K-pop

K-pop
Pochodzenie

dance, muzyka elektroniczna, synthpop, hip-hop, rock, rhythm and blues

Czas i miejsce powstania

początek lat 90. XX w. w Korei Południowej

Instrumenty

śpiew, rap, automat perkusyjny. perkusja, gitara basowa, instrumenty klawiszowe, fortepian, sampler, sekwencer, syntezator, vocoder, auto-tune, okazjonalnie inne instrumenty, jak na przykład dęte i strunowe

Inne tematy
j-pop, C-pop

K-pop (/keɪ pɔp/, akronim od ang. Korean pop; hangul 케이팝, keipab) – gatunek muzyki popularnej, który powstał w Korei Południowej, łącząc w sobie elementy dance-popu, ballady popowej, electropopu, hip-hopu, rocka, jazzu, pop opery, współczesnego rhythm and bluesa czy muzyki klasycznej. Gatunek ten pojawił się wraz z jedną z pierwszych grup K-popowych, Seo Taiji and Boys, która powstała w roku 1992. Ich eksperymenty z różnymi stylami muzyki „przekształciły scenę muzyczną Korei”. W rezultacie włączanie zagranicznych elementów muzycznych stało się powszechną praktyką wśród artystów K-popowych.

Według autora amerykańskiego magazynu muzycznego „Rolling Stone” K-pop to mieszanka modnej muzyki zachodniej i wysokoenergetycznego japońskiego popu, która przyciąga słuchaczy za pomocą powtarzalnych chwytliwych zwrotów, czasami w języku angielskim. K-pop to połączenie zarówno śpiewu, jak i rapu oraz przywiązanie dużej wagi do warstwy wizualnej występu oraz efektów scenicznych.

K-pop to nie tylko muzyka; stał się subkulturą, która jest popularna wśród młodzieży całego świata. Dzięki internetowi i dostępności treści cyfrowych zyskał szeroką publiczność.

Charakterystyka

Treści audiowizualne

Chociaż określenie K-pop odnosi się głównie do południowokoreańskiej muzyki popularnej, niektórzy uważają go za wszechogarniający gatunek, prezentujący szerokie spektrum elementów muzycznych i wizualnych. Francuski Institut national de l'audiovisuel definiuje K-pop jako „połączenie muzyki syntetycznej, ścisłych układów tanecznych i modnych, kolorowych strojów”.

Gatunek hybrydowy i wartości ponadnarodowe

K-pop to produkt kulturowy, który wyróżnia „wartości, tożsamość i znaczenia, które wykraczają poza ich wartość ściśle komercyjną”. Charakteryzuje się mieszanką współczesnych brzmień zachodnich i wpływów afroamerykańskich (w tym brzmienia hip-hopu, R&B, jazzu, black popu, soulu, funku, techno, disco, house i Afro-popu) z koreańskim sposobem wykonania (m.in. zsynchronizowane ruchy taneczne, zmiany formacji i choreografia polegająca na chwytliwych i powtarzalnych ruchach). Według niektórych sukces K-popu jest wynikiem jego wartości ponadnarodowych. Eun-Yoyng Jung z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego powiedziała, że „współczesna popkultura koreańska opiera się na (...) wpływach ponadnarodowych (...) wychodzących poza granice państwowe i instytucjonalne”. Niektóre przykłady wartości ponadnarodowych typowych dla K-popu, które mogą spodobać się osobom z różnych środowisk etnicznych, narodowych i religijnych, obejmują poświęcenie się wysokiej jakości produkcji i prezentacji idoli, a także etykę pracy i uprzejmą postawę społeczną.

Marketing

Wiele agencji prezentuje odbiorcom nowe grupy idoli poprzez „prezentację debiutancką” (ang. debut showcase), na którą składa się promocja online i w programach telewizyjnych, a nie za pomocą radia. Zespoły otrzymują nazwę i „koncept” – rodzaj tematu wizualnego i muzycznego, który grupy wykonawców wykorzystują podczas swojego debiutu lub comebacku. Koncepcje mogą się zmieniać między debiutem a comebackami, można je również podzielić na ogólne i tematyczne. Nowe grupy idoli często debiutują z koncepcją dobrze znaną na rynku, która zapewni udany debiut. Czasami powstają grupy lub podgrupy tworzone spośród członków danego zespołu. Dwie przykładowe podgrupy to Super Junior-K.R.Y., w skład której wchodzą członkowie Super Junior: Kyuhyun, Ryeowook i Yesung, oraz Super Junior-M, która stała się jedną z najlepiej sprzedających się podgrup K-popowych w Chinach.

