Krobielewko

Krobielewko
wieś
Ilustracja
Centrum wsi
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

międzyrzecki

Gmina

Skwierzyna

Liczba ludności (2022)

113

Strefa numeracyjna

95

Kod pocztowy

66-441

Tablice rejestracyjne

FMI

SIMC

0186795

Położenie na mapie gminy Skwierzyna
Mapa konturowa gminy Skwierzyna, po prawej znajduje się punkt z opisem „Krobielewko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Krobielewko”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Krobielewko”
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa konturowa powiatu międzyrzeckiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Krobielewko”
Ziemia52°38′21″N 15°43′34″E/52,639167 15,726111
Multimedia w Wikimedia Commons

Krobielewko – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim w powiecie międzyrzeckim w gminie Skwierzyna. Siedziba sołectwa.

Położenie

Wieś położona 12 km na północny zachód od Międzychodu na prawym brzegu rzeki Warty, na skraju Puszczy Noteckiej, przy drodze Świniary – Międzychód. Obok drogi do Skwierzyny urządzono duży parking leśny, odchodzi od niego na północ leśna droga do Jezierc i Lipek Wielkich.

W skład sołectwa Krobielewko wchodzi Skrzynica i Nadziejewki.

Nazwa

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od XIV wieku. Jako pierwsze w historycznych źródłach po staropolsku odnotowane zostało w łacińskojęzycznym dokumencie z 1388 odmiejscowe nazwisko utworzone od nazwy wsi Krobielewski (staropol. „Crobielewsky"). Następnie w 1391 odnotowano wieś pod nazwą "Crobielewo", 1418 "Crobyelewo", 1424 "Crebekaw", 1444 "Crobyelewo, Crobyelyewo", 1474 "Krobyelyeczewa", 1475 "Cobyechowo".

Po rozbiorach Polski w okresie zaborów w XIX i pierwszej połowie XX wieku Prusacy używali zgermanizowanej nazwy niemieckiej Klein Krebbel, którą wieś nosiła do roku 1944.

Historia

Początkowo wieś była własnością szlachecką i należała do lokalnej szlachty polskiej z rodu Krobielewskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Kwileckich, Ostrorogów, Nojewskich, Przetockich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1467 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1508 leżała w parafii Przetoczno (obecnie to Przytoczno).

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi zarchiwów sądowych i odnotowuje w 1398 Andrzeja Ponieckiego mieszczanina poznańskiego, który zrezygnował z roszczeń finansowych na sumę 19 grzywien od poręczyciela Mikołaja Zatomskiego, którego pozwał z powodu zmarłego dłużnika Wincentego Krobielewskiego z Krobielewa.

W 1391 Mikołaj złotnik z Poznania toczył proces o 18 grzywien i 6 skudów z dziećmi Bieniaka, które nie stanęły przed sądem na żadnym terminie. Suma ta obciąża 1/4 dziedziny Krobielewa.

W latach 1394-1402 jako właściciela we wsi odnotowano Dobiesława Kwileckiego z Kwilcza. W 1394 toczył on spór z Mikołajem Zatomskim o połowę dziedziny Krobielewko wraz z przysiółkami oraz o połowę Głażewa, przekazując prowadzenie procesu swemu synowi Gerwardowi. W 1398 Miętus, Żyd z Poznania, procesował się z Dobiesławem o 4 grzywny sumy głównej wraz z odsetkami, które był dłużny Bieniak, zaś Dobiesław posiada 1/4 Krobielewka; niegdyś własność Bieniaka. W czasie procesu Dobiesław podnosił, że wartość tej części Krobielewka jest niższa od tego, co za nią dał. Miętus z tytułu długów Bieniaka na 1/4 dziedziny Krobielewka wygrał 20 grzywien od Dobiesława. W 1400 Dobiesław w procesie o dziedzinę Krobielewko z przyległościami zawarł ugodę z Mikołajem Zatomskim. Zatomski miał wypłacić mu 45 grzywien, a Dobiesław ustąpić z Krobielewka. Zatomski zapłacił sądowi opłatę zwaną „przysądne”, lecz Dobiesław po wyroku sądowym podniósł, że do tej dziedziny ma wyroki sądowe na większe kwoty niż 45 grzywien. Sąd zawyrokował, że Dobiesław ma przyjąć od Mikołaja 45 grzywien i ustąpić z Krobielewka, a dalszych roszczeń dochodzić w osobnym procesie. W latach 1400-1402 Dobiesław Kwilecki i Andrzej Nowowiejski toczyli proces o 1/4 dziedziny Krobielewko z przyległościami w wyniku, którego Dobiesław przeprowadził dowód ze świadków co do 20 grzywien, jakie na Krobielewku sąd przysądził Dobiesławowi od Andrzeja oraz winien ustąpić mu z 1/4 wsi, gdy otrzyma od niego 20 grzywien. Następnie wraz z synami Gerwardem i Wierzbiętą poręczył Andrzejowi, że uwolni 1/4 Krobielewka od roszczeń innych osób, gdy Andrzej wypłaci mu 20 grzywien, a sędziowie polubowni winni ustalić w jakiej wysokości płynie czynsz z 1/4 wsi Krobielewko i tyleż samo powinien był Dobiesław ze swojej wsi Nowa Wieś zapłacić Andrzejowi. Jeśli natomiast nie uwolni 1/4 wsi Krobielewko od roszczeń innych osób, to wówczas powinien wprowadzić Andrzeja w posiadanie całej dziedziny.

