| gmina | |||||
Guebwiller i okolice | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Region | |||||
| Departament | |||||
| Okręg | |||||
| Kanton | |||||
| Kod INSEE |
68112 | ||||
| Powierzchnia |
9,62 km² | ||||
| Wysokość |
254–632 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2023) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
1168,31 os./km² | ||||
| Kod pocztowy |
68500 | ||||
Położenie na mapie Górnego Renu | |||||
Położenie na mapie Francji | |||||
Położenie na mapie regionu Grand Est | |||||
| Strona internetowa | |||||
Guebwiller [gebviˈlεːr] (niem. Gebweiler, alzacki Gawill'r) – gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Górny Ren, w kantonie Guebwiller.
1 stycznia 2021 populacja gminy liczyła 11 137 mieszkańców. Miejscowość leży nad rzeką Lauch, spływającą na wysokości ok. 268 m n.p.m. na Nizinę Górnoreńską. Obszar miejski Guebwiller, będący częścią ponadregionalnego parku przyrody Parc naturel régional des Ballons des Vosges, położony jest ok. 7 km w linii prostej od Grand Ballon (1424 m), najwyższego wzniesienia Wogezów. Na terenie Guebwiller, jednym z najważniejszych miast winiarskich w Alzacji, uprawiane są cztery winnice z apelacją Alsace Grand Cru. Na terenie miasta znajduje się kilka znaczących zabytków architektury, np. późnoromański kościół św. Leodegara, kościół Notre Dame – największy klasycystyczny budynek kościelny w Alzacji, późnogitycki ratusz w stylu flamboyant.
Najstarsza zachowana wzmianka o Guebwiller (łac. Gebvilla) – jako Gebunvillare – pochodzi z 774 r. i znajduje się w akcie darowizny, gdzie jako dobra ziemskie przekazane zostało pobliskiemu opactwu Murbach. Do czasu Rewolucji Francuskiej (jako Gebweiler) było siedzibą wójtostwa (Vogtei Gebweiler), jednego z trzech podległych książęcemu opactwu Murbach, i leżało w obrębie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jako miasto rozwinęło się w XII w. wokół kościoła św. Leodegara (Saint-Léger) i zespołu zamkowego (zwanego dziś Burgstall). W latach 1270–1287 otoczono zabudowania Gebweiler murami miejskimi. W 1394 r. liczyło ono 1350 mieszkańców. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1634 r. miasto zostało złupione przez wojska szwedzkie, a w 1635 r. doszczętnie splądrował je stacjonujący w Colmar garnizon francuski. W 1657 r. w mieście pozostało zaledwie 176 mieszkańców. Kończący wojnę trzydziestoletnią w 1648 r. pokój westfalski, przyznawał Francji prawa do Alzacji, podkreślając jednak przynależność opactwa Murbach bezpośrednio do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a w jego obrębie leżało też Guebwiller. W drugiej połowie XVII wieku Ludwik XIV, powołując się na niejasne sformułowania w traktacie westfalskim, planował w ramach polityki zjednoczeniowej, przyłączyć do Francji resztę niemieckich dóbr książęcych. W 1680 r. włączono Guebwiller pod administrację Królestwa Francji. Traktat pokojowy, zawarty 10 maja 1871 r. i kończący wojnę francusko-pruską, przyznawał Alzację zjednoczonemu państwu niemieckiemu. Utworzono powiat Gebweiler (Kreis Gebweiler) w okręgu Górna Alzacja (Bezirk Oberelsaß). W przeciągu XIX w. miasto urosło do rangi ważnego ośrodka przemysłu tekstylnego, drugiego co do wielkości po Miluzie. Przetwarzano tu wełnę i bawełnę. W mieście wybudowano specjalne dzielnice robotnicze. Na przełomie XIX i XX w. działały tu: jeden kościół protestancki i dwa katolickie, synagoga, gimnazjum, sąd rejonowy i nadleśnictwo. Po I wojnie światowej cały ten obszar został na mocy postanowień traktatu wersalskiego przyznany Francji. W trakcie II wojny światowej zajmowały go wojska Wehrmachtu i były do 1944 r. zarządzane przez Niemcy. Następnie, wraz z innymi terenami na lewym brzegu górnego Renu, Guebwiller znalazło się w granicach republiki francuskiej.
| Rok | Liczba mieszkańców | Uwagi |
|---|---|---|
| 1780 | – | ok. 400 domost |
| 1793 | 3005 | |
| 1821 | 3703 | z tego 3284 katolików, 350 protestantów i 69 Żydów |
| 1836 | 3873 | |
| 1856 | 8971 | |
| 1861 | 10 680 | |
| 1866 | 12 218 | |
| 1872 | 11 338 |
|
| 1880 | 12 452 | 1 grudnia, na powierzchni 980 ha, w 1078 domach, z tego 10 875 katolików, 1194 protestantów i 345 Żydów |
| 1885 | 12 388 | z tego 10 805 katolików, 1194 protestantów i 346 Żydów |
| 1890 | 12 367 | |
| 1900 | 13 254 | przeważnie wyznania katolickiego |
| 1905 | 13 313 | |
| 1910 | 13 024 | z tego 11 332 katolików, 1346 protestantów i 295 Żydów (318 Francuzów) |
| Rok | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2017 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rezydent | 10568 | 10840 | 11072 | 10689 | 10942 | 11525 | 11609 | 11094 |
Według danych INSEE w 2023 roku gminę zamieszkiwało 11 243 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 1168,31 os./km².
Miastami partnerskimi Guebwiller są włoska gmina Castelfiorentino w Toskanii oraz, ze względów historycznych szwajcarska Lucerna, założona przez opactwo Murbach.