Kanczendzonga (widok z Gangtok) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Położenie | |
| Pasmo | |
| Wysokość |
8586 lub 8598 m n.p.m. |
| Wybitność |
3922 m |
| Pierwsze wejście | |
| • zimowe |
1986 |
Położenie na mapie Nepalu | |
Kanczendzonga, Kanczendzanga (ang. Kanchenjunga, nep. कञ्चनजङ्घा – trl. Kañcanjaṅghā, trb. Kańćandźangha, hindi कांचनजंघा – trl. Kāṁcanjaṁghā, trb. Kańćandźangha) – ośmiotysięcznik, najwyższy punkt Indii, drugi co do wysokości szczyt w Himalajach, trzeci co do wysokości szczyt Ziemi, o wysokości 8586 m n.p.m. (według innych źródeł główny wierzchołek liczy 8598 m n.p.m.).
Położony jest we wschodniej części Himalajów, na granicy Indii (Sikkimu) i Nepalu. Szczyt IX na mapach Indyjskiej Służby Topograficznej. Zbudowany ze skał metamorficznych i magmowych. Tworzy kilkuwierzchołkowy masyw, rozczłonkowany dolinami, którymi w różne strony spływają lodowce. Najbardziej znaną ścianą góry jest jej południowo-zachodnia flanka Yalung, o wysokości 3000-3500 metrów.
Od masywu leżących na zachód ośmiotysięczników z Mount Everestem oddzielony jest przełomem rzeki Arun
Masyw Kanczendzongi jest bardzo rozbudowany, a w bliskim jego sąsiedztwie (i niejako z tej samej "podstawy") wznoszą się dwa słynne z piękna szczyty – Jannu (7710 m) i Siniolchu (6887 m). W kopule szczytowej Kanczendzongi wyodrębnić można poza głównym szczytem jeszcze cztery wzniesienia:
| Nazwa | Wysokość (m n.p.m.) |
|---|---|
| Kanczendzonga | 8586 |
| Kanczendzonga Zachodnia (Yalung Kang) | 8505 |
| Kanczendzonga Środkowa | 8482 |
| Kanczendzonga Południowa | 8494 |
| Kangbachen | 7903 |

Nazwa szczytu zapisana została przez Anglików w formie Kangchenjunga, jako angielskiej transkrypcji tybetańskiej nazwy tej góry. Stosowana jest ona w krajach, w których angielski jest językiem urzędowym, w tym jest nazwą uzywaną w Indiach. Oryginalna nazwa składa się z czterech słów tybetańskich: kang – śnieg, chien – wielki, dzod – skarbnica, nga – pięć. Stosownie do właściwości składni tybetańskiej znaczy to: Pięć Skarbów pod Wielkim Śniegiem lub Pięć Skarbnic Wielkiego Śniegu. Nie jest pewne, czym owe skarbnice mogą być – ludność lokalna mówi o pięciu wierzchołkach masywu, pięciu lodowcach, lecz także o tradycyjnych pięciu skarbach regionu – soli (tsa), złocie i turkusach (ser dhang ji), świętych księgach i bogactwach (dham-czo, dhang nor), orężu (mtson) oraz zbożu i lekach (lo-thog, dhang men). Wierzchołek góry jest uważany za święty. Pierwsi zdobywcy uszanowali wolę tutejszych mieszkańców i zatrzymali się kilka metrów przed szczytem. Obecnie góra znajduje się na granicy indyjsko-nepalskiej i obowiązującymi jej nazwami są stosowane w językach urzedowych tych państw, tj. angielskim, hindi i nepalskim.
W języku polskim stosowane są różne pisownie nazwy szczytu. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej uznaje za prawidłowe nazwy Kanczendzanga i Kanczendzonga. Polski Klub Górski proponował spolszczenie Kangczendzonga, w wielu publikacjach używa się angielskiej nazwy Kangchenjunga. W polskiej literaturze himalaistycznej często używana jest forma spolszczona Kangczendżanga lub zapis bazujący na wymowie angielskiej i niemieckiej Kangchendzönga z diakrytycznym znakiem ö (wymawianym jak w języku niemieckim) – jako wersja najbardziej zbliżona do wymowy tybetańskiej. Tę drugą wersję wprowadził znawca himalaizmu, Günter Oskar Dyhrenfurth.
Kanczendzonga jest górą trudną, po Annapurnie i Lhotse zanotowano tu najmniej wejść spośród ośmiotysięczników – do końca 2000 udokumentowano 162 wejścia, śmierć poniosło 39 wspinaczy.
Fikcyjny opis ataku dwu wspinaczy na Kanczendzongę napisał w 1951 r. Stanisław Lem w powieści Astronauci. Michelle Paver w powieści Przepaść również opisuje próbę zdobycia tej góry.