Ispina

Ispina
Ispnia
wieś
Ilustracja
Dawny budynek szkoły podstawowej w Ispinie, obecnie przedszkole
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

bocheński

Gmina

Drwinia

Liczba ludności (2022)

397

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-708

Tablice rejestracyjne

KBC, KBA

SIMC

0317429

Położenie na mapie gminy Drwinia
Mapa konturowa gminy Drwinia, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Ispina”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Ispina”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Ispina”
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego
Mapa konturowa powiatu bocheńskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Ispina”
Ziemia50°06′49″N 20°22′41″E/50,113611 20,378056
Multimedia w Wikimedia Commons
Miejsce pamięci narodowej

Ispina (do 2012 Ispnia) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Drwinia.

Poprawne formy odmiany nazwy to: „w Ispinie”, „do Ispiny” i „z Ispiny”.

Integralne części wsi Ispina
SIMCNazwaRodzaj
1066656 Ameryka część wsi
1066768 Cierniaczka część wsi
0317435 Krzykówka część wsi
0317441 Wróblówka część wsi
1066662 Zwierzyniec część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Wieś jest siedzibą leśnictwa Ispina, które podlega Nadleśnictwu Niepołomice.

Nazwa

Nazwa wsi pochodzi od pierwotnej, niezaświadczonej formy *Jьz-sъp-ina, która następnie po zaniku jerów ь, ъ przeszła w Izspina a następnie po uproszczeniu w Ispina. Forma z sufiksem -nia, tj. Ispnia, jest wtórna. Podstawą stał się tu rzeczownik pospolity isep, oznaczający 'wyspę piaskową, brzeg rzeki' i będący podstawą wielu nazw miejscowych na terenie Polski, zob Isep.

W 2012 roku nazwę wsi zmieniono oficjalnie na używaną faktycznie Ispina, z wcześniejszej Ispnia, co było podyktowane faktem, że we wszystkich dokumentach wydawanych od 1890 roku figurowała w nich nazwa Ispina. Jednocześnie formalnie zostały uznane i wprowadzone do wykazu urzędowych nazw miejscowości części wsi Ispina: Zwierzyniec oraz Ameryka, których nazwy były w powszechnym użyciu. 1 stycznia 2013 roku do wykazu tego wprowadzono także inną nazwę części wsi - Cierniaczka.

W odmianie nazwy miejscowości dopełniacz ma formę Ispiny (do Ispiny, z Ispiny), a nie Ispini; w załączniku nr 2 (poz. 22) do rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 27 grudnia 2011 r. wskazano zakończenie dopełniacza „-ny”. Miejscownik ma formę Ispinie (w Ispinie, nie w Ispini), zgodnie z rzeczownikową odmianą nazw miejscowych zakończonych na -ina. Zasadę odmiany takich nazw, jak Muszyna i Skawina, według wzorca ryba odnotowuje Słownik historyczny terminów gramatycznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Historia

Według opracowania Gminy Drwinia najstarsza wzmianka o nazwie Ispiny pochodzi z inwentarza ekonomii niepołomickiej z 1736 r. Opisano w nim teren pokryty łąkami, bagniskami i krzewami. Osada powstała prawdopodobnie później, w XVIII wieku, jako przysiółek Grobli.

W 1833 r. Ernest Leopold Kaden kupił w Krzykówce gospodarstwo rolne wraz z dworem. Jego wnuczka Helena Kaden została żoną lekarza Juliusza Mariana Bandrowskiego. Ich synowie, pisarze Jerzy Bandrowski i Juliusz Kaden-Bandrowski, odwiedzali Ispinę z rodzicami.

W 1903 r. Rada Szkolna Krajowa zorganizowała jednoklasową szkołę w Ispinie, określanej w ówczesnym komunikacie jako przysiółek Grobli. W 1926 r. działała tu dwuklasowa szkoła powszechna, której kierowniczką była Helena Matusikowa.

Przed II wojną światową, z inicjatywy nauczycielki Heleny Matusik i mieszkańców, wzniesiono budynek szkoły. Budowę finansowano w znacznej części ze środków społecznych oraz dochodów z przedstawień organizowanych przez nauczycielkę.

2 czerwca 1943 r. niemiecka żandarmeria przeprowadziła pacyfikację wsi, podczas której zamordowano 13 mieszkańców Ispiny i okolic. Dziewięciu mężczyzn rozstrzelano w lesie „Mokre” w kierunku Chobotu, a cztery inne osoby zabito podczas obławy. Po wojnie w miejscu egzekucji wzniesiono upamiętnienie ofiar.


Przed II wojną światową na Wiśle działała przeprawa promowa, położona około kilometra w górę rzeki od późniejszego mostu. W 1944 r. Niemcy wybudowali most łączący Ispinę z Nowym Brzeskiem. Podczas odwrotu w styczniu 1945 r. zniszczyli go w trzech miejscach.

Szkołę podstawową w Ispinie zlikwidowano w 2007 r. Jej dawny budynek przeznaczono następnie na przedszkole.

Komunikacja

Według rozkładów obowiązujących od 25 października 2026 r. przez Ispinę kursują trzy linie autobusowe Małopolskich Linii Dowozowych: A4 na trasie Bochnia–Drwinia–Uście Solne–Nowe Brzesko, A65 na trasie Bochnia–Mikluszowice–Grobla–Nowe Brzesko oraz A7 na trasie Podłęże–Niepołomice–Ispina–Nowe Brzesko–Proszowice. Linie A4 i A65 zatrzymują się w Ispinie na przystankach Ispina Most, Ispina Dom Ludowy i Ispina Wiślisko. Linia A7 obsługuje przystanki Ispina Most, Ispina Przedszkole i Ispina Leśniczówka.

