Entypesa

	Entypesa
	Simon, 1902
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	pajęczaki
Rząd	pająki
Podrząd	Opisthothelae
Infrarząd	ptaszniki
Rodzina	Entypesidae
Rodzaj	Entypesa
	Typ nomenklatoryczny
	Entypesa nebulosa Simon, 1902
Synonimy
	Pseudohermacha Strand, 1907;
	Pseudohermacha Strand, 1907;
	Systematyka w Wikispecies

Entypesa – rodzaj pająków z infrarzędu ptaszników i rodziny Entypesidae. Obejmuje pięć opisanych gatunków. Występują endemicznie na Madagaskarze.

Morfologia

Pająki o niewielkich jak na przedstawicieli infrarzędu rozmiarach.

Karpaks jest niski, owłosiony, długości od 3 do 6 mm, o nadustku wąskim, wzgórku ocznym wyniesionym w stopniu niedużym do przeciętnego, a jamce krótkiej i w miarę prostej. U E. rastellata na szczękoczułkach obecne jest słabo wykształcone rastellum, u pozostałych gatunków rastellum całkowicie brak. Guzka między szczękoczułkami brak u samic, natomiast niski guzek jest obecny u samców części gatunków. Kuspule (drobne guzki) na wardze dolnej nie występują, natomiast obecne są na tylno-wewnętrznych powierzchniach prostokątnych szczęk. Większość gatunków ma na szczękach również serrule.

U części gatunków nadstopia wszystkich par oprócz pierwszej mają grzebienie do wyczesywania, u innych grzebieni brak. Wszystkie skopule są cienkie i rzadkie; na nadstopiach ograniczone są do odsiebnych części pary pierwszej i drugiej, na spodach stóp pierwszej i drugiej pary są obecne przez całą długość i niekiedy podzielone, czasem obecne są także na spodzie trzeciej pary stóp samca i tamże szeroko podzielone, natomiast na nadstopiach pary trzeciej i czwartej oraz stopach pary ostatniej nie ma ich nigdy. Stopy pozbawione są kolców i zwieńczone są dwoma pazurkami górnymi, każdy z dwoma szeregami gęsto rozmieszczonych ząbków, oraz pojedynczym, krótkim, zakrzywionym, nieząbkowanym pazurkiem dolnym. Odnóża pierwszej pary u samca mają goleń raczej chudą i pociągłą, w części odsiebnej nabrzmiałą lub niezmodyfikowaną, zaopatrzoną zwykle w jeden tylno-brzuszny megakolec umieszczony na niskim guzku, natomiast nadstopie mają niezmodyfikowane albo zaopatrzone w tylno-boczną apofizę w formie wyrostka lub guzka.

Opistosoma (odwłok) ma kądziołki przędne pary tylno-środkowej walcowate, dość duże jak na przedstawiciela Nemesioidina. Wierzchołkowy człon kądziołków pary tylno-bocznej może być od krótko-palcowatego po podługowaty.

Samcze nogogłaszczki mają goleń prawie walcowatą lub nabrzmiałą, wyposażoną w silne kolce po stronie przednio-bocznej i tylno-bocznej, cymbium zaś przeciętnie długie do wyraźnie wydłużonego, czasem opatrzone kolcami. Embolus może być wyposażony w małe kile lub być kilów pozbawiony.

Genitalia samicy zawierają dwie całobrzegie spermateki o stożkowatych szypułkach długości od średniej do dużej oraz małych, kulistawych płatach szczytowych (główkach).

Ekologia i występowanie

Pająki te zasiedlają wyżynne i górskie lasy deszczowe na rzędnych od 800 do 2000 m n.p.m.

Rodzaj endemiczny dla Madagaskaru.

Taksonomia

Takson ten wprowadził w 1903 roku Eugène Simon na łamach „Bulletin du Muséum d'Histoire Naturelle, Paris”, klasyfikując go w obrębie Dipluridae. Autor umieścił w nim wówczas tylko jeden gatunek, opisaną w tej samej publikacji E. nebulosa, który stał się w związku z tym typem nomenklatorycznym rodzaju.

W 1985 roku Robert J. Raven przeniósł omawiany rodzaj do Nemesiidae. W 2020 roku Nemesiidae zostały na podstawie wyników analiz filogenetycznych rozbite na kilka mniejszych, monofiletycznych i dających się definiować cechami budowy rodzin przez Wierę Opatową i współpracowników. W ramach tych zmian Entypesa umieszczona została w nowej rodzinie Entypesidae. W 2018 roku Sergei Zonstein dokonał rewizji rodzaju, opisując większość jego współcześnie znanych gatunków. W 2021 roku Zonstein i Duniesky Ríos-Tamayo przenieśli jeden z gatunków, E. schoutedeni, do nowego rodzaju Afropesa.

