Wielbłąd jednogarbny

Wielbłąd jednogarbny
Camelus dromedarius
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Nadrząd

kopytne

Rząd

parzystokopytne

Rodzina

wielbłądowate

Rodzaj

wielbłąd

Gatunek

wielbłąd jednogarbny

Zasięg występowania
Mapa występowania

Wielbłąd jednogarbny, dawniej także: dromader lub dromedar (Camelus dromedarius) – gatunek dużego, udomowionego ssaka lądowego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae), blisko spokrewniony z wielbłądem dwugarbnym (baktrianem) oraz z lamą, alpaką, gwanako andyjskim i wikunią andyjską. Jest wszechstronnie użytkowany: jako wierzchowiec, zwierzę juczne, źródło mleka, wełny, mięsa oraz skóry, a także do celów rozrywkowych. Wyhodowano liczne rasy.

Występowanie

Formy dzikie żyły prawdopodobnie w północnej Afryce i na Półwyspie Arabskim. Udomowienie nastąpiło prawdopodobnie na Półwyspie Arabskim około 6 tys. lat temu. Po udomowieniu wielbłąd jednogarbny został rozprzestrzeniony przez człowieka na całym świecie. Podejmowano próby wprowadzenia go na tereny pustynne Ameryki Południowej i Australii.

Do warunków naturalnych wtórnie przystosowała się liczna populacja dromaderów introdukowanych w Australii, gdzie wykorzystywano je jako środek lokomocji na terenach pustynnych. W wyniku rozwoju motoryzacji wielbłądy przestały być potrzebne i pozostawiono je na wolności. Porzucone zwierzęta utworzyły zdziczałą populację tzw. wielbłąda australijskiego (ang. Australian feral camel).

Budowa

Wielbłąd jednogarbny ma piaskowe ubarwienie, jest wyższy od baktriana, ale charakteryzuje się lżejszą budową, dłuższymi nogami, na grzbiecie ma tylko jeden garb, a jego owłosienie nie jest tak obfite jak u baktriana.

Stado dromaderów, Maroko
Dromader
Wielbłądzica z młodym w ZOO w Gdańsku

Dane liczbowe

Przystosowania

Wielbłądy wykazują bardzo dużą odporność na brak wody przy wysokiej temperaturze otoczenia, ponieważ ich organizmy wykształciły wiele przystosowań. Przed niekorzystnym nagrzewaniem ciała promieniami słonecznymi chronią je dwie warstwy stanowiące izolację termiczną: pierwsza to ok. 10-centymetrowa, wełnista warstwa futra, drugą tworzy nagromadzona w garbie warstwa tłuszczu. Różnorodne przystosowania fizjologiczne, etologiczne oraz sposób odżywiania się pozwalają tym zwierzętom oszczędnie gospodarować zasobami wody w organizmie.

Znaczenie gospodarcze

Kości wielbłądzie, prawdopodobnie dromaderów, znajdowane są na stanowiskach paleolitycznych na terenach od Syrii do Egiptu. Sceny polowania pojawiają się w rytach skalnych pochodzących z 6–3,5 tys. lat p.n.e. Kości wielbłądzie znajdowane są w neolitycznych osadach w Jordanii. Miejsce i okres udomowienia wielbłąda jednogarbnego nie są znane. Podejrzewa się obszar południowej Arabii, gdzie żyły liczne ludy pasterskie, które mogły zacząć je wykorzystywać do transportu, w kontaktach z centrami miejskimi znajdującymi się na Synaju i północnej części Półwyspu Arabskiego, ok. 2 tys. lat p.n.e.

Ze względu na doskonałe przystosowanie do warunków pustynnych, dromadery są szeroko wykorzystywane jako zwierzęta juczne, mięsne i mleczne na terenach o niedoborze wody.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Camelus dromedarius, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. 1 2 3 4 Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973. ISBN 83-214-0637-8.
  4. 1 2 Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  5. ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Camelus dromedarius w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2016-04-20]
  6. 1 2 3 Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Elizabeth A. Stephens: Camels. W: Kenneth F. Kiple, Kriemhild Coneè. Ornelas: The Cambridge world history of food. Cambridge, UK ; New York: Cambridge University Press, 2000, s. 468-480. ISBN 978-0-521-40216-3.

Bibliografia