Zaczątkiem wsi była osada Krobielewo leżąca na drugim brzegu Warty. Według dokumentu z 1517 r. wieś leżała po obu stronach rzeki. W latach 1418–19 miał miejsce proces sądowy o rozgraniczenie dziedzin Korbielewko oraz Muchocina, który rozstrzygali sędziowie polubowni. Według opinii Zakonu krzyżackiego z 1424 granica między Polską a Nową Marchią przebiegała przez pagórek, który leżał pomiędzy wsią Krobielewko a zamkiem w Drezdenku.

W 1444 nastąpił podział dóbr pomiędzy braćmi z Zajączkowa Marcinem i Janem, którzy otrzymali wsie Goraj, Krobielewko i część Dzierzązny, oraz podstolim kaliskim Stanisławem Ostrorogiem i jego bratem Dobrogostem kasztelanem kamieńskim, którzy otrzymali wsie Strych, Świniary [k. Skwierzyny] i część Dzierzązny z dodatkiem 200 grzywien półgroszy. W 1508 wieś należała do parafii Przetoczno (obecnie Przytoczna). W 1462 Sędziwój z Niewierza, Niewierski sprzedał Zygmuntowi Zajączkowskiemu swe połowy w Przetocznie i Korbielewku wraz z prawem patronatu kościoła parafialnego w Przetocznie z zastrzeżeniem prawa do wykupu. W 1503 Jan Przetocki sprzedał połowę Krobielewka wraz z 2 łanami opustoszałymi w Przetocznie za 30 grzywien półgroszy swojej macosze Katarzynie Przetockiej, wdowie po Wojciechu Przetockim z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1504 Jan i Szymon, dziedzice w Przetocznie, sprzedali Mścichowi Durmowskiemu swe dziedzictwo po ojcu i matce w Korbielewku za 30 grzywien półgroszy z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1541 w ugodzie pomiędzy dziedzicami części w Krobielewku podano, że kmiecie mogli łowić ryby w wylewiskach rzeki Warty oraz w starorzeczach zgodnie ze zwyczajem, na wzór postanowień przywileju sołtysiego co do rybołówstwa w jeziorze Skrzynice.

W latach 1475–1581 odnotowano pobór podatków we wsi. W 1499 wieś odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 miejscowość odnotowano w rejestrze poborowym jako wieś opustoszała. W 1563 miał miejsce pobór od 9 rybaków, karczmy dorocznej, dwóch komororników. W 1577 płatnikami poboru we wsi byli Jan Strzeżmiński, dziedzic Mikołaj Przetocki, Jadwiga Strzeżmińska, Krzysztof, Antoni Lukia. W 1580 odnotowano pobór od Łukasza Chraplewskiego z 1/4 łana oraz od podlegającemu mu rybaka, od Jadwigi Przetockiej płacącej podatki od trzech zagrodników, dwóch komorników, 6 groszy od trzech rybaków oraz należącej do nich niewielkiej roli. Podatki zapłacił także Dymitr Grochowski od 17 zagrodników, jednego komornika, 12 rybaków i dwóch karczmarzy. W 1581 płatnikami poboru byli Jadwiga Przetocka, Franciszek Szenech (Szeneich) oraz Jan Strzeżmiński z Trzcianki.

Podczas Potopu Szwedzi wznieśli poniżej dzisiejszej wsi drewniany most na Warcie, przy niskim stanie wody można dostrzec jego resztki po 350 latach. W 1661 r. osada otrzymała prawa olęderskie. Wieś szlachecka Krobielewko do XVIII wieku położona była w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W 1896 r. powstało tu nadleśnictwo. Tuż przed wojną z Polską w 1939 Wehrmacht wybudował kolejny drewniany most na Warcie, był to najdłuższy most drewniany w III Rzeszy, mogły po nim przejechać czołgi Panzerkampfwagen II.

W latach 1945–54 siedziba gminy Krobielewko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Atrakcje turystyczne

 Osobny artykuł: Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krobielewku.

We wsi znajduje się kościół filialny z 1924 r., zabudowania niemieckiej strażnicy granicznej oraz bezstylowy dwór z końca XIX w., dawna siedziba nadleśnictwa. Obok dworu i kościoła rosną pomnikowe dęby, sosny i lipy. W Krobielewku przetrwało stare budownictwo wiejskie (drewniane i szachulcowe domy). W centrum wsi stoi kompozycja rzeźbiarska z kamieni polnych, drewna i opon zwana Głazem Edka.

Na cmentarzu znajduje się stara kwatera ewangelicka, a także polsko-niemiecka tablica pamięci mieszkańców Krobielewka/Klein Krebbel - ofiar II wojny światowej, którzy zginęli 30 stycznia 1945 r.: Friedel, Cecilie, Leo Bartoschek, Josef, Hedwig, Maria, Bernhardt Jungbluth, Paul Lehmann i Anna Schulzik. W centrum wsi, obok kościoła, znajduje się drugi cmentarz ewangelicki zamieniony na lapidarium.

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 629 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 62001.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jurek 1991 ↓, s. 460-465.
  5. ↑ Klein Krebbel. [dostęp 2021-05-22]. (niem.).
  6. ↑ Lasy.gov.pl (Oborniki)
  7. ↑ napis na tablicy in situ

Bibliografia

Linki zewnętrzne