Wędrowczynka

Wędrowczynka
Melloina
Brignoli, 1985
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

pajęczaki

Rząd

pająki

Podrząd

Opisthothelae

Infrarząd

ptaszniki

Rodzina

wędrowczynkowate

Rodzaj

wędrowczynka

Typ nomenklatoryczny

Melloa gracilis Schenkel, 1953

Synonimy
  • dla rodzaju:
    • Glabropelma Raven, 1985
    • Melloa Schenkel, 1953
  • dla rodziny:
    • Glabropelmatinae Raven, 1985
    • Melloinidae Perafán, Montes de Oca et Péreza-Miles, 2025

Wędrowczynka (Melloina) – rodzaj pająków z infrarzędu ptaszników, jedyny z monotypowej rodziny wędrowczynkowatych (Glabropelmatidae). Obejmuje pięć opisanych gatunków. Zamieszkują południe Ameryki Centralnej i północny zachód Ameryki Południowej.

Morfologia

Pająki te mają karapaks o wzgórku ocznym w przeciętnym stopniu wyniesionym, niższym niż u Paratropididae. Spód prosomy cechuje się przednimi płatami szczękowymi wyraźnymi, ale nie wystającymi silnie, dłuższymi niż u ptasznikowatych, ale krótszymi niż u Paratropididae. Wszystkie odnóża, a u samic także nogogłaszczki wyposażone są w przypazurkowe kępki cienkich włosków. Wszystkie nadstopia i stopy pozbawione są skopuli. Jest to jedyny rodzaj w całym infrarzędzie, który ma przypazurkowe kępki włosków przy jednoczesnym całkowitym braku skopuli. U samców obecne są natomiast na dwóch pierwszych parach odnóży pseudoskopule. Stopy wyposażone są w kolce. Podobnie jak u ptasznikowatych na wszystkich odnóżach występują trichobotria maczugowate.

Ekologia i występowanie

Pająki te zasiedlają wiecznie zielone lasy, gdzie kopią nory, zwłaszcza w podłożu błotnistym, a także jaskinie.

Rodzaj neotropikalny, znany z Panamy, Kolumbii i Wenezueli.

Taksonomia i ewolucja

Takson ten wprowadzony został po raz pierwszy w 1953 roku przez Ehrenfrieda Schenkela na łamach „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel” pod nazwą Melloa. Gatunkiem typowym wyznaczona została M. gracilis, opisana w tej samej publikacji. Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego mello, oznaczającego „włóczęgę”.

Melloa okazała się jednak młodszym homonimem nazwy użytej dla rodzaju kosarzy. W związku z tym w 1985 roku Paolo Marcello Brignoli na łamach „Bulletin of the British Arachnological Society” wprowadził dla omawianego taksonu nową nazwę Melloina. Niezależnie od niego, jeszcze w tym samym roku, acz później, nową nazwę, Glabropelma, wprowadził dlań Robert Raven na łamach „Bulletin of the American Museum of Natural History”. Glabropelma stała się więc obiektywnym młodszym synonimem Melloina, a stosownej synonimizacji dokonał w 1989 roku Norman I. Platnick.

Omawiany rodzaj początkowo sklasyfikowany został w rodzinie ptasznikowatych. W 1985 roku Raven przeniósł go do rodziny Paratropididae, wyróżniając dla niego podrodzinę Glabropelmatinae. W 2020 roku Andre Mori i Rogerio Bertani przenieśli go z powrotem do ptasznikowatych na podstawie wyników morfologicznej analizy kladystycznej, w których to zajął on pozycję siostrzaną dla rodzaju całoprzędka (Holothele), acz ze słabym wsparciem statystycznym. Przeniesienie to skrytykowali w 2022 roku Victoria E. Goloboff-Szumik i Duniesky Ríos-Tamayo po reanalizie macierzy danych z pracy Moriego i Bertaniego. W 2025 roku Carlos Perafán, Laura Montes de Oca i Fernando Pérez-Miles na łamach „Journal of Natural History” wyróżnili dla Melloina nową, monotypową rodzinę Melloinidae; jako pierwsi przeprowadzili obejmującą ten rodzaj analizę filogenetyczną uwzględniającą dane molekularne. Jako że takson rangi rodzinowej od omawianego rodzaju pierwszy utworzył Raven w 1985 roku, nazwa rodziny skorygowana została w 2026 roku przez Perafána, Montes de Ocę i Péreza-Milesa na Glabropelmatidae.

