Karl Renner

Karl Renner

Karl Renner (1931)
Data i miejsce urodzenia	14 grudnia 1870 Unter Tannowitz
Data i miejsce śmierci	31 grudnia 1950 Wiedeń
Kanclerz Austrii
Okres	od 30 października 1918 do 7 lipca 1920
Przynależność polityczna	Socjaldemokratyczna Partia Austrii (SPÖ)
Poprzednik	brak
Następca	Michael Mayr
Kanclerz Austrii
Okres	od 27 kwietnia 1945 do 20 grudnia 1945
Przynależność polityczna	Socjaldemokratyczna Partia Austrii (SPÖ)
Poprzednik	Arthur Seyss-Inquart (przed Anschlussem)
Następca	Leopold Figl
Prezydent Austrii
Okres	od 20 grudnia 1945 do 31 grudnia 1950
Przynależność polityczna	Socjaldemokratyczna Partia Austrii (SPÖ)
Poprzednik	• Wilhelm Miklas • Arthur Seyss-Inquart (p.o. przez jeden dzień) - przed Anschlussem
Następca	Theodor Körner
Multimedia w Wikimedia Commons

Karl Renner ([kaʁl ˈʀɛnɐ]^ⓘ; ur. 14 grudnia 1870 w Unter Tannowitz, zm. 31 grudnia 1950 w Wiedniu) – austriacki polityk, socjolog prawa, jeden z teoretyków austromarksizmu i reformizmu.

Życiorys

Urodził się jako syn zamożnego chłopa. Studia uniwersyteckie ukończył w Wiedniu, po czym był tam dyrektorem biblioteki. Był prawicowym socjaldemokratą. Od 1907 był członkiem Izby Posłów. Od 30 października 1918 do 7 lipca 1920 był pierwszym kanclerzem republikańskiej Austrii (trzy gabinety) i od 26 lipca 1919 był też ministrem spraw zagranicznych. Na stanowisku szefa dyplomacji pozostał do 22 października 1920 w gabinecie kanclerza Mayra. W latach 1920–1934 był posłem do parlamentu z okręgu Austrii Dolnej, a od 1931 do 1934 przewodniczącym Rady Narodowej.

Założył bank robotniczy, którego był pierwszym prezesem. W latach 1926–1934 był prezesem międzynarodowego towarzystwa postępu socjalistycznego w Bazylei. Po walkach lutowych w roku 1934 został aresztowany pod zarzutem zbrodni zdrady głównej, zwolniony w czerwcu 1934.

Jako wieloletni zwolennik zjednoczenia Austrii i Niemiec nawoływał do poparcia Anschlussu w zorganizowanym przez nazistów referendum z 10 kwietnia 1938 roku.

Od 27 kwietnia do 20 grudnia 1945 stał na czele czwartego rządu, zostając pierwszym kanclerzem po wojnie. Następnie do śmierci w dniu 31 grudnia 1950 był prezydentem Austrii.

Jest autorem licznych artykułów i rozpraw pod pseudonimem „Synopticus” i „Rudolf Springer” - z dziedziny polityczno-ekonomicznej sytuacji Austro-Węgier oraz spraw narodowościowych.

Zmarł w Wiedniu, pochowany w krypcie prezydenckiej na cmentarzu Centralnym.

Przypisy