Grupa Ananke

Grupa Ananke – duża grupa nieregularnych księżyców Jowisza, poruszających się ruchem wstecznym, po orbitach o inklinacji zbliżonej do 149°. Pierwszym znanym księżycem z tej grupy była Ananke. Grupa ta ma zwarte tzw. „jądro” – podgrupę o zbliżonych orbitach i szerokie „peryferia”.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) rezerwuje nazwy pochodzące z mitologii greckiej, kończące się na „-e” dla księżyców Jowisza krążących po orbitach wstecznych.

Charakterystyka

Księżyce zaliczane do tej grupy mają podobne wartości półosi wielkich, ale duży zakres inklinacji (140–155°). Pochodzą one z rozbicia ciała macierzystego, którego największym fragmentem jest księżyc Ananke. Księżyc Euporie odstaje od reszty pod względem półosi wielkiej. Grupa ta jest dosyć rozproszona, ale satelity tworzące jej jądro mają bardzo podobne orbity i co więcej, przynajmniej trzy spośród nich (Harpalyke, Praxidike i Jokasta) cechuje podobna, szara barwa powierzchni (wskaźniki barwy: B–V = 0,77 i V–R = 0,42) podczas gdy Ananke ma już barwę pomiędzy szarą a lekko czerwonawą.

Lista księżyców

Do grupy Ananke zaliczane są:

Numer	Nazwa	Półoś wielka [tys. km]	Nachylenie orbity [°]	Mimośród orbity	Okres obiegu [dni]	Wielkość gwiazdowa [^m]	Średnica [km]	Rok odkrycia
34 XXXIV	Euporie	19 302	145,8	0,144	550,7	23,1	2	2001
55 LV	Jowisz LV	20 274	146,4	0,105	588,0	23,4	2	2003
52 LII	Jowisz LII	20 307	150,4	0,307	588,1	23,9	1	2010
200316	S/2003 J 16	20 567	151,1	0,333	598,6	23,3	2	2003
200302	S/2003 J 2	20 610	149,2	0,278	602,3	23,7	2	2003
68 LXVIII	Jowisz LXVIII	20 627	143,4	0,215	602,6	23,6	2	2017
54 LIV	Jowisz LIV	20 651	139,8	0,141	602,7	24,0	1	2016
64 LXIV	Jowisz LXIV	20 694	147,9	0,148	606,3	23,4	2	2017
202101	S/2021 J 1	20 723	149,8	0,246	606,4	23,9	1	2021
33 XXXIII	Euanthe	20 799	148,9	0,232	620,6	22,8	3	2001
35 XXXV	Orthosie	20 721	145,9	0,281	622,6	23,1	2	2001
29 XXIX	Thyone	20 940	148,5	0,229	627,3	22,3	4	2001
202203	S/2022 J 3	20 968	144,5	0,272	617,3	24,0	1	2022
40 XL	Mneme	21 069	148,6	0,227	620,0	23,3	2	2003
22 XXII	Harpalyke	21 105	148,6	0,226	623,3	22,2	4	2000
30 XXX	Hermippe	21 131	150,7	0,210	633,9	22,1	4	2001
27 XXVII	Praxidike	21 147	149,0	0,230	625,3	21,2	7	2000
42 XLII	Thelxinoe	21 162	151,4	0,221	628,1	23,5	2	2003
202102	S/2021 J 2	21 198	150,1	0,341	627,8	24,0	1	2021
60 LX	Eufeme	21 200	148,0	0,253	627,8	23,4	2	2003
45 XLV	Helike	21 263	154,8	0,156	634,8	22,6	4	2003
24 XXIV	Jokasta	21 269	149,4	0,216	631,5	21,8	5	2000
12 XII	Ananke	21 276	148,9	0,244	610,5	18,9	28	1951
70 LXX	Jowisz LXX	21 487	152,7	0,229	639,2	22,8	3	2017
202103	S/2021 J 3	21 553	150,1	0,356	642,8	23,8	2	2021
202103	S/2017 J 10	21 581	145,6	0,259	646,0	24,1	1	2017
200312	S/2003 J 12	21 615	154,7	0,366	646,0	24,0	1	2003