Do rodzaju zalicza się pięć opisanych gatunków:

Według wyników morfologiczno-molekularnej analizy filogenetycznej opublikowanych w 2025 roku przez Perafána, Montes de Ocę i Péreza-Milesa wędrowczynkowate zajmują pozycję siostrzaną względem ptasznikowatych, tworząc z nimi klad siostrzany dla Barychelidae.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Dominik Szymański, Dawid Szymański, Jakub Kilijanek, Krzysztof Lis, Ptasznikowate (Theraphosidae). Etymologia nazw naukowych i propozycja nazw zwyczajowych, Kraków: Ridero, 14 marca 2025, s. 148–149, ISBN 978-83-8414-021-5 (pol.).
  2. 1 2 Dominik Szymański, Dawid Szymański, Jakub Kilijanek, Krzysztof Lis, Ptasznikowate (Theraphosidae) – etymologia nazw naukowych i propozycja nazw zwyczajowych. Dodatek I – aktualizacja na rok 2025 [online], Terrarium.com.pl [dostęp 2026-10-17].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Victoria E. Goloboff-Szumik, Duniesky Ríos-Tamayo. Description of the female of Melloina gracilis (Schenkel, 1953) (Mygalomorphae: Theraphosidae) with comments on the familial placement of Melloina. „Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, Nueva Serie”. 24 (2), s. 249–255, 2022. DOI: 10.22179/REVMACN.24.781.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Carlos Perafán, Laura Montes de Oca and Fernando Pérez-Miles. An integrative study of a new species of Melloina Brignoli: an additional support for Melloinidae new family (Araneae: Mygalomorphae). „Journal of Natural History”. 59 (37-40), s. 2337–2353, 2025. DOI: 10.1080/00222933.2025.2555445.
  5. 1 2 3 4 5 Glabropelmatidae Raven, 1985. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-18].
  6. 1 2 Ehrenfried Schenkel. Bericht über einige Spinnentiere aus Venezuela. „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel”. 64, s. 1–57, 1953.
  7. 1 2 Paolo Marcello Brignoli. On some generic homonymies in spiders (Araneae). „Bulletin of the British Arachnological Society”. 6, s. 380, 1985.
  8. 1 2 Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.
  9. ↑ Norman I. Platnick: Advances in spider taxonomy 1981-1987: a supplement to Brignoli's A catalogue of the Araneae described between 1940 and 1981. Manchester University Press, 1989, s. 112.
  10. ↑ Andre Mori, Rogerio Bertani. Revision and cladistic analysis of Psalistops Simon, 1889, Trichopelma Simon, 1888 and Cyrtogrammomma Pocock, 1895 (Araneae: Theraphosidae) based on a cladistic analysis of relationships of Theraphosidae, Barychelidae and Paratropididae. „Zootaxa”. 4873 (1), s. 1–132, 2020. DOI: 10.11646/zootaxa.4873.1.1.
  11. ↑ Carlos Perafán, Laura Montes de Oca and Fernando Pérez-Miles. On the validity of Glabropelmatidae Raven, 1985 (Araneae: Mygalomorphae): a replacement name for Melloinidae Perafán, Montes de Oca and Pérez-Miles, 2025. „Journal of Natural History”. 60 (21-24), s. 1239–1241, 2026. DOI: 10.1080/00222933.2026.2661983.