Esercito Italiano

Armia Królestwa Włoch

4 maja 1861 roku minister wojny Manfredo Fanti wydał rozporządzenie, na mocy którego armia Królestwa Sardynii otrzymała nazwę Esercito Italiano. Do nowej armii włączano również żołnierzy formacji zbrojnych państw istniejących na Półwyspie Apenińskim przed zjednoczeniem Włoch. Jednym z pierwszych problemów organizacyjnych było ujednolicenie struktur, wyposażenia i wyszkolenia oddziałów wywodzących się z różnych armii.

W drugiej połowie XIX wieku armia uczestniczyła w wojnie z Austrią w 1866 roku, zajęciu Rzymu w 1870 roku oraz włoskich kampaniach kolonialnych w Afryce. Na początku XX wieku wzięła udział w wojnie włosko-tureckiej o Libię. Podczas I wojny światowej, od maja 1915 roku, walczyła przede wszystkim przeciwko Austro-Węgrom, między innymi nad Isonzo i pod Vittorio Veneto.

W okresie międzywojennym armia uczestniczyła w podboju Etiopii w latach 1935–1936 oraz w interwencji włoskiej po stronie nacjonalistów podczas hiszpańskiej wojny domowej. W 1939 roku brała udział w zajęciu Albanii.

Po przystąpieniu Włoch do II wojny światowej 10 czerwca 1940 roku armia prowadziła działania wojenne między innymi w Afryce Północnej i Wschodniej, na Bałkanach i na froncie wschodnim. Po ogłoszeniu zawieszenia broni z aliantami 8 września 1943 roku dotychczasowe struktury wojskowe uległy rozpadowi. Część oddziałów podjęła walkę przeciwko Niemcom i uczestniczyła następnie w działaniach po stronie aliantów. Inne formacje znalazły się pod kontrolą Niemiec lub podporządkowały się utworzonej przez Benito Mussoliniego Włoskiej Republice Socjalnej.

Okres republikański

Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto reorganizację włoskiej armii. Jej podstawę stanowiły między innymi jednostki współwalczące z aliantami podczas kampanii włoskiej, z których utworzono pięć grup bojowych. W listopadzie 1945 roku aliancka misja wojskowa określiła zasady organizacji przejściowej, obowiązujące do podpisania traktatu pokojowego. Po zniesieniu monarchii w 1946 roku armia przyjęła nazwę Esercito Italiano.

Przystąpienie Włoch do NATO w 1949 roku wiązało się z dostosowaniem struktur, wyposażenia i planów operacyjnych do wymagań sojuszu. W okresie zimnej wojny jednym z głównych zadań włoskich wojsk lądowych była obrona północno-wschodniej części kraju przed potencjalnym atakiem sił Układu Warszawskiego.

W 1975 roku przeprowadzono reformę organizacyjną, w ramach której ograniczono rolę dotychczasowego szczebla pułkowego, tworząc samodzielne bataliony i grupy artylerii podporządkowane bezpośrednio brygadom. W latach 90. rozpoczęto ponowne tworzenie pułków, a także dalsze zmiany strukturalne związane z ograniczeniem liczebności armii i dostosowywaniem jej do nowych zadań operacyjnych.

Od lat 90. XX wieku wojska lądowe uczestniczyły w licznych operacjach poza terytorium Włoch, między innymi w Somalii, Bośni i Hercegowinie, Kosowie, Afganistanie, Iraku i Libanie.

Na przełomie XX i XXI wieku rozpoczęto zmiany prowadzące do uzawodowienia sił zbrojnych. Od 2000 roku kobiety mogą podejmować zawodową służbę wojskową na podstawie przepisów uchwalonych w 1999 roku. Ustawa nr 226 z 23 sierpnia 2004 roku zawiesiła powołania do obowiązkowej służby wojskowej od 1 stycznia 2005 roku.

Jednostki bojowe

Podstawowymi wielkimi jednostkami taktycznymi włoskich wojsk lądowych są brygady. Wśród nich znajdują się 132. Brygada Pancerna „Ariete”, brygady zmechanizowane „Aosta”, „Pinerolo”, „Sassari” i „Granatieri di Sardegna”, Brygada Bersalierów „Garibaldi” oraz Brygada Kawalerii „Pozzuolo del Friuli”. Wojska górskie obejmują brygady alpejskie „Julia” i „Taurinense”, natomiast komponent powietrznomanewrowy tworzą Brygada Powietrznomanewrowa „Friuli” i Brygada Spadochronowa „Folgore”. Odrębne brygady odpowiadają za wsparcie inżynieryjne i rozpoznanie taktyczne.

Włoskie wojska lądowe utrzymują kilka tradycyjnych specjalności piechoty, w tym bersalierów, wojska alpejskie (Alpini), grenadierów, wojska spadochronowe i piechotę lagunową (Lagunari). Poszczególne formacje są przygotowywane do wykonywania różnych zadań, między innymi działań w terenie górskim, operacji powietrznodesantowych i działań desantowych.

Operacje zagraniczne

Od lat 90. XX wieku włoskie wojska lądowe były wielokrotnie wykorzystywane podczas operacji wielonarodowych i misji stabilizacyjnych. W Somalii uczestniczyły w operacji Ibis prowadzonej od 13 grudnia 1992 do 21 marca 1994 roku. Włoski kontyngent składał się początkowo przede wszystkim z jednostek Brygady Spadochronowej „Folgore”, zastąpionych we wrześniu 1993 roku przez Brygadę Zmechanizowaną „Legnano”.

Następnie włoskie kontyngenty służyły w misjach NATO na Bałkanach, między innymi IFOR, SFOR i KFOR. Żołnierze wojsk lądowych brali także udział w operacjach w Afganistanie i Iraku oraz w misjach pokojowych w Libanie, w tym UNIFIL.

Operacje krajowe

Wojska lądowe wykonują również zadania na terytorium Włoch, wspierając policję i inne służby państwowe. Od 4 sierpnia 2008 roku uczestniczą w operacji „Strade Sicure”, obejmującej ochronę wybranych obiektów i infrastruktury, a także patrole prowadzone we współpracy z siłami policyjnymi. W sierpniu 2026 roku w operacji uczestniczyło około 6800 żołnierzy rozmieszczonych w 58 prowincjach Włoch.

Jednostki wojsk lądowych są ponadto wykorzystywane do pomocy ludności podczas klęsk żywiołowych oraz do zabezpieczania wydarzeń wymagających zwiększonej ochrony infrastruktury i porządku publicznego.