Entypesidae

	Entypesidae
	Bond, Opatova et Hedin, 2020
	; Samica Brachytheliscus bicolor
	; Samica Hermacha septemtrionalis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	szczękoczułkopodobne
Gromada	pajęczaki
Rząd	pająki
Podrząd	Opisthothelae
Infrarząd	ptaszniki
Rodzina	Entypesidae
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Entypesidae – rodzina pająków z infrarzędu ptaszników. Obejmuje ponad 40 opisanych gatunków. Zamieszkują południe Afryki, Madagaskar i Amerykę Południową.

Morfologia

Karapaks tych pająków cechuje się obecnością wyniesionego wzgórka ocznego oraz wąską i prostą bruzdą tułowiową. Szczękoczułki albo wcale nie mają rastellum, albo jest ono słabo wykształcone i ma formę nielicznych krótkich, grubych szczecinek. Trzy pierwsze pary odnóży mają na stopach gęste skopule. Na pazurkach górnych znajdują się dwa szeregi ząbków. Opistosoma (odwłok) zaopatrzona jest w długie, palcowate kądziołki przędne.

Rozprzestrzenienie

Przedstawiciele rodziny zamieszkują krainy: etiopską, madagaskarską i neotropikalną. Większość, bo pięć rodzajów to endemity Południowej Afryki. Jeden rodzaj, Entypesa, jest endemitem Madagaskaru. Rodzaj Hermacha jest szerzej rozmieszczony na południu Afryki i jako jedyny podawany jest także z Ameryki Południowej, aczkolwiek przynależność gatunków południowoamerykańskich do tego rodzaju uznawana jest za niepewną.

Taksonomia i ewolucja

Takson ten wprowadzony został w 2020 roku przez Jasona E. Bonda, Wierę Opatową i Marshala Hedina na łamach „Systematic Biology” w publikacji współautorstwa Chrisa A. Hamiltona, Laury Montes de Oci i Jiřiego Krála. W systemie Roberta J. Ravena z 1985 roku pająki te klasyfikowano w szeroko definiowanej rodzinie Nemesiidae. Monofiletyzm tak rozumianych Nemesiidae był jednak na przestrzeni lat podważany przez wszystkie molekularne analizy filogenetyczne, a nawet przez analizy morfologiczne. W związku z tym Nemesiidae rozbite zostały przez Opatową i innych na kilka monofiletycznych i dających się zdefiniować cechami budowy rodzin, w tym tą omawianą.

Według wyników molekularnej analizy filogenetycznej Opatowej i innych z 2020 roku Entypesidae stanowią grupę siostrzaną dla Microstigmatidae, tworząc z nimi klad siostrzany dla Anamidae; te zaś trzy rodziny tworzą klad siostrzany dla kladu formowanego przez Cyrtaucheniidae i Dipluridae. Do rozejścia się linii ewolucyjnych Microstigmatidae i Entypesidae dojść miało między 84 a 70 milionami lat temu, w kredzie, a do różnicowania współczesnych rodzajów Entypesidae między 28 a 21 milionami lat temu, w oligocenie lub wczesnym miocenie.

Do rodziny zalicza się 41 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 7 rodzajach:

Afropesa Zonstein et Ríos-Tamayo, 2021
Brachytheliscus Pocock, 1902
Ekapa Ríos-Tamayo, Lyle et Sole, 2023
Entypesa Simon, 1902
Hermacha Simon, 1889
Hermachola Hewitt, 1915
Lepthercus Purcell, 1902.

Kladogram infrarzędu wg Opatowej i innych (2020)

	Hexathelidae

	Euagridae

	Atracidae

	Actinopodidae

	Ctenizidae

	Euctenizidae

Crassitarsae

Theraphosoidina

Bemmeridae

	Barychelidae

	Theraphosidae

„Nemesioidina”

Nemesiidae

Pycnothelidae

	Dipluridae

	Cyrtaucheniidae

Anamidae

	Entypesidae

	Microstigmatidae

Przypisy

1 2 3 4 5 Opatova, V.; Hamilton, C.A.; Hedin, M.; Montes de Oca, L.; Král, J.; Bond, J.E.. Phylogenetic systematics and evolution of the spider infraorder Mygalomorphae using genomic scale data. „Systematic Biology”. 69 (4), s. 671–707, 2020. DOI: 10.1093/sysbio/syz064.
1 2 Entypesidae Bond, Opatova & Hedin, 2020. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-23].
↑ Ríos-Tamayo, D.; Engelbrecht, I.; Goloboff, P. A.. A revision of the genus Hermacha Simon, 1889 (Mygalomorphae: Entypesidae), in southern Africa with revalidation of Hermachola Hewitt, 1915, and Brachytheliscus Pocock, 1902. „American Museum Novitates”. 3977, s. 1–80, 2021. DOI: 10.1206/3977.1.
↑ Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.

[oetal-1] 1 2 3 4 5 Opatova, V.; Hamilton, C.A.; Hedin, M.; Montes de Oca, L.; Král, J.; Bond, J.E.. Phylogenetic systematics and evolution of the spider infraorder Mygalomorphae using genomic scale data. „Systematic Biology”. 69 (4), s. 671–707, 2020. DOI: 10.1093/sysbio/syz064.

[wsc-2] 1 2 Entypesidae Bond, Opatova & Hedin, 2020. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-23].

[reg21-3] Ríos-Tamayo, D.; Engelbrecht, I.; Goloboff, P. A.. A revision of the genus Hermacha Simon, 1889 (Mygalomorphae: Entypesidae), in southern Africa with revalidation of Hermachola Hewitt, 1915, and Brachytheliscus Pocock, 1902. „American Museum Novitates”. 3977, s. 1–80, 2021. DOI: 10.1206/3977.1.

[Raven-4] Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.