Elopsopodobne

Elopsopodobne
Elopomorpha
Greenwood et al., 1966
Okres istnienia: jura środkowa–dziś
174.7/0
174.7/0
Ilustracja
Elops złotawy (Elops saurus)
Ilustracja
Echidna xanthospilos
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

promieniopłetwe

Podgromada

nowopłetwe

Infragromada

doskonałokostne

Nadrząd

elopsopodobne

Elopsopodobne, tarponopodobne, tarponowe, elopomorfy (Elopomorpha) – nadrząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) z infragromady doskonałokostnych (Teleostei), obejmujący rzędy ryb charakteryzujących się larwą typu leptocefala oraz wydłużonym ciałem osobników dorosłych. Są to głównie ryby morskie, w tym głębinowe, lub wpływające do estuariów. W zapisie kopalnym znane są ze środkowej jury.

Cechy diagnostyczne

Główną synapomorfią tej grupy ryb jest występowanie w ontogenezie larwy leptocephalus, która jest zupełnie niepodobna do formy dorosłej. Występują kosteczki słuchowe, pęcherz pławny nie jest połączony z uchem. Brak połączenia kanałów linii bocznej w rejonie usznym mózgoczaszki z uchem środkowym; hypuralia (jeśli występują) są położone na co najmniej 3 trzonach kręgów; od kręgosłupa odchodzą długie i cienkie kostki międzymięśniowe, które rozciągają się do otaczających mięśni tułowia. Występuje zazwyczaj więcej niż 15 promieni podskrzelowych.

Systematyka

Do elopsopodobnych zaliczono około 990 współcześnie żyjących gatunków, klasyfikowanych w 4 rzędach:

Elopomorpha 



 Anguilliformes – węgorzokształtne (w tym gardzielcokształtne)



 Notacanthiformes – łuskaczokształtne




 Albuliformes – albulokształtne




 Elopiformes – elopsokształtne, tarponokształtne



Tarpon atlantycki (Megalops atlanticus)
Połykacz (Eurypharynx pelecanoides)

Gardzielcokształtne (Saccopharyngiformes) wyodrębniane m.in. przez Nelsona w randze rzędu uznane zostały przez większość badaczy (Forey et al. 1996, Inoue et al. 2003, Nelson et al., 2016 za podrząd Saccopharyngoidei w obrębie węgorzokształtnych.

Elopomorpha są uznawane za takson monofiletyczny.

Charakterystyka

Ryby elopsopodobne są bardzo zróżnicowane pod względem morfologii. Węgorzokształtne mają wydłużone, wężowate ciało, długie płetwy grzbietową i odbytową, oraz zwykle nagą, pozbawioną łusek skórę, rzadziej z drobnymi łuskami. Elopsokształtne i albulokształtne mają ciało podłużne (lecz nie wężowate), o wyraźnie zaznaczonej części grzbietowej, pokryte łuskami. Łuskaczokształtne natomiast mają cylindryczny tułów, długi, cienki ogon oraz zredukowane płetwy. Ciało pokryte jest drobnymi łuskami. U gardzielcowatych ciało jest wydłużone, głowa duża, a skóra naga. Ryby te potrafią połykać ofiary nierzadko dorównujące im rozmiarom, a nawet większe. Jest to możliwe dzięki ogromnemu otworowi gębowemu i niezwykle rozciągliwemu żołądkowi. Większość elopsopodobnych prowadzi drapieżny tryb życia, w przytrzymywaniu ofiar i kruszeniu twardych fragmentów ciała pomagają im potężne zęby. Niektóre gatunki mają uzębienie połączone z gruczołami jadowymi. Wszyscy przedstawiciele nadrzędu przechodzą przez stadium larwy, zwanej leptocefalem. Larwy te mają długie, przezroczyste ciało. Żyją w wodach pelagialnych, wchodzą w skład planktonu. Stadium larwalne tych ryb może trwać 3 lata.

Zobacz też