senator Daniel Inouye (2008) | |
| Pełne imię i nazwisko |
Daniel Ken Inouye |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
7 września 1924 |
| Data i miejsce śmierci |
17 grudnia 2012 |
| Przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych | |
| Okres |
od 28 czerwca 2010 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Senator Stanów Zjednoczonych z Hawajów | |
| Okres |
od 3 stycznia 1963 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Kongresmen z Hawajów (cały stan) | |
| Okres |
od 21 sierpnia 1959 |
| Poprzednik |
(pierwszy kongresmen |
| Następca | |
| Strona internetowa | |
por. Daniel Inouye (1946) | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1943–1947 |
|---|---|
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Daniel Ken Inouye (jap. 井上建 Inoue Ken; ur. 7 września 1924 w Honolulu, zm. 17 grudnia 2012 w Waszyngtonie) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, który reprezentował ojczysty stan Hawaje w Senacie Stanów Zjednoczonych od 1963.
Od 28 czerwca 2010 przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych, zastąpił na tym stanowisku zmarłego Roberta Byrda.
W latach 1959–1963 zasiadał w Izbie Reprezentantów, a więc reprezentował Hawaje nieprzerwanie od uzyskania przez nie statusu 50. stanu USA. Był też pierwszym senatorem pochodzenia japońskiego. Odznaczony m.in. Medalem Honoru i japońskim Orderem Wschodzącego Słońca.
Urodził się w Honolulu jako syn imigrantów japońskich. Uczęszczał do miejscowych szkół publicznych.
W 1950 ukończył studia na Uniwersytecie Hawajskim. Następnie kontynuował studia na wydziale prawa George Washington University, które ukończył w 1952. W 1953 przyjęto go do palestry, dzięki temu mógł rozpocząć prywatną praktykę.
Jego żona, z którą przeżył ponad 57 lat, zmarła 13 marca 2006. Miał z nią syna, Daniela Kena juniora.

W 1943 wstąpił do 442 Pułku Piechoty, jednostki złożonej z żołnierzy japońskiego pochodzenia, utworzonej przez prezydenta Franklina D. Roosevelta. Po szkoleniu w Camp Shelby (Missisipi) został wysłany do Włoch w maju 1944. Walczył m.in. na północ od Rzymu, a następnie we Francji, gdzie jego pułk zdobył miejscowości Bruyères, Belmont i Biffontaine, uczestnicząc także w odsieczy tzw. „Zaginionego Batalionu”. Za zasługi awansował na podporucznika.
W kwietniu 1945, podczas natarcia na linię Gotów, został ciężko ranny – postrzał w brzuch i zmiażdżenie prawego ramienia (później amputowanego). Pomimo obrażeń kontynuował walkę, niszcząc stanowiska karabinów maszynowych. Działania wojenne w Europie zakończyły się trzy tygodnie później.
Po ewakuacji do USA przeszedł blisko dwuletnią rehabilitację w szpitalu wojskowym Percy Jones, gdzie zaprzyjaźnił się z Bobem Dole’em. Rozmowy z nim skłoniły go do rozważenia kariery publicznej, porzucając przedwojenne plany zostania chirurgiem. W maju 1947 został honorowo zwolniony ze służby w stopniu kapitana, odznaczony m.in. Krzyżem Wybitnej Służby, Brązową Gwiazdą, trzema Purpurowymi Sercami i Combat Infantryman Badge. W 2000 otrzymał Medal Honoru za działania z 1945.
Jego pierwszym publicznym stanowiskiem była praca w charakterze asystenta prokuratora publicznego w Honolulu (1953–1954). W latach 1954–1958 zasiadał w terytorialnej Izbie Reprezentantów, cały czas piastując urząd lidera większości. Z kolei lata 1954–1958 spędził w hawajskim Senacie.
Po przyjęciu Hawajów do Unii jako 50. stanu zdobył nominację Partii Demokratycznej jako kandydat na jedynego wówczas reprezentanta Hawajów w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych (istniał tam tylko jeden okręg wyborczy, tzw. At-Large. Drugi stworzono kiedy już zasiadał w Senacie). Po wygraniu wyborów, 21 sierpnia 1959 objął urząd. W 1960 został wybrany ponownie i zasiadał w Izbie Reprezentantów do 3 stycznia 1963.
Kiedy urzędujący senator, demokrata Oren E. Long, nie ubiegał się o reelekcję w 1962 Inouye zdobył nominację i na to stanowisko. Wygrał wybory większością 69,4 do 30,6 procent głosów. Jego rywalem był republikanin Ben Dillingham. Wybierano go ponownie w latach 1968, 1974, 1980, 1986, 1992, 1998, 2004 i 2010.
Inouye stał się szeroko znany, kiedy był członkiem specjalnej senackiej komisji ds. zbadania Watergate. To on przewodniczył też komisji do zbadania afery Iran-Contras (1987–1989).
23 maja 2005 Inouye był jednym z umiarkowanych senatorów demokratycznych, którzy poszli na kompromis z republikanami w sprawie zatwierdzenia trzech konserwatywnych nominacji prezydenta George’a W. Busha, aby uniknąć impasu, przy czym demokraci zachowali sobie prawo korzystnej interwencji w przyszłości.
Daniel Inouye był określany jako umiarkowany liberał: