Ignacy Zelek
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
  | |
Ignacy Zelek (ur. 1 stycznia 1894 w Turaszówce, zm. 12 maja 1961 w Toruniu) – polski rzeźbiarz.
Życiorys
Uczęszczał do Szkoły Ludowej w Gorlicach. W latach 1906–1908 przebywał wraz z rodziną w Bustenarii na Nizinie Wołoskiej w Rumunii, w rejonie zagłębia naftowego. Po powrocie w rodzinne strony uczył się w latach 1908–1912 w Cesarsko–Królewskiej Szkole Przemysłu Drzewnego w Kołomyi, gdzie był słuchaczem wydziału rzeźby. Następnie studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni Konstantego Laszczki, gdzie od początku należał do wyróżniających się studentów.
Podczas I wojny światowej zgłosił się jako ochotnik do 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich i służył w nim od 6 sierpnia 1914 do 15 marca 1917, awansując na plutonowego. Brał m.in. udział w walkach na froncie austriacko-rosyjskim. W 1916 przebywał w Pradze, gdzie uczęszczał jako ekstern do pracowni rzeźby monumentalnej Josefa Václava Myslbeka w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Po powrocie do Krakowa kontynuował przerwaną naukę na ASP.
W 1920 zdecydował się na wyjazd do Torunia, tu poznał zamieszkałego również od niedawna w Toruniu rzeźbiarza Wojciecha Aleksandra Durka pochodzącego z Małopolski. Wspólnie z nim założył wkrótce pracownie „Rzeźba”, mieszczącą się przy ul. Sukienniczej 2. Obaj artyści należeli do założonej przez Juliana Fałata Konfraterni Artystów. W 1930 roku Zelek założył pracownię przy ul. Reja 6.
Większość jego prac rzeźbiarskich została zniszczona w czasie II wojny światowej. Po 1945 przystąpił do toruńskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków.
Zmarł 12 maja 1961. Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości (16 marca 1937) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
- Srebrny Krzyż Zasługi (27 maja 1938) „za zasługi na polu pracy społecznej”
Ważniejsze prace
.JPG)
- Rzeźbiarski wystrój kościoła garnizonowego św. Katarzyny w Toruniu
- Rzeźby niedźwiedzi przed gmachem Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu przy ul. Mickiewicza 9
- Supraporta „Spragnionych napoić” z 1930, nad wejściem do budynku Ubezpieczalni Społecznej w Toruniu (ul. Uniwersytecka 17)
- Rzeźby na Pomniku poległych 63. pułku piechoty w Toruniu (obecnie plac Pokoju Toruńskiego) (projekt architektoniczny Kazimierz Ulatowski; niezachowany)
- Ołtarz Matki Boskiej w kościele św. Ducha w Toruniu
- Pomnik Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej w Toruniu
- Pomnik Żołnierza Polskiego w Wąbrzeźnie
- Pomnik Stanisława Moniuszki w Grudziądzu
- Model pomnika ku czci pomordowanych w Łasinie (niezrealizowany pomimo zatwierdzenia projektu przez Ministerstwo Kultury i Sztuki)
- Pomnik Adama Mickiewicza w Starogardzie Gdańskim (1956)
- Pietà na cmentarzu parafialnym w Brodnicy
- Droga krzyżowa w kościele Wszystkich Świętych w Skórczu
Pisma
- Pozłotnictwo, Orędownik Diecezji Chełmińskiej, 1958, nr 8
Upamiętnienia
- 13 sierpnia 2021 na ścianie kamienicy przy ul. Sukienniczej 2 w Toruniu odsłonięto tablicę upamiętniającą Ignacego Zelka (dawna siedziba pracowni „Rzeźba”).
Przypisy
- ↑ Poklewski 1985 ↓, s. 177, 181.
- 1 2 3 4 5 Poklewski 1985 ↓, s. 177.
- ↑ Zelek Ignacy. wykaz.muzeumpilsudski.pl. [dostęp 2024-06-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-25)].
- 1 2 3 4 Bełkot 1998 ↓, s. 258.
- ↑ Poklewski 1985 ↓, s. 177–178.
- 1 2 Poklewski 1985 ↓, s. 178.
- 1 2 Natalia Przytarska: Pamięci Ignacego Zelka. torun.pl, 2021-08-13. [dostęp 2024-02-25].
- ↑ Bełkot 1998 ↓, s. 258–259.
- 1 2 3 4 Bełkot 1998 ↓, s. 259.
- 1 2 3 Poklewski 1985 ↓, s. 181.
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 64, poz. 94 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1938 r. Nr 121, poz. 202 (ISAP) „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ Poklewski 1985 ↓, s. 138.
- ↑ Kluczwajd 2019 ↓, s. 90.
- ↑ Poklewski 1985 ↓, s. 178–179.
- ↑ Ziółkiewicz i Paczuski 2002 ↓, s. 12.
- ↑ Groby do likwidacji na cmentarzu w Brodnicy. „Czułam się bardzo nieswojo, gdy zobaczyłam taką tabliczkę” na czasbrodnicy.pl.
Bibliografia
- Jan Bełkot: Zelek Ignacy. W: Toruński Słownik Biograficzny. Cz. 1. Krzysztof Mikulski (red.). Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 1998.
- Katarzyna Kluczwajd: Bydgoskie Przedmieście. Toruńskie przedmieścia sprzed lat. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2019. ISBN 978-83-7729-501-4.
- Józef Poklewski: Ignacy Zelek (1894-1961), rzeźbiarz. W: Artyści w dawnym Toruniu. Józef Poklewski (red.). Warszawa-Poznań-Toruń: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985.
- Antoni Ziółkiewicz, Adam Paczuski: Pomniki Torunia. Toruń: Wydawnictwo Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturalnego w Toruniu, 2002. ISBN 83-87768-85-5.