| Lepthercus | |
| Purcell, 1902 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
Lepthercus |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Lepthercus dregei Purcell, 1902 | |
Lepthercus – rodzaj pająków z infrarzędu ptaszników i rodziny Entypesidae. Obejmuje 11 opisanych gatunków. Występują endemicznie w Południowej Afryce.
Karapaks tych pająków cechuje się wąskim nadustkiem z kilkoma szczecinkami na krawędzi, wyniesionym i dobrze wyodrębnionym wzgórkiem ocznym oraz krótką, mniej więcej prostą jamką. Szczękoczułkom brak rastellum. Samce mają między szczękoczułkami niewielki, porośnięty szczecinkami guzek. Warga dolna ma maksymalnie trzy kuspule (drobne guzki), a najczęściej jest ich całkiem pozbawiona. Prostokątne szczęki mają zaokrąglony płat przedni i liczne, acz u samców czasem zdrobniałe kuspule w kącie wewnętrznym. Serrulę mają szczęki u samic, a u niektórych gatunków także u samców. Sigilla w bruździe między wargą a opatrzonym czarnymi włoskami i szczecinkami sternum niemal stykają się pośrodku.
Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej to: IV, I, II, III. Wszystkie są skąpo porośnięte włoskami. Nitkowate trichobotria tworzą dwa szeregi na goleniach, jeden prosty szereg na nadstopiach, a na stopach szereg zygzakujący przez całą długość członu. Na każdej stopie liczba trichobotrii wynosi od 10 do 16. U obu płci nadstopia wszystkich par oprócz pierwszej mają grzebienie do wyczesywania. Skopule na nadstopiach dwóch pierwszych par występują na całej długości członu, u samic są gęste, a u samców rzadkie. Na nadstopiach par pozostały skopule są rzadkie i czasem podzielone albo zupełnie nieobecne. Na całej długości stóp pierwszej i drugiej pary skopule są gęste u obu płci. Pozostałe pary stóp mają skopule rzadsze i podzielone pasmem szczecinek. Stopy zwieńczone są dwoma pazurkami górnymi, każdy z dwoma szeregami ząbków, oraz pojedynczym, krótkim, zakrzywionym pazurkiem dolnym.
Odnóża pierwszej pary u samca charakteryzują się obecnością wyraźnie wyniesionej oskórkowej ostrogi (apofizy) z wierzchołkowym megakolcem na goleni oraz guzka na nadstopiu (brak go tylko u L. confusus); w grupie haddadi goleń jest nabrzmiała, a nadstopie krótkie i nieco łukowato zakrzywione, w grupie dregei zaś goleń jest normalnej grubości, a nadstopie zwykle długie i wyprostowane. U L. engelbrechti, L. haddadi i L. sofiae w pobliżu nasady megakolca goleni wyrasta jeszcze mocny kolec. Guzek na nadstopiu w grupie dregei leży pośrodkowo-nasadowo i porośnięty jest krótkimi, czarnymi szczecinkami, natomiast w grupie haddadi leży w wierzchołkowej trzeciej części członu i wyposażony jest w drobne, tępe, czarne kolce.
Nogogłaszczki samicy mają dwa kolce nasadowe na stopie.
Samcze nogogłaszczki cechują się golenią zaopatrzoną w liczne, sztywne szczecinki przednio-brzuszne, u grupy dregei niezmodyfikowaną, a u grupy haddadi szeroką i z wierzchu silnie wysklepioną. U większości gatunków na przednio-bocznej stronie tejże goleni wyrastają kolcowate szczecinki, ale nie dotyczy to L. engelbrechti, L. haddadi i L. sofiae, które to mają goleń silnie rozdętą i od spodu opatrzoną dołkiem o wyciągniętej części tylnej. Szczecinki grzbietowe goleni są grube u L. dippenaarae i L. rattrayi, cienkie zaś u pozostałych gatunków. Cymbium jest krótkie, pozbawione kolców, a bulbus gruszkowaty, u większości gatunków o dość krótkim i ku szczytowi zwężonym embolusie, ale u L. engelbrechti, L. haddadi i L. sofiae o embolusie długim i lekko skręcony. U L. engelbrechti i L. haddadi bulbus z embolusem są gładkie, natomiast u pozostałych gatunków występują kile boczne lub równoległe listewki.
Kądziołki przędne pary tylno-bocznej charakteryzują się wydłużonym członem wierzchołkowym.
Genitalia samicy zawierają dwie niewielkie spermateki o małej podstawie, cienkiej szypułce i okrągławym lub owalnym zbiorniczku wierzchołkowym; wyjątkiem są samice L. engelbrechti i L. haddadi, u których spermateki są zakrzywione i rurkowate, o niewyodrębnionej od zbiornika szypułce.
Rodzaj afrotropikalny, endemiczny dla Południowej Afryki, znany z prowincji KwaZulu-Natal, Przylądkowej Zachodniej i Przylądkowej Wschodniej, Wolne Państwo i Mpumalanga.
Kladogram rodzaju wg Ríosa-Tamayo i Lyle’a, (2020)
|
Takson ten wprowadzony został w 1902 roku przez Williama F. Purcella na łamach „Transactions of the South African Philosophical Society”. Autor umieścił w nim wówczas tylko jeden gatunek, opisanego w tej samej publikacji L. dregei, który stał się w związku z tym typem nomenklatorycznym rodzaju. Za sprawą publikacji Johna Hewitta z 1917 roku, zaliczającej do Lepthercus kolejny gatunek, rodzaj przestał być taksonem monotypowym.
W 1985 roku Robert J. Raven przeniósł omawiany rodzaj z Ctenizidae do Nemesiidae. W 2020 roku Nemesiidae zostały na podstawie wyników analiz filogenetycznych rozbite na kilka mniejszych, monofiletycznych i dających się definiować cechami budowy rodzin przez Wierę Opatową i współpracowników. W ramach tych zmian Lepthercus umieszczony został w nowej rodzinie Entypesidae. Również w 2020 roku Duniesky Ríos-Tamayo i Robin Lyle dokonali rewizji rodzaju, opisując w jego obrębie 9 nowych gatunków.
W sumie do rodzaju należy 11 opisanych gatunków sklasyfikowanych w dwóch grupach:
Według wyników morfologicznej analizy filogenetycznej Ríosa-Tamayo i Lyle’a z 2020 roku rodzaj dzieli się na dwa siostrzane klady odpowiadające wymienionym wyżej grupom. Grupa haddadi dzieli się z kolei na dwa klady, z których jeden obejmuje L. rattrayi i L. dippenaarae, a drugi pozostałe gatunki grupy z L. haddadi w pozycji bazalnej. W obrębie grupy dregei pozycję bazalną zajmuje klad tworzony przez L. kwazuluensis i L. lawrencei. W obrębie kladu tworzonego przez pozostałe rodzaje L. mandelai zajmuje pozycję bazalną, a L. dregei siostrzaną dla L. filmeri.
