Elżbieta Krasińska

Eliza Krasińska
Elżbieta Franciszka Branicka
Ilustracja
portret pędzla Franza Xavera Winterhaltera z 1857 roku
Herb
Branicki Hrabia
Data i miejsce urodzenia

15 stycznia 1820
Tomaszpol

Data i miejsce śmierci

15 maja 1876
Kraków

Ojciec

Władysław Grzegorz Branicki

Matka

Róża Potocka

Mąż

Zygmunt Krasiński
Ludwik Józef Krasiński

Dzieci

Władysław Wincenty Krasiński
Zygmunt Jerzy Krasiński
Maria Beatrix Raczyńska
Elżbieta Krasińska

Elżbieta Franciszka (Eliza) z Branickich Krasińska (ur. 15 stycznia 1820 w Tomaszpolu, zm. 15 maja 1876 w Krakowie) – polska arystokratka, epistolografka, malarka i rysowniczka amatorka.

Życie prywatne

Płaskorzeźba przedstawiająca Elizę z Branickich Krasińską z synami, znajdująca się w kościele w Rogalinie, prawdopodobnie ufundowana przez jej zięcia, Edwarda Aleksandra Raczyńskiego

Była najstarszą z trzech córek Władysława Branickiego z Białej Cerkwi i Róży z Potockich. Ochrzczona jako Elżbieta Franciszka, na co dzień nazywana była Elizą, ewentualnie Lizą. Trzy siostry Branickie Elżbieta, Zofia i Katarzyna otrzymały takie pierwsze imiona jak ich ciotki, córki hetmana – Elżbieta Woroncowa, Zofia Potocka i Katarzyna Sanguszkowa-Potocka.

Dnia 26 lipca 1843 roku w Dreźnie Elżbieta Franciszka Branicka wyszła za mąż za Zygmunta Krasińskiego, z którym miała czworo dzieci: Władysława, Zygmunta, Marię Beatrix (żonę Edwarda Aleksandra Raczyńskiego) oraz Elżbietę. Po śmierci Zygmunta w lutym 1859 roku, 10 maja 1860 roku, poślubiła Ludwika Krasińskiego.

Zbeletryzowaną biografię Krasińskiej pod tytułem „W błękitnym kręgu. Opowieść o Elizie z Branickich Krasińskiej i jej środowisku” w 2004 roku wydał Zbigniew Sudolski. Przygotował on również czterotomową edycję wyboru jej korespondencji, która ukazała się w latach 1995–1996 jako „Świadek epoki. Listy Elizy z Branickich Krasińskiej z lat 1835–1876”. Zachowana epistolografia, licząca ponad 18 tys. stron, obejmuje głównie listy wysyłane do siostry Katarzyny z Branickich Potockiej, ciotki Zofii z Branickich Potockiej oraz kuzynki Aleksandry Potockiej.

Działalność artystyczna

Malarstwa, od 1847 roku, uczył ją przyjaciel Ary Scheffer. Pobierała również lekcje u Franza Xavera Winterhaltera i Eugène'a Delacroix.

Wykonywała głównie wyidealizowane portrety, przeważnie osób z bliskiego otoczenia. Zachowało się pięć obrazów olejnych przez nią namalowanych. Jest autorką m.in. trzech portretów Zygmunta Krasińskiego; pierwszy portret olejny wykonany został w 1843 roku i znajdował się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie (zaginiony), drugi datowany na rok 1846 (losy nieznane), trzeci portret olejny znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Poza portretami tworzyła obrazy religijne, m.in. na zlecenie kościołów i zakonów. Dla warszawskich szarytek wykonała „Chrystusa najświętsze serce”, a w 1876 roku pracowała nad obrazem dla świątyni opinogórskiej. Dwa obrazy Elizy Krasińskiej o tematyce sakralnej „Pocałunek Judasza” i „Chrystus Pan błogosławiący dzieci” zostały zaprezentowane w Warszawie na Wystawie Krajowej Sztuk Pięknych w 1860 roku.

Elżbieta Franciszka Krasińska wykonywała również malowidła na aksamitnych pokryciach mebli do swojego warsztatu, salonu oraz na wachlarzach. Malowała także wzory na ornaty oraz rzeźbiła, o czym świadczą informacje zawarte w jej korespondencji, a także zachowane „Popiersie mężczyzny” ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.

Twórczość

Prócz trzech wymienionych portretów Eliza Krasińska jest autorką następujących prac:

Ponadto jest autorką licznych zachowanych studiów portretowych i studiów głów oraz szkicowników pochodzących m.in. z pobytu w Baden-Baden w 1856 roku i Aix w 1865 roku.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 J. Maurin-Białostocka, J. Derwojed 1986 ↓, s. 243.
  2. ↑ T. Zielińska 1997 ↓, s. 44.
  3. ↑ A. Łyszkowska 2018 ↓, s. 247, 247 przyp. 1.
  4. ↑ T. Zielińska 1998 ↓, s. 36 przyp. 17, 19.
  5. ↑ T. Zielińska 1997 ↓, s. 126.
  6. ↑ T. Zielińska 1997 ↓, s. 117, 126.
  7. ↑ O. Płaszczewska 2012 ↓, s. 217, przyp. 2, 3.
  8. ↑ Z. Sudolski 1991−1992 ↓, s. 165.
  9. ↑ A. Markuszewska 2010 ↓, s. 66, przyp. 7.
  10. 1 2 3 J. Żelazińska 2016 ↓, s. 36.
  11. ↑ O. Płaszczewska 2013 ↓, s. 156.
  12. 1 2 J. Żelazińska 2016 ↓, s. 34.
  13. 1 2 J. Maurin-Białostocka, J. Derwojed 1986 ↓, s. 244.

Bibliografia