W 1907 roku Embrik Strand opisał nowy rodzaj i gatunek – Pseudohermacha annulipes. Raven w 1985 roku uznał Pseudohermacha za synonim rodzaju Entypesa, tworząc kombinację E. annulipes. Zonstein w rewizji rodzaju zaznaczył, że choć jedyny okaz E. annulipes uległ zagubieniu, to cechy podane przez Strada są wystarczające do wyróżnienia gatunku. Natomiast w 2020 roku Wolfgang Nentwig i współpracownicy uznali Pseudohermacha annulipes za nomen dubium ze względu na zniszczenie materiału typowego.

Do rodzaju należy pięć opisanych gatunków:

Entypesa andohahela Zonstein, 2018
Entypesa enakara Zonstein, 2018
Entypesa fisheri Zonstein, 2018
Entypesa nebulosa Simon, 1902
Entypesa rastellata Zonstein, 2018

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Sergei L. Zonstein. Notes on Entypesa (Araneae: Nemesiidae) in the Field Museum of Natural History, with descriptions of four new species from Madagascar. „Arachnology”. 17 (9), s. 469–479, 2018. DOI: 10.13156/arac.2018.17.9.469.
1 2 3 4 5 6 7 Zonstein, S.L.; Ríos-Tamayo, D.. Afropesa, a new spider genus from South Africa (Araneae: Entypesidae). „Israel Journal of Entomology”. 51, s. 7–34, 2021. DOI: 10.5281/zenodo.4719052.
1 2 3 Entypesidae Bond, Opatova & Hedin, 2020. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-23].
↑ E. Simon. Description d'arachnides nouveaux de la famille des Aviculariides faisant partie de collections du Muséum. „Bulletin du Muséum d'Histoire Naturelle, Paris”. 8, s. 595-599, 1902.
1 2 Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.
↑ Opatova, V.; Hamilton, C.A.; Hedin, M.; Montes de Oca, L.; Král, J.; Bond, J.E.. Phylogenetic systematics and evolution of the spider infraorder Mygalomorphae using genomic scale data. „Systematic Biology”. 69 (4), s. 671–707, 2020. DOI: 10.1093/sysbio/syz064.
↑ E. Strand. Vorläufige Diagnosen afrikanischer und südamerikanischer Spinnen. „Zoologischer Anzeiger”. 31, s. 525–558, 1907.
↑ Nentwig, W.; Blick, T.; Gloor, D.; Jäger, P.; Kropf, C.. How to deal with destroyed type material? The case of Embrik Strand (Arachnida: Araneae). „Arachnologische Mitteilungen”. 59, s. 22–29, 2020. DOI: 10.30963/aramit5904.

[Zonstein-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Sergei L. Zonstein. Notes on Entypesa (Araneae: Nemesiidae) in the Field Museum of Natural History, with descriptions of four new species from Madagascar. „Arachnology”. 17 (9), s. 469–479, 2018. DOI: 10.13156/arac.2018.17.9.469.

[zr21-2] 1 2 3 4 5 6 7 Zonstein, S.L.; Ríos-Tamayo, D.. Afropesa, a new spider genus from South Africa (Araneae: Entypesidae). „Israel Journal of Entomology”. 51, s. 7–34, 2021. DOI: 10.5281/zenodo.4719052.

[wsc-3] 1 2 3 Entypesidae Bond, Opatova & Hedin, 2020. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-23].

[Simon-4] E. Simon. Description d'arachnides nouveaux de la famille des Aviculariides faisant partie de collections du Muséum. „Bulletin du Muséum d'Histoire Naturelle, Paris”. 8, s. 595-599, 1902.

[Raven-5] 1 2 Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.

[oetal-6] Opatova, V.; Hamilton, C.A.; Hedin, M.; Montes de Oca, L.; Král, J.; Bond, J.E.. Phylogenetic systematics and evolution of the spider infraorder Mygalomorphae using genomic scale data. „Systematic Biology”. 69 (4), s. 671–707, 2020. DOI: 10.1093/sysbio/syz064.

[Strand-7] E. Strand. Vorläufige Diagnosen afrikanischer und südamerikanischer Spinnen. „Zoologischer Anzeiger”. 31, s. 525–558, 1907.

[Nentwigetal-8] Nentwig, W.; Blick, T.; Gloor, D.; Jäger, P.; Kropf, C.. How to deal with destroyed type material? The case of Embrik Strand (Arachnida: Araneae). „Arachnologische Mitteilungen”. 59, s. 22–29, 2020. DOI: 10.30963/aramit5904.