Gravis Ultrasound

Gravis Ultrasound classic z GF1
Gravis Ultrasound Plug & Play Pro

Gravis Ultrasound (w skrócie GUS) – karta dźwiękowa produkowana przez kanadyjską firmę Advanced Gravis od 1993 roku. Była to pierwsza na rynku karta dźwiękowa wyposażona w syntezator PCM posiadająca standardowo 256 kB pamięci RAM.

Firma osiągnęła dość duży sukces rynkowy dlatego, że oferowała karty dźwiękowe o jakości dźwięku o wiele wyższej od popularnych w latach 90. kart Sound Blaster przy porównywalnej cenie. Advanced Gravis wyprodukowała potem inne karty z rodziny Gravis Ultrasound (Ultrasound MAX, Ultrasound Plus & Play, Ultrasound Extreme oraz Ultrasound ACE).

Problemem związanym z użytkowaniem kart z rodziny Gravis Ultrasound było niekompatybilne oprogramowanie i brak odpowiednich sterowników zwłaszcza do systemów z rodziny MS Windows na skutek czego firma Advanced Gravis straciła rynek kart dźwiękowych na rzecz konkurencji.

Dane techniczne karty

Zgodność z wcześniejszymi standardami

Karta Ultrasound pojawiła się na rynku w czasie gdy powszechnie stosowanymi systemami na komputerach PC były MS-DOS oraz Windows 3.1, tak więc nie było stadardowych interfesjów programowania dźwięku (które pojawiły się wraz z Windows 95, w postaci DirectSound). Każdy typ karty był zwykle obsługiwany bezpośrednio przez działającą aplikację. Ważnym cechą była więc zgodność nowej karty z istniejącymi standardami, dla których już przez kilka lat powstawało oprogramowanie.

Karta Ultrasound nie posiadała żadnego z układów Yamaha OPL przez co emulacja karty Sound Blaster byla jedynie programowa (poprzez emulator SBOS), co nie zawsze działało lub nie zawsze przynosiło dobre efekty. Podobnie było z emulacją karty Roland MT-32 i (jednocześnie) karty Sound Blaster (emulator MEGA-EM). Problemy występowały m. in. gdy oprogramowanie korzystające z emulowanych kart działało w trybie chronionym procesorów Intel. Jednak w większości przypadków emulacja działała poprawnie a w czasie gdy oprogramowanie (gry) zaczęły korzystać z trybu chronionego, zwykle posiadały już obsługę kart Ultrasound.

W przypadku gier korzystających ze sterowników AIL (Audio Interface Libraries) obsługa karty mogła być zapewniona poprzez zastąpienie sterowników AIL wersją dla kart Ultrasound.

Jedynym modelem posiadającym sprzętową zgodność z Sound Blasterem Pro była karta UltraSound Extreme.

Odbiór i znaczenie

Pojawienie się karty Ultrasound przyczyniło się do znaczącej poprawy jakości dźwięku w komputerach PC. Jakość syntezy dźwięku opartej na sample'ach dająca naturalne brzmienie instrumentów przewyższała znacząco generatory FM z popularnych wówczas kart rodziny Sound Blaster, co, również dzięki niewygórowanej cenie karty Ultrasound, doprowadziło do popularyzacji tej techniki wytwarzania dźwięku w komputerach osobistych. Kolejne produkty innych producentów, jak np. konkurencyjny Sound Blaster AWE-32, również zapewniały podobne możliwości.

Brak pełnej sprzętowej zgodności z istniejącymi standardami kart dźwiękowych (w konsekwencji – brak wsparcia dla części istniejącego oprogramowania) była uznawana za wadę kart Ultrasound, która wpłynęła niekorzystnie na ich sprzedaż.

Za wadę karty niektórzy uznawali też konieczność każdorazowego wgrywania próbek z dysku do pamięci RAM karty, co jednak, z drugiej strony, pozwalało to na łatwą ich podmianę.

Klony

Popularność karty sprawiła, że powstały też tańsze klony karty, czego przykładem jest karta Primax Music Card będąca odpowiednikiem pierwszego modelu Ultrasound (z nieco większą pamięcią - 512 kB).