W 2026 roku ponad 100 naukowców podpisało list otwarty wzywający australijskiego historyka Matthew'a Championa z University of Melbourne do odrzucenia nagrody w związku z wojną w Strefie Gazy i polityką Izraela w regionie. Apel spotkał się ze sprzeciwem władz uczelni i innych naukowców, którzy krytykowali próby upolityczniania międzynarodowych wyróżnień akademickich.

Od 2022 roku osoby wyróżnione nagrodą nazywane są zwycięzcami, a nie laureatami. Pierwszą grupę zwycięzców ogłoszono 1 marca 2022 roku.

Laureaci (2002–2021)

Zwycięzcy (od 2022)

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Multimedia związane z Nagrodą Dana Davida w Wikimedia Commons
• Oficjalna strona internetowa (https://dandavidprize.org/) – zawiera pełną listę wszystkich laureatów według lat