Na marketing internetowy składają się teledyski publikowane w serwisie YouTube w celu dotarcia do odbiorców na całym świecie. Przed publikacją docelowego filmu grupa publikuje zapowiadające go zdjęcia i zwiastuny wideo. Cykle promocyjne kolejnych singli nazywane są comebackami (kor. 컴백 keombaek), nawet jeśli dany muzyk lub grupa nie zawiesiła swojej aktywności.

Choreografia

Taniec jest integralną częścią K-popu. Łącząc wielu wokalistów, zmieniają oni często swoje pozycje podczas śpiewania i tańca, wykonując szybkie zsynchronizowane ruchy, co jest znane jako „zmiany formacji” (kor. 자리바꿈 Jaribaggum). Choreografia K-popowa (kor. 안무 Anmu) charakteryzuje się tzw. „choreografią punktową” (kor. 포인트 안무 Pointeu anmu, ang. „point dance”) – w odniesieniu do układu składającego się z powtarzających się ruchów podczas hooków, wpasowanych w tekst piosenki. „Sorry Sorry” grupy Super Junior i „Abracadabra” zespołu Brown Eyed Girls to przykłady piosenek z ikoniczną choreografią punktową. Choreografia tańca do piosenki wymaga od twórców uwzględnienia tempa utworu. Według Ellen Kim, tancerki i choreografki z Los Angeles, należy również wziąć pod uwagę zdolność fana do wykonania tych samych kroków. W konsekwencji choreografowie K-popowi muszą upraszczać ruchy.

Aby odnieść sukces w branży rozrywkowej i dobrze tańczyć, idole przechodzą intensywne szkolenia i przygotowania. Ośrodki szkoleniowe, takie jak Def Dance Skool w Seulu, rozwijają umiejętności taneczne młodzieży, aby dać im szansę na zostanie idolem. Jedną z rzeczy, na której skupia się najwięcej w szkołach tańca, jest trening fizyczny, gdyż większość planu zajęć ucznia stanowią zajęcia z tańca i ćwiczenia. Agencje rozrywkowe są bardzo selektywne, więc niewielu zdobywa sławę. Uczniowie w szkole muszą poświęcić się opanowaniu tańca, aby przygotować się do energicznych układów wykonywanych przez grupy K-popowe. Po podpisaniu kontraktu z agencją nie przerywa się treningu. W firmach znajdują się znacznie większe ośrodki szkoleniowe dla wybranych przez siebie artystów.

Wsparcie rządowe

Bank Korei przypisuje szybki wzrost eksportu kultury od 1997 roku rosnącej światowej popularności K-Popu.

Rząd Korei Południowej uznał korzyści dla sektora eksportowego kraju wynikające z koreańskiej fali (w 2011 roku szacowano, że wzrost eksportu kultury koreańskiej o 100USD przyczynił się do wzrostu eksportu innych towarów konsumpcyjnych, w tym żywności, ubrań, kosmetyków i produktów IT o 412USD), dlatego też dopłacał do niektórych przedsięwzięć. Rządowe inicjatywy na rzecz zwiększenia popularności K-popu są w większości podejmowane przez Ministerstwo Kultury, Sportu i Turystyki, które jest odpowiedzialne za ustanowienie na całym świecie Centrów Kultury Koreańskiej (m.in. w Warszawie). Ambasady i konsulaty południowokoreańskie także organizowały koncerty K-popowe poza granicami kraju, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych regularnie zaprasza zagranicznych fanów K-popu na coroczny festiwal K-Pop World Festival w Korei Południowej.

Oprócz czerpania korzyści ekonomicznych z popularności K-popu, rząd Korei Południowej wykorzystuje jego wpływ na dyplomację. W dobie masowej komunikacji soft power (dążenie do celu poprzez przekonanie interesariuszy za pomocą atrakcyjności własnej kultury, czy ideałów) jest uważane za bardziej skuteczną i pragmatyczną taktykę dyplomatyczną niż tradycyjna strategia hard power (uzyskiwanie tego, czego się chce od interesariuszy poprzez bezpośrednie zastraszanie). Dyplomacja kulturowa poprzez K-pop jest formą soft power.

Przemysł

Agencje

K-pop dał początek całemu przemysłowi muzycznemu obejmując wytwórnie muzyczne, spółki zarządzania imprezami, dystrybutorów muzyki i innych dostawców towarów i usług. Trzy największe firmy w zakresie sprzedaży i przychodów to: S.M. Entertainment, YG Entertainment i JYP Entertainment, często określane są jako „Wielka trójka”. Wytwórnie te funkcjonują również jako przedstawiciele swoich artystów. Są one odpowiedzialne za rekrutację, finansowanie, szkolenia i marketing nowych artystów, a także zarządzanie ich działalnością muzyczną i public relations. Obecnie agencją o największym udziale na rynku jest S.M. Entertainment. W 2011 roku „Wielka trójka”, razem ze Star J Entertainment, AM Entertainment oraz KeyEast, założyli wspólną spółkę zarządzającą – United Asia Management.

Łączne przychody wytwórni K-popowych (w mln KRW)
Rok założeniaWytwórnia 201020112012201320142015201620172018Źródło
1995S.M. Entertainment 86,401143,003241,326268,7286,98325,439349,87365,387612,227
1996YG Entertainment57,51578,120106,551116,288156,316193,112321,839349,861285,846
1997JYP Entertainment10,1579,92315,06721,32448,48250,55773,645102,242124,821
2006FNC Entertainment32,03949,61460,07272,67191,41787,86574,014

System stażystów

Zgodnie ze zwyczajem w nowoczesnym K-popie, stażyści (kor. 연습생 yeonseupsaeng) przechodzą przez rygorystyczny system szkolenia przez nieokreślony czas przed debiutem. Metoda ta została spopularyzowana przez Lee Soo-mana, założyciela S.M. Entertainment, jako część koncepcji nazwanej „technologią kultury” (kor. 문화콘텐츠기술). „The Verge” opisało to jako „ekstremalny” system zarządzania artystami. Według CEO południowo-wschodnioazjatyckiego oddziału Universal Music, koreański system stażystów jest unikalny w skali światowej.

Listy przebojów

Główne listy przebojów w Korei Południowej to Korea K-Pop Hot 100 oraz Gaon Chart. Wraz ze wzrostem popularności K-popu utwory notowane na zagranicznych listach muzycznych m.in. Oricon Chart w Japonii i Hot 100 w Stanach Zjednoczonych. W maju 2014 roku zespół EXO-K został trzecim K-popowym artystą, którego muzyka znalazła się na liście Billboard 200; innymi zespołami odnotowanymi w owym roku na liście były Girls’ Generation z „Mr.Mr.” na 100. pozycji oraz 2NE1 z „Crush” na 60. pozycji. W październiku 2016 roku album BTS, Wings, stał się pierwszym koreańskim albumem, który znalazł się na liście UK Albums Chart, osiągając pozycję 62. pozycję. W lutym 2017 roku czwarty album BTS, You Never Walk Alone, uplasował się na 61. pozycji listy Billboard 200, dzięki czemu zespół został pierwszym koreańskim artystą z czterema płytami zanotowanymi na tej liście. W maju 2018 roku album Love Yourself: Tear, jako pierwszy koreański album, uplasował się na 1. pozycji listy Billboard 200.

Telewizja

Koreański przemysł muzyczny zapoczątkował wiele pokrewnych programów telewizyjnych w tym talent shows, takie jak Superstar K i K-pop Star, konkursy dla raperów: Show Me The Money, Unpretty Rapstar oraz wiele programów „survivalowych”, których celem było wybranie stażystów mających utworzyć nową grupę idoli. Przykładem takich programów są:

Programy muzyczne

Kultura

Specyficzne wyrażenia

Artyści K-popowi często określani są jako idole lub grupy idoli. Zazwyczaj każdy zespół posiada lidera, a najmłodszy członek grupy nazywany jest maknae (kor. 막내, dosł. najmłodszy). Popularnemu wykorzystaniu tego terminu przyczynił się boysband SS501, gdy rozszerzyli swoją działalność poza Koreę w 2007 roku promując w Japonii. Jego japoński zapis „マンネ” był często używany do nazwania najmłodszego członka grupy Kim Hyung-juna w celu odróżnienia go od lidera zespołu o podobnym imieniu, Kim Hyun-joong, których imiona w języku japońskim zapisywane są jednakowo.

