Pochrzynowate

Pochrzynowate
	; Pochrzyn chiński
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	pochrzynowce
Rodzina	pochrzynowate
	Nazwa systematyczna
	Dioscoreaceae R. Br.; Prodr.: 294. 27 Mar 1810, nom. cons.
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pochrzynowate (Dioscoreaceae R. Br.) – rodzina roślin z rzędu pochrzynowców (Dioscoreales). Występują na obszarach podzwrotnikowych.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, pnącza.

Pędy: Podziemne, mięsiste kłącze lub bulwa. Pędy nadziemne odnawiane corocznie lub niekiedy utrzymujące się dłużej niż jeden sezon wegetacyjny, wspinające się, wijące się, płożące się lub rzadko wzniesione. Wiązki przewodzące zwykle ułożone w dwa koncentryczne okręgi.

Liście: Ułożone naprzemianlegle, naprzeciwlegle lub okółkowo u nasady pędu. Blaszki liściowe proste lub niekiedy dłoniasto złożone, zwykle sercowate, całobrzegie lub czasami klapowane, o siateczkowatej nerwacji. Ogonki liściowe zwykle z wydatną poduszeczką na końcu.

Kwiaty: Kwiatostany wyrastające z kątów liści, pojedyncze lub zebrane po 2–7 w pęczek, rozgałęzione i wiechowate lub nierozgałęzione i kłosowate lub groniaste. Rośliny dwupienne, rzadziej jednopienne lub kwiaty obupłciowe. Okwiat kółkowy, dzwonkowaty lub lejkowaty, sześciolistkowy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach po trzy, zrośnięte przynajmniej u nasady. Sześć pręcików położonych w dwóch okółkach po trzy, przy czym wewnętrzny okółek niekiedy zredukowany jest do prątniczków lub nieobecny. Nitki pręcików wydatne, zrośnięte u nasady lub na całej długości w rurkę. Pylniki pękające przez wzdłużne szczeliny. Zalążnia (1–)3-komorowa, zalążki anatropowe, od 2 do wielu w każdej komorze. Szyjki słupka trzy, niezrośnięte.

Owoce: Torebka, rzadziej jagoda lub skrzydlak, pękające komorowo. Nasiona spłaszczone lub kulistawe, niekiedy oskrzydlone.

Systematyka

Pozycja systematyczna rodziny

W systemie APG V (2026) jest to jedna z rodzin z rzędu pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie jednoliściennych. Ujmowana jest tymczasowo, jako takson parafiletyczny, w szerszym ujęciu, obejmującym również rodziny Afrothismiaceae, Taccaceae i Thismiaceae. Autorzy systemu zauważają prace Cheeka i in. (2024), którzy na podstawie wniosków z badań mitochondrialnych Lin i in. (2022), wyróżnili monotypowe rodziny Afrothismiaceae, Dioscoreaceae, Trichopodaceae i Taccaceae. Wskazują jednak na niepewność wynikającą z badań Zuntini i in. (2024) oraz Soto Gomez i in. (2025), które sugerują słabe wsparcie dla hipotez dotyczących wzajemnych relacji między takimi taksonami.

W ujęciu bazy Plants of the World Online rodzina była jeszcze w 2024 ujmowana szeroko włącznie z rodzajem krąpiel Tacca i Trichopus, których włączanie tu czyni z rodziny takson parafiletyczny. Klasyfikacja w obrębie rzędu pochrzynowców nie jest stabilna i dla uzyskania podziału na taksony monofiletyczne Cheek i inni proponują wyróżnianie większej liczby wąsko ujmowanych rodzin.

Na podstawie Martin Cheek i in. (2024):

pochrzynowce

łomkowate Nartheciaceae

trójżeńcowate Burmanniaceae

pochrzynowate Dioscoreaceae

Trichopodaceae

Afrothismiaceae

	krąpielowate Taccaceae

	Thismiaceae

Wykaz rodzajów

Dioscorea L. – pochrzyn (w tym dawniej wyróżniany rodzaj Rajania L.)
Stenomeris Planch.

W niektórych ujęciach włączany bywa tu rodzaj krąpiel (Tacca), zwykle wyłączany w monotypową rodzinę krąpielowatych (Taccaceae), rodzaj Trichopus wyodrębniany jako rodzina Trichopodaceae oraz rodzaj Afrothismia wyłączany do rodziny Afrothismiaceae.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-11] (ang.).
1 2 3 4 5 Lauren Raz: Dioscoreaceae. W: Flora of North America. T. 26. s. 479.
1 2 James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
1 2 MartinM. Cheek MartinM., Marybel SotoM.S. Gomez Marybel SotoM.S., Sean W.S.W. Graham Sean W.S.W., Paula J.P.J. Rudall Paula J.P.J., Afrothismiaceae (Dioscoreales), a new fully mycoheterotrophic family endemic to tropical Africa, „Kew Bulletin”, 79, 2024, s. 55–73 [dostęp 2024-12-20] .
1 2 3 Lin i inni, Mitochondrial genomic data are effective at placing mycoheterotrophic lineages in plant phylogeny, „New Phytologist”, 236, 2022, s. 1908–1921, DOI: 10.1111/nph.18335 .
↑ Genera of Dioscoreaceae. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-07-02]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-11] (ang.).

[fna-3] 1 2 3 4 5 Lauren Raz: Dioscoreaceae. W: Flora of North America. T. 26. s. 479.

[APGV-4] 1 2 James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.

[cheek-5] 1 2 MartinM. Cheek MartinM., Marybel SotoM.S. Gomez Marybel SotoM.S., Sean W.S.W. Graham Sean W.S.W., Paula J.P.J. Rudall Paula J.P.J., Afrothismiaceae (Dioscoreales), a new fully mycoheterotrophic family endemic to tropical Africa, „Kew Bulletin”, 79, 2024, s. 55–73 [dostęp 2024-12-20] .

[lin-6] 1 2 3 Lin i inni, Mitochondrial genomic data are effective at placing mycoheterotrophic lineages in plant phylogeny, „New Phytologist”, 236, 2022, s. 1908–1921, DOI: 10.1111/nph.18335 .

[grin-7] Genera of Dioscoreaceae. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-07-02]. (ang.).