Higiena cyfrowa – zbiór zachowań związanych z używaniem nowych technologii.
Polskie badania nad higieną cyfrową rozwijają się intensywnie od lat 20. XXI wieku, a definicje tego pojęcia nadal się kształtują. Na rok 2024 wypracowano dwie definicje, będące wynikiem wcześniejszych badań:
1) Higiena cyfrowa – chroniące zdrowie zachowania związane z używaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza internetu i urządzeń ekranowych.
Definicja ta została stworzona przez Magdalenę Bigaj i drę hab. Magdalenę Woynarowską w ramach projektu badawczo-edukacyjnego „Higiena Cyfrowa Osób Dorosłych" realizowanego w fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa w 2022 roku.
2) Higiena cyfrowa – zespół działań i czynności zmierzających do optymalizacji indywidualnego zdrowia somatycznego, psychicznego oraz społecznego w zakresie korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Jej poziom uzależniony jest od samoregulacji i kontroli związanej z używaniem internetu oraz cyfrowych narzędzi ekranowych, alternatywy dla świata cyfrowego, jak również rozwiniętej sieci oparcia społecznego. Higiena cyfrowa może być rozumiana jako postawa życiowa wynikająca z kreatywnego i odpowiedzialnego używania zasobów sieci.
Jest to definicja, którą stworzono na potrzeby projektu badawczego „Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa”.
W polskojęzycznej literaturze i stosowaniu funkcjonują także dwie inne definicje higieny cyfrowej:
3) Higiena cyfrowa – zespół czynności i postaw, które mają zapewnić nam bezpieczne użytkowanie urządzeń elektronicznych oraz nowoczesnych technologii, w taki sposób, aby nie stanowiło ono zagrożenia dla naszego życia i zdrowia. Higiena cyfrowa obejmuje również zagadnienia związane z naszym ciałem, a dokładniej z postawami, jakie przyjmujemy, gdy korzystamy z urządzeń elektronicznych i łączymy się z siecią. Definicja sformułowana przez Ministerstwo Cyfryzacji .
4) Higiena cyfrowa – praktyki, które pozwalają zachować zdrową równowagę w naszym życiu oraz zapobiegają psychologicznym i fizjologicznym negatywnym skutkom nadmiernego czasu spędzanego przed komputerem czy smartfonem.
Higiena cyfrowa nie jest tym samym, co bezpieczeństwo teleinformatyczne.
Do badania poziomu higieny cyfrowej stworzone zostało innowacyjne, naukowo opracowane narzędzie badawcze - Kwestionariusz Samooceny Higieny Cyfrowej (także: Test Higieny Cyfrowej, Skala Higieny Cyfrowej). Jej autorki, Magdalena Bigaj i dra hab. Magdalena Woynarowska stworzyły kwestionariusz w ramach projektu „Badanie poziomu Higieny Cyfrowej dorosłych mieszkańców Polski" przeprowadzonego w Instytutcie Cyfrowego Obywatelstwa.
Skala Higieny Cyfrowej obejmuje ponad 45 pytań z takich obszarów jak: stawianie granic i kontrola używania urządzeń ekranowych, zachowanie bezpieczeństwa podczas używania urządzeń ekranowych, tworzenie i odbieranie informacji w sieci oraz inne zachowania prozdrowotne zalecane użytkownikom urządzeń ekranowych. Narzędzie zostało stworzone w 2022 r. - we wrześniu 2022 odbył się pilotaż, a pierwsze ogólnopolskie badanie higieny cyfrowej ruszyło w listopadzie 2022 r.
W 2026 r. efektem kolejnych badań był raport z I Ogólnopolskiego Badania Higieny Cyfrowej i Aktywności Fizycznej Młodzieży w Polsce.