Koniina

Koniina
(S)-2-propylopiperydyna
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwna ciecz o mysim zapachu
Wzór Hilla

C8H17N

Masa molowa

127,23 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

458-88-8

PubChem

441072

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Koniina – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów piperydynowych. Występuje w nasionach i liściach szczwołu plamistego (łac. Conium maculatum). W temperaturze pokojowej jest to bezbarwna oleista ciecz, słabo rozpuszczalna w wodzie, o charakterystycznym „mysim” zapachu.

Synteza

Koniina jest pochodną piperydyny, podstawioną w pozycji 2 łańcuchem propylowym. Produkt naturalny jest enancjomerem o konfiguracji S. Otrzymać ją można z 2-pikoliny i acetaldehydu:


Związek optycznie czysty uzyskuje się np. poprzez krystalizację z kwasem (+)-winowym[potrzebny przypis]. (S)-Koniinę można też otrzymać za pomocą syntezy asymetrycznej z 1-propylo-1-cyklopentenu(inne języki) i (S)-1-fenyloetyloaminy(inne języki).

Toksyczność

Koniina jest neurotoksyną działającą na autonomiczny układ nerwowy (najpierw go pobudza, a następnie hamuje, podobnie jak nikotyna) oraz paraliżującą zakończenia nerwów ruchowych mięśni szkieletowych, podobnie jak kurara. Wywołuje porażenie ośrodka oddechowego. Objawy zatrucia to rozszerzenie źrenic, osłabienie, chwiejny chód, wymioty, ślinotok i drgawki. Tętno najpierw zwalnia, a następnie staje się szybkie. Występują problemy z oddychaniem. Ponieważ koniina nie działa bezpośrednio na ośrodkowy układ nerwowy, osoba zatruta pozostaje świadoma aż do zatrzymania oddychania.

Jest toksyczna dla ludzi i wszystkich zwierząt gospodarskich. Dawka śmiertelna dla człowieka wynosi poniżej 0,2 g. Jest składnikiem cykuty – trucizny stosowanej w starożytności i średniowieczu.