Iwan Drewicz

Iwan Drewicz
Иван Григорьевич Древиц (Древич)
Ilustracja
Iwan Drewicz (Johann von Drewitz) rekonstrukcja XVIII w. grafiki
generał major
Pełne imię i nazwisko

Iwan Grigoriewicz Drewicz

Data i miejsce urodzenia

1733 lub 1739
Drezno

Data śmierci

maj 1783 lub 1800

Przebieg służby
Lata służby

do 1759 w armii pruskiej
w latach 1759–1783 w armii rosyjskiej

Siły zbrojne

Armia Królestwa Prus
Armia Imperium Rosyjskiego

Główne wojny i bitwy

wojna siedmioletnia,
konfederacja barska:

powstanie Pugaczowa

Odznaczenia
Order św. Jerzego III klasy (Imperium Rosyjskie)
Iwan Drewicz, anonimowa grafika XVIII w.

Iwan Grigoriewicz Drewicz (niem. Johann von Drewitz ; ur. 1733 lub 1739, zm. w maju 1783 lub po ok. 1800) – rosyjski generał, uczestnik wojny siedmioletniej oraz tłumienia konfederacji barskiej i powstania Pugaczowa. Znany z okrucieństwa i łupiestwa.

Życiorys

Urodzony w 1733 lub 1739 roku. Służbę wojskową rozpoczął w armii pruskiej w stopniu kapitana. Dowodził kompanią piechoty. Jednak w czasie wojny siedmioletniej, podczas oblężenia Szczecina zdezerterował i przeszedł do Rosjan. W służbie rosyjskiej od 1759 roku. Służył w rosyjskich pułkach serbskich i węgierskich huzarów. Awansowany do stopnia pułkownika.

W lutym 1767 dowodził pułkiem wojsk rosyjskich w korpusie interwencyjnym gen. Piotra Kreczetnikowa, który wkroczył w granice Rzeczypospolitej, by stłumić konfederację barską. Jego oddział został m.in. wyznaczony do ochrony posła rosyjskiego Nikołaja Repnina.

W czasie walk z konfederatami barskimi uczestniczył w następujących bitwach i potyczkach: Krotoszyn (11.06.1768), Raszków (12.06.1768), Zduny, Cieszków (14.06.1768) Pakość (19.03.1769), Lwów (31.03.1769), Chrystianpol, Sokół – rozbicie dwóch oddziałów konfederatów Potockiego i marszałka Bierzyńskiego (6 maja?/17 maja 1769), Brzeżany (27.05.1769) Hoszów (  8.08.1769), Toruń (9/10.1769), Kraków11 listopada?/22 listopada 1769, Dobra (23.01.1770), Izby (3-5.08.1770), Pińczów (  5.09.1770), Częstochowa (12.1770 – 01.1771) – 4 stycznia?/15 stycznia 1771 szturm Jasnej Góry i spalenie Częstochowy, Lanckorona (23.05.1771), rozbicie 500 osobowego oddziału Kazimierza Pułaskiego koło Piotrkowa (12 marca?/23 marca 1772). W 1772 roku dowodził oblężeniem warownego klasztoru Karmelitów bosych w Zagórzu, w którym schronili się konfederacji barscy. W wyniku ostrzału artyleryjskiego ucierpiały zabudowania klasztorne.

Podczas konfederacji barskiej przypisywano mu okrucieństwo: okaleczanie i mordowanie jeńców, a w późniejszym okresie sprzedaż jeńców jako rekruta do armii pruskiej, co stało się przyczyną negatywnej popularności. Po serii grabieży majątków konfederatów i dokonaniu wielu malwersacji przy zaopatrzeniu wojska, 22 września?/3 października 1775 został awansowany do stopnia brygadiera i w 1774 roku opuścił Rzeczpospolitą, udając się na Ukrainę.

W 1772 roku nabył posiadłość w okolicach Witebska, gdzie wpisano go na listę ziemian. W latach 1773–1775 wziął udział w tłumieniu powstania chłopskiego Jemieliana Pugaczowa. W 1777 roku mianowany generałem majorem.