Gminna linia nr 1 łączy Ispinę z Mikluszowicami i zapewnia bezpośrednie połączenie z Krakowem, do przystanku Kraków Czyżyny Dworzec. W Ispinie obsługuje przystanki Ispina Wiślisko, Ispina Dom Ludowy i Ispina Most; Ispina Most jest ostatnim przystankiem na terenie gminy Drwinia. Linia nr 2 Ispina–Gawłówek–Ispina przestała funkcjonować 1 stycznia 2026 r.

Infrastruktura

Wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 964 wybudowano 12,96 km ścieżek pieszo-rowerowych i rowerowych, od granicy z gminą Niepołomice do granicy z gminą Szczurowa. W Ispinie znajdują się dwa parkingi Bike&Ride oraz Miejsce Obsługi Rowerzystów (MOR). Przez gminę przebiegają także Wiślana Trasa Rowerowa i Szlak Dolnej Drwinki.

Przy Domu Ludowym, pod adresem Ispina 100, znajduje się całodobowy automat paczkowy InPost o oznaczeniu ISP01BAPP.

Ochotnicza Straż Pożarna

We wsi działa Ochotnicza Straż Pożarna. Budowę jej nowej remizy rozpoczęto w lipcu 2021 r. W styczniu 2023 r. remiza została otwarta. Parterowy budynek mieści dwustanowiskowy garaż oraz część administracyjną. Koszt inwestycji przekroczył 1,1 mln zł, z czego 500 tys. zł pochodziło z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych.

Ludzie

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 358 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2015 r. poz. 669 (ISAP))
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 42586.
  5. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw niektórych obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 291, poz. 1711 (ISAP)), załącznik nr 2, poz. 22, s. 16935.
  6. 1 2 nazwy miast i wsi. [w:] Słownik historyczny terminów gramatycznych [on-line]. Uniwersytet Warszawski. [dostęp 2026-10-21].; cytat z: Uchwały Akademii z dnia 31 października 1891 w sprawie pisowni polskiej, Kraków 1891, s. 33.
  7. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09].
  8. ↑ TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  9. ↑ Informacja ze strony Nadleśnictwa Niepołomice
  10. 1 2 Nazwy miejscowe Polski pod redakcją Kazimierza Rymuta, t. III: E-I, Kraków 1999, s. 533. Słownik jest dostępny online pod tym adresem
  11. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 27 grudnia 2011 (Dz. U. z 2011 r. Nr 291, poz. 1711 (ISAP))
  12. ↑ Nowe nazwy miejscowości. [w:] Serwis Prasowy [on-line]. Małopolski Urząd Wojewódzki, 2011-12-28. [dostęp 2012-01-01].
  13. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw niektórych obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 1515 (ISAP))
  14. ↑ Ispina. Gmina Drwinia. [dostęp 2026-10-21].
  15. 1 2 3 4 Józef Podsiadło, „Związki rodu Kadenów i Bandrowskich z Ispiną”, „Wiadomości Bocheńskie”, nr 1 (115), wiosna 2018, s. 14–15.
  16. ↑ „Dziennik Polski” (Lwów), nr 417 (wydanie popołudniowe), 8 września 1903, s. 2 (skan w Jagiellońskiej Bibliotece Cyfrowej).
  17. ↑ Strona numer 105, tom 18: Dwuklasowa szkoła powszechna w Ispini. [w:] Polska 1926 [on-line]. Fundacja Ośrodka KARTA. [dostęp 2026-10-21].
  18. ↑ 80. rocznica niemieckiej zbrodni w Ispinie. Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Krakowie, 2023-06-02. [dostęp 2026-10-21].
  19. 1 2 Rozkład jazdy linii A4 obowiązujący od 25 października 2026 r.. Koleje Małopolskie. [dostęp 2026-10-27].
  20. 1 2 Rozkład jazdy linii A65 obowiązujący od 25 października 2026 r.. Koleje Małopolskie. [dostęp 2026-10-27].
  21. ↑ Rozkład jazdy linii A7 obowiązujący od 25 października 2026 r.. Koleje Małopolskie. [dostęp 2026-10-27].
  22. 1 2 3 Funkcjonowanie linii komunikacyjnych na terenie Gminy Drwinia w roku 2026. Gmina Drwinia, 2025-12-30. [dostęp 2026-10-27].
  23. ↑ Rozkład jazdy na trasie Kraków–Nowe Brzesko–Mikluszowice. Gmina Drwinia. [dostęp 2026-10-27].
  24. ↑ Trasy rowerowe. Gmina Drwinia. [dostęp 2026-10-27].
  25. ↑ Paczkomat InPost Ispina. InPost. [dostęp 2026-10-27].
  26. ↑ Ochotnicza Straż Pożarna w Ispini na stronie rejestr.io
  27. ↑ Powstaje nowa remiza OSP w Ispini, informacja ze strony drwinia.gmina.pl
  28. ↑ OSP Ispina z nową remizą. Samorząd Województwa Małopolskiego, 2023-01-30. [dostęp 2026-10-21].
  29. ↑ Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 81.
  30. ↑ XIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c. k. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1913. Buczacz, 1913, s. 36.
  31. ↑ n, Frąś Stanisław Franciszek (Frase) [online], Lista Krzystka - Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii 1940-1947, 1 marca 2014 [dostęp 2023-05-30] (pol.).
  32. ↑ Józef Podsiadło, Kariery chłopskich synów z Ispiny, „Wiadomości Bocheńskie”, 1 (127), Stowarzyszenie Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej, zima 2021, s. 19-20, ISSN 1426-1952 [dostęp 2023-05-30] (pol.).

Linki zewnętrzne