Hercynit

Hercynit
	; Kryształy hercenitu
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Fe2+Al2O4; tlenek żelaza i glinu
Twardość w skali Mohsa	7,5–8
Przełam	nierówny, muszlowy
Łupliwość	niewyraźna
Pokrój kryształu	ośmiościenny
Układ krystalograficzny	regularny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,95 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	czarnażółta, brązowa, ciemnoniebieskozielona
Rysa	ciemnozielona, szarozielona, zielona
Połysk	szklisty
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	4.BB.05
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hercynit (Ferrospinel) – minerał z gromady tlenków, należy do grupy spineli. Tlenek żelaza i glinu o wzorze chemicznym FeAl₂O₄. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwy pasma górskiego Hercynidów, gdzie minerał ten został znaleziony.

Charakterystyka

Właściwości

Krystalizuje w układzie regularnym. Bardzo rzadko tworzy kryształy izometryczne, o postaci ośmiościanu. Występuje w skupieniach zbitych i ziarnistych, także jako pojedyncze, nieforemne ziarna. Jest kruchy, przeświecający, niemal czarny o szklistym połysku. Odznacza się prawie niezauważalną łupliwością i nierównym przełamem. Tworzy kryształy mieszane z galaxytem. W płomieniu dmuchawki staje się ceglastoczerwony. W jego skład wchodzą jony żelaza na +2 stopniu utlenienia, aczkolwiek praktycznie zawsze w strukturze obecne są także jony Fe3+, które stabilizują jego strukturę.

Występowanie

Występuje w skałach metamorficznych regionalnych (granulity) i kontaktowych (złożach szmerglu i hornfelsy). Najczęściej współwystępuje z silimanitem, andaluzytem, granatami, korundem, magnetytem, chromitem, spinelem, hematytem. Spotykany jest także w skałach magmowych jak gabra i bazalty oraz w okruchowych (piaski i żwiry).

Miejsca występowania:

Na świecie: Włochy – Veltlin, Czechy – Pobeżovice, Niemcy – Schenkenzell, Szwecja – Routivare, Szwajcaria, USA – stan Nowy Jork, Madagaskar, Rosja, Indie.

W Polsce: sporadycznie spotykany w hornfelsach, bazaltach i aluwiach rzecznych Dolnego Śląska.

Zastosowanie

wykorzystywany do celów naukowych,
ceniony^{[przez kogo?]} kamień kolekcjonerski,
czasami wykorzystywany do wyrobu galanterii ozdobnej,
materiał ogniotrwały.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hercynite mineral information and data. Mindat.org. [dostęp 2012-01-11]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 175-176, ISBN 978-83-8293-231-7 .
1 2 3 4 5 Hercynite Mineral Data. Webmineral.com. [dostęp 2012-01-11]. (ang.).
↑ Rudawy Janowickie - Landscape Park, Poland - online tour guide [online], rudawyjanowickie.pl [dostęp 2020-01-21] (pol.).
↑ I. Jastrzębska, J. Szczerba, P. Stoch, A. Błachowski, K. Ruebenbauer, R. Prorok, E. Śnieżek. Crystal structure and Mӧssbauer study of FeAl₂O₄. Nukleonika (Journal of Nuclear Research), 2015, 60, 1, 45-47.

Bibliografia

Wielka encyklopedia świata, Oxford Educational Ltd 2003, ISBN 83-7325-545-1, str. 198
R. Duda, L. Reji: Wielka Encyklopedia Minerałów, Elipsa 2, ISBN 83-86013-00-1.

[mindat-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hercynite mineral information and data. Mindat.org. [dostęp 2012-01-11]. (ang.).

[książka4-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 175-176, ISBN 978-83-8293-231-7 .

[webmineral-3] 1 2 3 4 5 Hercynite Mineral Data. Webmineral.com. [dostęp 2012-01-11]. (ang.).

[4] Rudawy Janowickie - Landscape Park, Poland - online tour guide [online], rudawyjanowickie.pl [dostęp 2020-01-21] (pol.).

[5] I. Jastrzębska, J. Szczerba, P. Stoch, A. Błachowski, K. Ruebenbauer, R. Prorok, E. Śnieżek. Crystal structure and Mӧssbauer study of FeAl₂O₄. Nukleonika (Journal of Nuclear Research), 2015, 60, 1, 45-47.