Kawiaczka

Kawiaczka
	Microcavia
	H. Gervais & F. Ameghino, 1880
	; Kawiaczka górska (M. australis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	żuchwowce
Gromada	ssaki
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	jeżozwierzokształtne
Rodzina	kawiowate
Podrodzina	kawie
Rodzaj	kawiaczka
	Typ nomenklatoryczny
	Microcavia typus H. Gervais & Ameghino, 1880 (= Cavia australis I. Geoffroy Saint-Hilaire & d’Orbigny, 1833)
Synonimy
	Caviops F. Ameghino, 1908; Caviella Osgood, 1915; Monticavia O. Thomas, 1916; Nanocavia O. Thomas, 1925; Microavia: Cabrera, 1953;
	Caviops F. Ameghino, 1908; Caviella Osgood, 1915; Monticavia O. Thomas, 1916; Nanocavia O. Thomas, 1925; Microavia: Cabrera, 1953;
Gatunki
	10 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	10 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kawiaczka (Microcavia) – rodzaj ssaków z podrodziny kawi (Caviinae) w obrębie rodziny kawiowatych (Caviidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej (Boliwia, Chile i Argentyna).

Morfologia

Długość ciała 170–245 mm, długość tylnej stopy 34–50 mm, długość ucha 13–22 mm; masa ciała 141–380 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1880 roku francuski zoolog Henri Frédéric Paul Gervais oraz argentyński przyrodnik, paleontolog, antropolg i zoolog Florentino Ameghino w publikacji ich własnego autorstwa zatytułowanej „Ssaki kopalne Ameryki Południowej”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kawiaczka górska (M. australis).

Etymologia

Microcavia (Microavia): gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Cavia Pallas, 1766 (kawia).
Caviops: rodzaj Cavia Pallas, 1766 (kawia); ωψ ōps, ωπος ōpos ‘wygląd, oblicze’. Gatunek typowy: Ameghino wymienił dwa gatunki – †Caviops chapalmalensis F. Ameghino, 1908 (= †Caviops duplicatus F. Ameghino, 1908) oraz †Caviops duplicatus F. Ameghino, 1908 – z których gatunkiem typowym jest †Caviops chapalmalensis F. Ameghino, 1908 (= †Caviops duplicatus F. Ameghino, 1908).
Caviella: rodzaj Cavia Pallas, 1766 (kawia); łac. przyrostek zdrabniający -ella. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cavia australis I. Geoffroy Saint-Hilaire & d’Orbigny, 1833.
Monticavia: łac. mons, montis ‘góra’; rodzaj Cavia Pallas, 1766 (kawia). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cavia niata O. Thomas, 1898.
Nanocavia: gr. ναννος nannos ‘karzeł’; rodzaj Cavia Pallas, 1766 (kawia). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Nanocavia shiptoni O. Thomas, 1925.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Microcavia australis	(I. Geoffroy Saint-Hilaire & d’Orbigny, 1833)	kawiaczka górska	gatunek monotypowy	zachodnia i południowa Argentyna (od Mendozy i południowego Buenos Aires na południe do Santa Cruz) i zachodnie Chile (Aysén)	DC: brak danych MC: brak danych	LC
Microcavia maenas	(O. Thomas, 1898)		gatunek monotypowy	endemit Argentyny: od południowego Salta na południe do północnej Mendozy i północnego San Luis, na wschód do Santiago del Estero i Córdoby	DC: brak danych MC: brak danych	NE
Microcavia jayat	Teta, R.A. Ojeda, Lucero & D’Elía, 2017		gatunek monotypowy	endemit Argentyny: Santiago del Estero; być może Salta, Chaco, Córdoba i Santa Fe	DC: brak danych MC: brak danych	NE
Microcavia niata	(O. Thomas, 1898)	kawiaczka andyjska	2 podgatunki	Altiplano w południowo-zachodniej Boliwii (południowo-zachodnie La Paz, Oruro i północne Potosí) i północno-wschodnie Chile (Tarapacá); zakres wysokości: 3700–4000 m n.p.m.	DC: 19–20 cm MC: około 380 g	LC
Microcavia shiptoni	(O. Thomas, 1925)	kawiaczka skalna	gatunek monotypowy	endemit Argentyny: Salta, Catamarca i Tucumán; zakres wysokości: 3000–4500 m n.p.m.	DC: około 18,6 cm MC: 150–220 g	LC
Microcavia sorojchi	Teta, Jayat & Ortiz, 2021		gatunek monotypowy	endemit Argentyny: znany tylko z Chorrillos (Salta) i Quebrada de Santo Domingo (La Rioja); zakres wysokości: około 5000 m n.p.m.	DC: 19–19,5 cm MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Microcavia chapalmalense Ameghino, 1908 (Argentyna; pliocen)
Microcavia criolloensis Ubilla, Piñeiro & Quintana, 1999 (Urugwaj; plejstocen)
Microcavia duplicata (Ameghino, 1908) (Argentyna; pliocen)
Microcavia robusta H. Gervais & Ameghino, 1880 (Argentyna; plejstocen)