WyrażenieWyjaśnienie
Daesang (kor. 대상)Podczas ceremonii wręczania nagród muzycznych artyści mogą otrzymać bonsang za wybitne osiągnięcia muzyczne. Jeden ze zdobywców bonsangu otrzymuje daesang, „Wielką Nagrodę”.
Bonsang (kor. 본상)
„All-Kill” (AK lub CAK)Termin nawiązuje do pozycji na liście przebojów. Certyfikowany „All-Kill” występuje, gdy piosenka znalazła się na 1. miejscu wszystkich rankingów muzycznych Instiz’s iChart w Korei Południowej jednocześnie (dziennych i w czasie rzeczywistym; Melon, Genie, Bugs, Soribada, VIBE, Flo).
„Perfect All-Kill” (PAK)Termin nawiązuje do pozycji na liście przebojów. „Perfect All-Kill” występuje, kiedy piosenka zdobyła status „All-Kill” jednocześnie z pierwszym miejscem w rankingu tygodniowym Instiz Weekly Chart
Repackaged Album
(dosł. przepakowany album)
Wydany ponownie album z nowym singlem „title track” i kilkoma innymi utworami, a także nową szatą graficzną. Zazwyczaj wydawany jest wkrótce po zakończeniu promocji pierwszego singla.
„title track”Utwór, który jest wydany z teledyskiem i promowany poprzez występy na żywo w telewizyjnych programach muzycznych.
comeback (kor. 컴백)Termin oznaczający działania promujące nowy singel lub album (poza promocją debiutancką). Często wykorzystują koncepcję, która dyktuje, jaki nastrój przekazuje piosenka i jaki styl zdefiniuje modę.
promocja (ang. „promotion”)Promocja w K-popie odbywa się, gdy artyści wykonują główny utwór z płyty (ang. „title track”) w różnych programach muzycznych i wywiadach. Promocja w programach telewizyjnych trwa zazwyczaj miesiąc, z „debut stage” dla debiutantów, „comeback stage” oraz „goodbye stage” – ostatnim występie w programie pod koniec promocji.
showcase (kor. 쇼케이스)Showcase zazwyczaj odnosi się do prezentacji nowego albumu, w czasie której podczas m.in. wywiadu zespół opowiada o albumie, a także wykonuje utwory z nowego wydawnictwa. Jego zaletą jest możliwość zaproszenia mediów i dziennikarzy w celu szerszego promowania zespołu.
single albumpatrz: singel w Korei Południowej.
show-conFormat występu, który łączy zarówno showcase, jak i koncert, jest to showcase o większej skali.

Fankluby

Fani Big Bangu (VIP) trzymają lightsticki podczas koncertu
Fan rice wysłany grupie Exo

Fankluby odgrywają bardzo ważną rolę w K-popie, działają w odmienny sposób i mają inne znaczenie niż na Zachodzie. Grupy K-popowe mają zwykle dedykowane fankluby o wspólnej nazwie, a czasami także przypisanym kolorem (fani Girls’ Generation to SONE, ich kolor to „pastelowy róż”; fani Super Junior to ELF, ich kolor to „szafirowy niebieski”). Kolor ma duże znaczenie, ponieważ symbolizuje danego artystę i pokazuje wsparcie fanów dla tego artysty, zwłaszcza na koncertach, na których spotykają się różne fankluby. Niektóre z bardziej popularnych grup mają spersonalizowane „lightsticki”, które fani używają podczas ich koncertów (np. lightstick Big Bangu jest żółty i ma kształt korony).

Wielu fanów z Korei podróżuje za granicę, aby zobaczyć swoich idoli podczas tournée, a turyści z Japonii i Chin często odwiedzają Koreę, aby zobaczyć artystów podczas koncertów. W 2012 roku ponad 7000 fanów z Japonii przyleciało do Seulu na koncert JYJ, a podczas koncertu tej grupy w Barcelonie w 2011 roku fani z różnych zakątków świata obozowali w nocy, aby uzyskać wejściówkę. Badanie przeprowadzone w 2011 roku przez Korean Culture and Information Service poinformowało, że do fanklubów Hallyu należało ponad 3 miliony aktywnych członków.

Fankluby czasami uczestniczą w imprezach charytatywnych, jako forma wsparcia swoich idoli, kupując worki z ryżem (kor. 쌀 기부 Ssal gibu, pl. „darowizna ryżu”). Popularne wśród fanów jest też wysyłanie ryżu z dołączoną wiadomością na koncerty lub wywiady prasowe artysty. Worki są następnie przekazywane potrzebującym. Według „Time”, na jednym z koncertów Big Bangu otrzymano 12,7 ton ryżu pochodzącego z 50 fanklubów z całego świata. W Korei istnieją firmy zajmujące się wysyłką ryżu od rolników do miejsc eventów.

Unikalną cechą fandomu K-popowego jest „fan chant”. Kiedy zespół wydaje nową piosenkę, skandowanie, zwykle składające się z imion członków grupy, jest wykonywane przez publiczność na koncercie podczas nieśpiewanych części piosenki.

Zobacz też