Elazar Szach (1992) | |
| Data i miejsce urodzenia |
1 stycznia 1899 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
2 listopada 2001 |
| Rosz jesziwa jesziwy Poniewież | |
| Okres sprawowania |
1951–2001 |
| Wyznanie | |
Elazar Menachem Man Szach (hebr. אלעזר מנחם מן שך, ur. 1 stycznia 1899 w Wobolnikach, zm. 2 listopada 2001 w Tel Awiwie) – izraelski rabin ultraortodoksyjny, założyciel i duchowy przywódca partii politycznych Szas (wraz z Owadią Josefem) i Sztandar Tory.
Syn Azriela i Bat Szewy. W dzieciństwie uczęszczał do jesziwy w Poniewieżu, a następnie w jesziwie w Słobódce, prowadzonej przez Nossona Cwiego Finkela. Po wybuchu I wojny światowej miał wrócić na krótko do Wobolników, następnie podróżował po Litwie, przez dwa lata miał przebywać w ukryciu.
Po wojnie przebywał w Klecku, a następnie w Słucku, gdzie uczęszczał do jesziwy Issera Zalmana Meltzera. Ożenił się z Gitel, siostrzenicą rabina Meltzera, zamieszkali następnie w Mirze. W latach 1927–1932 pracował jako nauczyciel w jesziwie w Klecku, a następnie przez dwa lata w jesziwie w Nowogródku. Proponowano mu objęcie funkcji rosz jesziwy Jeszywas Chachmej Lublin.
Po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Wilna, gdzie w zimie zmarła jego córka, Miriam. W 1940 roku uzyskał zgodę na wyjazd do Palestyny, osiadł w Jerozolimie. Przez krótki czas nauczał w jesziwie w Tel Awiwie, powrócił jednak do Jerozolimy. Uzyskał następnie zatrudnienie w jesziwie Łomża w Petach Tikwie. W 1951 roku został rosz jesziwą jesziwy Poniewież w Bene Berak. Uznawany był za jednego z najwybitniejszych rosz jesziw oraz eksperta w sprawie haszkafy. Utrzymywał bliskie kontakty z rabinami Jaakowem Izraelem oraz Chaimem Kaniewskimi. Uznawany był za duchowego przywódcę litwaków.
Sprzeciwiał się syjonizmowi oraz demokracji, krytykował ruch kibucowy, był również przeciwny żydowskiemu osadnictwu na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Otwarcie krytykował ruch Chabad-Lubawicz i cadyka Menachema Mendla Schneersona, popadł również w konflikt z Symchą Bunemem Alterem, Josephem B. Soloveitchikiem i Adinem Steinsaltzem. Krytykował także powstanie Yeshiva University, był również przeciwnikiem Naczelnego Rabinatu Izraela.
W latach 70. i 80. XX wieku był jednym z członków Rady Mędrców Tory Agudat Israel, uznawany był za patrona sefardyjczyków w partii. Na skutek konfliktu z chasydami odszedł jednak z Agudat Israel. W 1984 roku wraz z Owadią Josefem był współzałożycielem sefardyjskiej ortodoksyjnej partii politycznej Szas. W 1988 roku był założycielem litwackiej partii Sztandar Tory. Założył również ortodoksyjne czasopismo „Jated Ne’eman”, będące konkurencją dla chasydzkiej gazety „Hamodia”. W 1992 roku popadł w konflikt z Owadią Josefem, co spowodowane było m.in. organizacją frakcji sefardyjczyków w Zjednoczonym Judaizmie Tory oraz jedną z mów, w których ogłosił, że sefardyjczycy nie nadają się do pełnienia funkcji przywódczych.
Po 1995 roku wycofał się z życia publicznego.
Jego żona zmarła w 1969 roku. Zmarł w nocy z 1 na 2 listopada 2001 roku. Został pochowany na cmentarzu w Bene Berak, w jego pogrzebie miało wziąć udział około 400 tysięcy osób. Jego grób stał się następnie miejscem pielgrzymek.