David Bohm

David Bohm
David Joseph Bohm
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 grudnia 1917
Wilkes-Barre

Data i miejsce śmierci

27 października 1992
Londyn

Zawód, zajęcie

fizyk

Alma Mater

Uniwersytet Stanu Pensylwania
Kalifornijski Instytut Techniczny
Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley

Multimedia w Wikimedia Commons

David Joseph Bohm (ur. 20 grudnia 1917 w Wilkes-Barre w Pensylwanii, zm. 27 października 1992 w Londynie) – amerykański fizyk, filozof nauki, autor deterministycznej interpretacji fizyki kwantowej, współpracownik Jiddu Krishnamurtiego.

Życie i twórczość

Urodził się w Wilkes-Barre, górniczym mieście w Pensylwanii, zamieszkanym głównie przez imigrantów z Polski i Irlandii. Jego ojciec, Samuel Bohm, był żydowskim imigrantem z Zakarpacia, właścicielem komisu meblowego i kantorem w miejscowej synagodze. Pochodząca z Litwy żydowska matka, Frieda Bohm, cierpiała na depresję, a zapewne też na schizofrenię, w związku z czym nie zajmowała się wychowywaniem swoich dwóch synów.

W lokalnej szkole ujawnił się jego duży talent matematyczny. Wielki Kryzys, a potem dojście Hitlera do władzy sprawiły, że David związał się z ruchami komunistycznymi. Pennsylvania State College, gdzie podjął studia, nastawiony był na kształcenie praktyczne, niemniej zgłębiał tam fizykę według samodzielnie ułożonego programu. Stypendium, jakie uzyskał za znakomite wyniki w nauce, umożliwiło mu kontynuowanie studiów w California Institute of Technology, a w 1941 zaczął na Uniwersytecie w Berkeley pisać doktorat pod kierunkiem J. Roberta Oppenheimera. Z powodu członkostwa w partii komunistycznej nie pozwolono mu na udział w kierowanym przez Oppenheimera Projekcie Manhattan. Ale gdy wyniki jego badań w zakresie fizyki plazmy okazały się użyteczne dla Projektu, odebrano mu je i zabroniono jakichkolwiek publikacji. Doktorat z fizyki przyznano mu w 1943 bez przedstawienia rozprawy, na podstawie ustnego oświadczenia Oppenheimera.

W 1952 zmuszony w ramach antykomunistycznych czystek do opuszczenia Stanów Zjednoczonych, pracował kolejno w Brazylii, Izraelu i Anglii. Jest autorem deterministycznej, przyczynowej interpretacji mechaniki kwantowej. Po 1952 nie prowadził typowych badań w zakresie fizyki, a raczej na jej temat filozofował. Wraz z Yakirem Aharonovem ogłosił nową wersję paradoksu Einsteina-Podolskiego-Rosena. Po 1961 został jednym z najbliższych współpracowników Jiddu Krishnamurtiego. Zainspirowany działaniem hologramów sformułował zarys, rozwiniętej przez Karla H. Pribrama, holonomicznej teorii umysłu. Dalszym ciągiem jego prac nad nową interpretacją mechaniki kwantowej stała się teoria całości i ukrytego porządku. W latach 80. zaczął organizować tzw. dialogi bohmowskie, mające wieść uczestników do głębokiej przemiany świadomości.

Opiekował się szkołą Krishnamurtiego w Anglii, Brockwood-Park. Z czasów relacji między nimi i dyskusji fizyka z filozofem powstało wiele pism. Krishnamurti twierdził, że Bohm zrozumiał jego przesłanie. Wraz z Martinem Buberem pracował nad metodą dialogu, która usiłuje przeciwstawić naukowemu dyskursowi (mającemu za cel tematyczną konwergencję) kreatywną, bazującą na wzajemnym zrozumieniu alternatywę (mającą na celu tematyczną dywergencję). W tym kontekście należy rozumieć jego dzieło „Wholeness And The Implicate Order” („Ukryty porządek”). Podejmuje on w nim próbę skonfrontowania problemów, jakie niesie ze sobą mechanika kwantowa, z nowym obrazem świata, którego cechami są całościowość (holizm), zmienność (podległość procesom) i niepodzielność. Bohm obszernie wskazuje na możliwość rozumienia teorii kwantowej jako drogowskazu do poznania nowego porządku. Ten „ukryty porządek” Bohm porównuje z hologramem, w którym we wszystkich jego pojedynczych elementach odbija się niejako cały układ. Bohm nadał temu zjawisku nazwę „Holo-Movement”.

Publikacje

Opracowania

Przypisy

  1. 1 2 3 4 David Bohm, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-01-20] (ang.).
  2. ↑ Większość przytoczonych tu danych biograficznych pochodzi z książki wieloletniego współpracownika i przyjaciela Bohma: Peat, F. David, Infinite Potential: The Life and Times of David Bohm, Reading, Mass.: Addison-Wesley 1996.

Linki zewnętrzne