Przypisy

↑ ScottS. Sheppard ScottS., DavidD. Jewitt DavidD., An abundant population of small irregular satellites around Jupiter, „Nature”, 6937, 423, 2003, s. 261–263, DOI: 10.1038/nature01584, PMID: 12748634, Bibcode: 2003Natur.423..261S (ang.).
↑ Scott S.S.S. Sheppard Scott S.S.S. i inni, „Res. Notes AAS”, 3, 2, 2018, s. 155, DOI: 10.3847/2515-5172/aadd15 .
↑ TommyT. Grav TommyT., Matthew J.M.J. Holman Matthew J.M.J., BrettB. Gladman BrettB., KaareK. Aksnes KaareK., Photometric Survey of the Irregular Satellites, „Icarus”, 1, 166, s. 33–45, DOI: 10.1016/j.icarus.2003.07.005, arXiv:astro-ph/0301016 .
↑ Scott S. Sheppard: Jupiter’s Known Satellites. [dostęp 2026-01-25]. (ang.).
↑ Planetary Satellite Discovery Circumstances. [w:] Solar System Dynamics [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2025-04-30. [dostęp 2025-08-11]. (ang.).

[Sheppard2003-1] ScottS. Sheppard ScottS., DavidD. Jewitt DavidD., An abundant population of small irregular satellites around Jupiter, „Nature”, 6937, 423, 2003, s. 261–263, DOI: 10.1038/nature01584, PMID: 12748634, Bibcode: 2003Natur.423..261S (ang.).

[Sheppard2018-2] Scott S.S.S. Sheppard Scott S.S.S. i inni, „Res. Notes AAS”, 3, 2, 2018, s. 155, DOI: 10.3847/2515-5172/aadd15 .

[Grav2003-3] TommyT. Grav TommyT., Matthew J.M.J. Holman Matthew J.M.J., BrettB. Gladman BrettB., KaareK. Aksnes KaareK., Photometric Survey of the Irregular Satellites, „Icarus”, 1, 166, s. 33–45, DOI: 10.1016/j.icarus.2003.07.005, arXiv:astro-ph/0301016 .

[jupitermoons-4] Scott S. Sheppard: Jupiter’s Known Satellites. [dostęp 2026-01-25]. (ang.).

[JPL-discovery-5] Planetary Satellite Discovery Circumstances. [w:] Solar System Dynamics [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2025-04-30. [dostęp 2025-08-11]. (ang.).

Grupa Amaltei (4)	Metis Adrastea Amaltea Tebe
Księżyce galileuszowe (4)	Io Europa Ganimedes Kallisto
(1)	Temisto
Grupa Himalii (11)	Leda S/2011 J 4 Himalia Ersa S/2018 J 2 Pandia Lizytea Elara S/2011 J 3 S/2017 J 17 Dia
Grupa Karpo (2)	S/2018 J 4 Karpo
(1)	Valetudo
Grupa Ananke (28)	Euporie Jowisz LV Jowisz LII S/2003 J 16 S/2003 J 2 Jowisz LXVIII Jowisz LIV Jowisz LXIV S/2021 J 1 Euanthe Orthosie S/2021 J 1 Thyone S/2022 J 3 Mneme Harpalyke Hermippe Praxidike Thelxinoe S/2021 J 2 Eufeme Helike Jokasta Ananke Jowisz LXX S/2021 J 3 S/2017 J 10 S/2003 J 12
Grupa Karme (41)	S/2022 J 1 S/2017 J 18 S/2017 J 16 S/2016 J 3 S/2017 J 13 Jowisz LXXII S/2022 J 2 S/2010 J 4 S/2017 J 12 Jowisz LXI S/2017 J 11 S/2018 J 3 S/2021 J 5 S/2003 J 10 Arche S/2021 J 4 S/2011 J 6 Pasithee Herse S/2003 J 24 Chaldene Kale Isonoe Aitne Jowisz LXVI Jowisz LXIX Erinome Jowisz LXIII Jowisz LI Taygete S/2024 J 1 Karme S/2021 J 6 Kalyke Eukelade S/2018 J 5 Eirene S/2011 J 5 S/2010 J 5 Kallichore S/2003 J 9
Grupa Pazyfae (23)	S/2003 J 4 S/2010 J 6 Jowisz LXVII S/2021 J 7 Filofrosyne Eurydome S/2010 J 3 Autonoe Jowisz LVI Sponde Jowisz LIX Pazyfae S/2017 J 15 S/2016 J 4 Megaclite Sinope Hegemone Aoede Callirrhoe Cyllene S/2017 J 14 Kore S/2003 J 23