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Microcavia H. Gervais & F. Ameghino, 1880.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 Gervais i Ameghino 1880 ↓, s. 50.
1 2 Ameghino 1908 ↓, s. 426.
1 2 W.H. Osgood. New mammals from Brazil and Peru. „Publication. Field Museum of Natural History. Zoological series”. 10, s. 194, 1915. (ang.).
1 2 O. Thomas. On the classification of the Cavies. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight Series. 18, s. 303, 1916. (ang.).
1 2 O. Thomas. A new genus of cavy from Catamarca. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 15, s. 419, 1925. DOI: 10.1080/00222932508633224. (ang.).
↑ Á. Cabrera. Los roedores Argentinos de la familia Caviidae. „Facultad de Agronomía y Veterinaria, Universidad de Buenos Aires”. 6, s. 20, 1953. (hiszp.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 289. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 552. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 T. Lacher, Jr: Family Caviidae (Cavies, Capybaras and Maras). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 434–435. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Microcavia. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2019-10-26].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 356. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 420, 1904. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 175.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 90.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 176.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 163.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-12]. (ang.).
↑ Taxonomy: Microcavia – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-06]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Microcavia Gervais & Ameghino, 1880, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-16] (ang.).
↑ Ameghino 1908 ↓, s. 425.
↑ M. Ubilla, G. Piñeiro & C.A. Quintana. A new extinct species of the genus Microcavia (Rodentia, Caviidae) from the Upper Pleistocene of the Northern Basin of Uruguay, with paleobiogeographic and paleoenvironmental comments. „Studies on Neotropical Fauna and Environment”. 34 (3), s. 145, 1999. DOI: 10.1076/snfe.34.3.141.8914. (ang.).
↑ Gervais i Ameghino 1880 ↓, s. 52.

Bibliografia

H. Gervais & F. Ameghino: Les mammifères fossiles de l’Amérique du Sud. Paris: F. Savy, 1880, s. 1–225. (hiszp.).
F. Ameghino. Las formaciones sedimentarias de la región litoral de Mar del Plata y Chapalmalán. „Anales del Museo Nacional de Buenos Aires”. Serie III. 10, s. 343–428, 1908. (hiszp.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[6] Niepoprawna późniejsza pisownia Microcavia H. Gervais & F. Ameghino, 1880.

[19] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[CITEREFGervaisAmeghino1880[https://biodiversitylibrary.org/page/40470413_50]-1] 1 2 Gervais i Ameghino 1880 ↓, s. 50.

[CITEREFAmeghino1908[https://www.biodiversitylibrary.org/page/14595383_426]-2] 1 2 Ameghino 1908 ↓, s. 426.

[Osgood-3] 1 2 W.H. Osgood. New mammals from Brazil and Peru. „Publication. Field Museum of Natural History. Zoological series”. 10, s. 194, 1915. (ang.).

[Thomas1916-4] 1 2 O. Thomas. On the classification of the Cavies. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight Series. 18, s. 303, 1916. (ang.).

[Thomas1925-5] 1 2 O. Thomas. A new genus of cavy from Catamarca. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 15, s. 419, 1925. DOI: 10.1080/00222932508633224. (ang.).

[cab-7] Á. Cabrera. Los roedores Argentinos de la familia Caviidae. „Facultad de Agronomía y Veterinaria, Universidad de Buenos Aires”. 6, s. 20, 1953. (hiszp.).

[Cichocki&inni-8] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 289. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-9] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 552. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Lacher-10] 1 2 3 4 5 T. Lacher, Jr: Family Caviidae (Cavies, Capybaras and Maras). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 434–435. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-11] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Microcavia. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2019-10-26].

[amw-12] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 356. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-13] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 420, 1904. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=215_175]-14] Jaeger 1959 ↓, s. 175.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=130_90]-15] Jaeger 1959 ↓, s. 90.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=216_176]-16] Jaeger 1959 ↓, s. 176.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=203_163]-17] Jaeger 1959 ↓, s. 163.

[mdd-18] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-12]. (ang.).

[20] Taxonomy: Microcavia – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-06]. (ang.).

[zij-21] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Microcavia Gervais & Ameghino, 1880, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-16] (ang.).

[CITEREFAmeghino1908[https://www.biodiversitylibrary.org/page/14595382_425]-22] Ameghino 1908 ↓, s. 425.

[ubi&inni-23] M. Ubilla, G. Piñeiro & C.A. Quintana. A new extinct species of the genus Microcavia (Rodentia, Caviidae) from the Upper Pleistocene of the Northern Basin of Uruguay, with paleobiogeographic and paleoenvironmental comments. „Studies on Neotropical Fauna and Environment”. 34 (3), s. 145, 1999. DOI: 10.1076/snfe.34.3.141.8914. (ang.).

[CITEREFGervaisAmeghino1880[https://biodiversitylibrary.org/page/40470453_52]-24] Gervais i Ameghino 1880 ↓, s. 52.