W 1767 roku został ojcem Fiodora (późniejszego generała w armii rosyjskiej). Iwan Drewicz zmarł w maju 1783, według innej wersji około 1800 roku.

Odznaczenia

Za zasługi w bitwie pod Dobrą, 3 lutego?/14 lutego 1770 roku został odznaczony Wojskowym Orderem św. Jerzego III klasy (nr 3 odznaczenia), z uzasadnieniem: „za rozbicie 12 stycznia?/23 stycznia 1770 licznych sił nieprzyjacielskich w bitwie pod Dobrą w Polsce wraz z płk Rönne i odbicie 15 armat”.

Sprawa nazwiska i pochodzenia

Iwan Grigoriewicz Drewicz (niem. Johann von Drewitz – ros., a także serb. Иван Григорьевич Древиц – trans. pol. Iwan Grigor’iewicz Driewic – także zruszczone Древич – pol. Driewicz – translit. pol. Ivan Grigor’evič Drevič – także ros. Иоганн фон Древиц – pol. Johann von Drewitz), imię także spolszczane jako Jan, nazwisko także spisane jako Drewiez (ur. 1733 lub 1739, zm. w maju 1783 lub po ok. 1800) – daty urodzenia, śmierci, pochodzenie i narodowość są niejednoznaczne. Według popularnej wersji był Niemcem urodzonym w Dreźnie, a „jego nazwisko w Rosji przybrało formę południowosłowiańską – Drewič”, według innej wersji był Serbem pochodzącym z serbskiej szlachty.

Iwan Drewicz w kulturze

Bohater anonimowej pieśni z czasów konfederacji barskiej „Piosenka o Drewiczu” (inc. „Jedzie Drewicz, jedzie...”) oraz dwóch współczesnych utworów Jacka Kowalskiego: tragikomedii Historia o Gogolewskim, 2001 i pieśni Duet Iwana Drewicza z JW Józefem Zarembą, komendantem konfederacji wielkopolskiej.

Uwagi

  1. 1 2 3 Podawana w niektórych opracowaniach data śmierci ok. 1800 przypuszczalnie na podstawie przypadkowej zbieżności nazwiska Johann Drewicz w: Bibliografii Estreichera, w której występuje nazwisko Johanna Drewicza, siodlarza mieszkającego w Słonimie, strony w procesie sądowym z 1799 w haśle: Alojzy Kiewlicz, adwokat. W: Karol Estreicher: Bibliografia polska. Cz. 3, [Stólecie XV–XVIII w układzie abecadłowym]. T. 19. Cz. 3. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1891-, s. 257. (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 Potyczka oddziałem dowodzonym przez Kazimierza Pułaskiego.
  3. ↑ Zachowana tradycyjna pisownia nazwiska Drewicz zamiast zgodnej ze współczesnymi zasadami transkrypcji Driewicz zob.: Zasady pisowni i interpunkcji – transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego. słownik ortograficzny PWN. (pol.).
  4. ↑ Brak hasła Iwan Drewicz, Johann Drewitz w Polskim Słowniku Biograficznym, tom V.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Арсений Замостьянов: Гений войны Суворов. «Наука побеждать». Moskwa: Эксмо, Яуза, 2013. ISBN 978-5-699-62465-2.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra. Warszawa: Bellona, 1997, s. 261. ISBN 83-11-08593-5.
  3. 1 2 3 4 5 6 Roman Winiarek. Iwan Gregoriewicz Drewicz 1739 – 1800. „Gazeta Częstochowska – Tygodnik Regionalny.”. 2(483), 2001-01-11. Częstochowa: Gazeta Częstochowska sp. z o.o.. ISSN 0208-6859. (pol.).
    1. ↑ Cytat: „...pruski żołdak w moskiewskim mundurze wpisał się do rejestru najciemniejszych łotrów działających na Ziemiach Polskich...”, „...płk Drewicz ściągnął z Berlina jubilera do oszacowania łupów, które przewidywał zagrabić na Jasnej Górze.”.
  4. 1 2 3 4 Сергей Владимирович Волков: Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. T. I: A-K. Moskwa: Центрполиграф, 2010, s. 476. ISBN 978-5-227-02054-3. Cytat: происходил из сербских дворян. (ros.).
  5. 1 2 3 Aleksandr Suworow o Drewiczu – Древиц Иван Григорьевич (1733–1783), [w:] Словарь исторических имен. [dostęp 2013-09-06]. Cytat: По свидетельству современников, отличался жестокостью и жаждой к наживе. Мародерство, чинимое Древицем в Польше, возвращали, по словам Суворова, к стыду России, «варварские времена». Суворов называл солдат Древица «трусливой сволочью» (pol. Według współczesnych, wyróżniał się swoim okrucieństwem i pragnieniem zysku. Grabieże dokonywane przez Drewicza w Polsce przypominały, według Suworowa, „czasy barbarzyńskie” i przynosiły wstyd Rosji. Suworow nazywa żołnierzy Drewicza „tchórzliwymi szumowinami”) (ros.).
  6. ↑ Mała Encyklopedia 1967 ↓, s. 325.
  7. 1 2 Łukasz Cichy: Pruski dezerter, Rosyjski generał, Prześladowca Polaków. wMeritum.pl, 2013-06-10. [dostęp 2013-09-06]. Cytat: ...urodził się w 1733 w Dreźnie... (pol.).
  8. Война с Турцией и Польскими конфедератами 1769–1774 гг.. narod.ru. [dostęp 2013-09-16]. (ros.).
    1. ↑ Cytat: 1769-05-06 Майор Древич разбил партию конфедератов Потоцкого при Христианполе. Древич разбил партию конфедератов маршалка Бержинского на дороге из Сокола к Христианполю.
    2. ↑ Cytat: 1769-11-11 Древич с легкими войсками занял Краков.
    3. ↑ Cytat: 177-01-04 Штурм Древичем Ченстохова, занятого Пулавским, отбит; Древич снял осаду.
    4. ↑ Cytat: 177-01-04 Древич разбил 500 чел. Пулавского во время следования к Пиотркову.
  9. ↑ Jerzy Tarnawski, w: Verbum nr 1(49) z 2008 r., Echa Konfederacji Barskiej nad Osławą.
  10. ↑ Wacław Szczygielski, Konfederacja Barska w Wielkopolsce, 1970 oraz por. tekst „Piosenki o Drewiczu” („...obcinałeś ręce, obcinałeś uszy...”).
  11. 1 2 3 Древич Федор Иванович. rusdeutsch-panorama.ru, 2013-09-09. (ros.).
    1. 1 2 Cytat: его фамилия в России трансформировалась на южнославянский лад – Древич (pol. jego nazwisko przybrało formę południowosłowiańską – Drewič).
  12. ↑ Отечественная война 1812 года. Биографический словарь. rosvoencentr-rf.ru, 2013-09-09. s. 116. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-14)]. Cytat: Древич (Древиц; v. Drewitz) Федор Иванович (1767–1816), генерал-майор (1813) (ros.).
  13. ↑ Кавалеры Св. Георгия 3-го класса (trans. ros. kawalery sw. Georgija 3-go kłassa – pol. kawalerowie Wojskowego Orderu św. Jerzego III klasy). [dostęp 2010-08-20]. (ros.).
  14. ↑ Степанов В. С., Григорович П. И.: В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769–1869). Petersburg: 1869. Cytat: За разбитие 12-го генваря 1770 года с полковником Ренне в Польше при м. Добре весьма многолюдной неприятельской партии и отбитие 15-ти пушек. (pl.: Za rozbicie 12 stycznia 1770 wraz z pułkownikiem Rönne w Polsce koło miejscowości Dobre dużego oddziału nieprzyjacielskiego i zdobycie 15 armat.). (ros.).
  15. 1 2 Zasady pisowni i interpunkcji – transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego. słownik ortograficzny PWN. (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne